کشورهای خط مقدم منطقه که بیشترین هزینه را از جنگ با ایران پرداخته‌اند، تحت فشار اقتصادی، روندی مستقل و جدی را برای حرکت به سوی ثبات منطقه‌ای در کنار رقیب خود، ایران، آغاز کرده‌اند؛ در حالی که تهران همچنان از تنگه هرمز به‌عنوان ابزاری برای فشار و ایجاد شکاف میان همسایگانش استفاده می‌کند.
برای نخستین بار از زمان امضای یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) روز پنج‌شنبه در اقدامی هماهنگ و قدرتمند علیه ایران موضع گرفتند و حمایت خود را از ایالات متحده اعلام کردند؛ اقدامی که زمینه را برای تعاملات آینده آنها با جمهوری اسلامی در شرایط جدید منطقه‌ای که تحت تاثیر جنگ شکل گرفته است، فراهم می‌کند.

در بازی بین تیم کنگو و کلمبیا، مردی با لباس سرخ بر تن در تمامی مدت‌زمان بازی بر سکویی هم‌چون مجسمه ایستاده بود. این مرد که کسی از همراهان تیم کنگو است، مبولادینگا نام دارد، اما به "لومومبیا ویا» (لومومبا زنده است) مشهور است. او سالهاست که به عضو جدایی ناپذیر تیم فوتبال کنگو تبدیل شده است. در هر مسابقه‌ای به همین شکل حضور می‌یابد تا یادآور رنجی باشد که مردم کنگو برای آزادی از یوغ استعمار دولت بلژیک متحمل شدند.

برای اثبات جنایت جنگی، وجود قصد و آگاهی قابل اثبات ضروری است؛ به بیان دقیق‌تر، باید ثابت شود که عاملان حمله از ماهیت غیرنظامی هدف اطلاع داشته‌اند. اثبات چنین موضوعی بسیار دشوار است. اما این بدان معنا نیست که حمله الزاماً قانونی بوده است. در یک عملیات از پیش برنامه‌ریزی‌شده علیه یک ساختمان، معمولاً فشار زمانی وجود ندارد. بنابراین لازم بود با دقت بسیار بیشتری بررسی شود که آیا اطلاعات موجود به‌روز بوده‌اند و آیا نشانه‌های استفاده غیرنظامی از ساختمان نادیده گرفته نشده‌اند.

با کمال اندوه و تأسف از درگذشت دکتر پرویز داورپناه، از یاران و مبارزان ملی و از بنیان‌گذاران جبههٔ ملی ایران در اروپا، آگاه شدیم. شادروان دکتر داورپناه روز یکشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵ (۲۱ ژوئن ۲۰۲۶) در سن هشتاد و هفت سالگی چشم از جهان فروبست.
شادروان دکتر داورپناه تحصیلات خود را در رشتهٔ پزشکی در آلمان به پایان رسانده بود و سالیان دراز در کنار فعالیت‌های حرفه‌ای، در عرصهٔ مبارزات ملی و آزادی‌خواهانه نیز حضوری فعال و مؤثر داشت. وی از بنیان‌گذاران جبههٔ ملی ایران در اروپا بود و در طول سال‌های فعالیت سیاسی خود چندین بار مسئولیت هیئت اجرایی جبههٔ ملی ایران را بر عهده داشت. او همواره در دفاع از استقلال، آزادی و استقرار حکومت قانون در کشورمان کوشید و تا پایان عمر به آرمان‌های ملی و دموکراتیک خود وفادار ماند.

ما این احکام ضدانسانی و بربرمنشانه استبداد دینی علیه پرستو احمدی، خواننده شجاع و همکارانش را بشدت محکوم می کنیم. ما حمایت هنرمندانی همچون حسین علیزاده از پرستو احمدی و همکارانش را ارج می نهیم و آن را نشانه هوشیاری و شجاعت جامعه هنری ایران می دانیم و امید داریم که دیگر هنرمندان ایرانی در داخل و خارج از کشور به جنبش اعتراض به این حکم ضدانسانی بپیوندند. ما از همه سازمان ها، احزاب و شخصیت های سیاسی تقاضا داریم به این حکم بربرمنشانه علیه هنرمندان مردمی اعتراض کنند و این اعتراض را به گوش مردم جهان برسانند

در سالگرد اعلام موجودیت "راه کارگر" جای همه رفقای جانباخته راه کارگری و همه مبارزین راه آزادی و برابری خالی نیست و نخواهد بود، زیرا انبوه فعالین متشکل و مستقل چپ چه در ایران و چه در خارج، عزم خود را جزم کرده اند که سر سوزنی از مبارزه برای آزادی، برابری و کرامت انسانی عدول نکنند و به مبارزه خود با رژیم جمهوری اسلامی و هر نوع بنیادگرایی مذهبی، همه اشکال امپریالیسم (چه غربی، چه شرقی) همه انواع راسیسم، شوونیسم و فاشیسم از جمله عروج جریان نئوفاشیست موروثی - سلطنتی در ایران مبارزه کنند و همچون شیرزنان ایران در اسفند ۵۷ ندا سردهند که: ما انقلاب نکردیم، تا به عقب برگردیم"!

با کمال تاسف و تاثر اطلاع یافتیم که دکتر پرویز داور پناه، فعال سیاسی و فرهنگی روز ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ درگذشته‌است. او در عین حال نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران بود و نوشته‌ها و تحلیل‌های عمیقی درباره وقایع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران، به ویژه دوران نخست‌وزیری دکتر مصدق و کودتای ۲۸ مرداد و بعد از آن منتشر کرده‌است.
پرویز داورپناه متولد ششم فروردین‌ماه ۱۳۱۸ در شهر اصفهان بود. او در سن ۱۸ سالگی برای تحصیل به آلمان رفت. او از همان آغاز تحصیل در آلمان به فعالیت در کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مشغول بود و بعدا با بعضی از دوستانش سازمان‌های جبهه ملی ایران در اروپا را پایه‌گذاری کردند. او در مبارزه با حکومت شاه و هم رژیم فاسد اسلامی کوشا بود. همراه با دوستان خود در گردهم‌آئی‌های اپوزیسیون از جمله در شکل‌گیری اولیه‌ی جنبش جمهوریخواهان دموکرات و لائیک ایران مشارکت داشت.

کنگره شما در شرایطی برگزار می‌شود که آلمان و اروپا با چالش‌های سیاسی و اجتماعی مهمی روبه‌رو هستند. رشد نیروهای راست افراطی بر بستر نارضایتی بخش‌هایی از جامعه از عملکرد ائتلاف حاکم، گسترش گرایش‌های ملی‌گرایانه و بیگانه‌ستیزانه، و همچنین رویکردهای نادرست در سیاست خارجی نسبت به بحران‌های خاورمیانه، از جمله در غزه، لبنان و ایران، نگرانی‌های جدی برای نیروهای مترقی ایجاد کرده است. ما بر این باوریم که تنها از طریق تقویت دموکراسی، عدالت اجتماعی و سیاستی مبتنی بر صلح و حقوق بین‌الملل می‌توان با این روندهای خطرناک مقابله کرد.

آَرشیو اخبار امروز >>

نکتهٔ مهمی که در مورد شکل و ماهیت و چگونگی مبارزهٔ غیر مسالمت آمیز ـ اگر احیاناً قرار باشد که به عنوان یک گزینه روی آن نیز فکر شود ـ باید مورد توجه قرار گیرد و نادیده نماند و سر سری از آن گذر نشود این است که در میهن ما، چریک و راه و رسم چریکی و تفکرات و توهمات چریکی و کسانی که تفکرات و توهمات چریکی دارند، نه در نظام پیشین توانستند، و نه در نظام فعلی توانسته اند یا خواهند توانست کاری از پیش ببرند.

فوتبال را نمی‌توان فقط به عنوان یک ورزش فهمید. در جامعه‌ای مانند ایران، فوتبال در نقطه‌ای قرار می‌گیرد که مردم، دولت، سرمایه، رسانه، هویت ملی، میل جمعی به شادی و آرزوی تغییر جایگاه اجتماعی با یکدیگر تلاقی می‌کنند. همین جایگاه است که فوتبال را از بسیاری از ورزش‌های دیگر جدا می‌سازد. فوتبال فقط بازی یازده نفر در برابر یازده نفر نیست؛ شکلی از تجربه‌ی جمعی است که از کوچه، مدرسه، زمین خاکی و محله آغاز می‌شود، اما در سطح ملی به پرچم، سرود، ورزشگاه، تلویزیون، تبلیغات، دولت و سیاست گره می‌خورد.

راه حل به تکثر ایران، تکثیر ملل و ترسیم مرزها نیست؛ بلکه منحل کردن تفکر استبدادی از طریق عبور فکری به سمت «ناسیونالیسم مدنی» و پیاده‌سازی ساختار «فدرالیسم جغرافیایی-اداری» است. این مدل، با تفکیک حقوق فرهنگی از حق حاکمیت ملکی، به تنوع زبانی ایران بالاترین جایگاه قانونی را در قالب حقوق شهروندی اعطا می‌کند، تبعیض‌ها را از بین می‌برد، اما جغرافیا را از اسارت تقدس‌گرایی قومی آزاد می‌سازد تا هر فرد خود را شهروند برابرِ سرزمینی به نام ایران بدند.

فوتبال امروزه اگر چه در محله و روستا دیده می شود ولی تنها به بازی محدود نمی ماند. نشریات تخصصی، کتاب‌های ویژه، کانال تلویزیونی مخصوص، انجمن‌های هوادران، بازی‌های لاتاری، بازار بورس و اوراق قرضه، باشگاه‌های بزرگی که در آن بهترین بازیکن‌ها به قیمتی کلان خریداری می شوند، استادیوم‌های عظیم، تیم‌ها و مسابقات فوتبال جوانان، زنان، مدارس، دانشگاه‌ها... و سرانجام به عنوان رشته‌ای دانشگاهی گسترش یافته است. و این گسترش هم‌چنان ادامه دارد.

واکاوی پیوند میان غرب و اسرائیل نشان می‌دهد که تقلیل این رابطه به مفاهیمی نظیر «استانداردهای دوگانه» یا «لابی‌های مؤثر»، در بهترین حالت نوعی ساده‌سازی تقلیل‌گرایانه و در بدترین حالت انحراف از سطح تحلیل کلان ژئوپولیتیکی است. حمایت پایدار و همه‌جانبه غرب از اسرائیل را نمی‌توان صرفاً به عنوان پیامد خطاهای دیپلماتیک، ملاحظات مقطعی یا انگیزه‌های فردی تصمیم‌گیران توضیح داد؛ بلکه این حمایت باید در چارچوب یک منطق ساختاری و نهادینه‌شده در معماری امنیتی غرب در خاورمیانه فهم شود.

هنوز سال‌ها بعد، سال‌ها بعد از زندگي در تبعيد، وقتي داستان‌ها، خاطرات مبارزين سابق كشورهاي مختلف جهان، از الجزائري‌ها گرفته تا شيليايي‌ها را مي‌خوانم، انگار خواهران و برادران من‌اند، انگار رفقاي هم تشكيلاتي ما هستند كه از خود مي‌گويند. در آن دوران، همه‌مان ماكارنكو، سرمشق‌مان بود و كتاب‌هاي فانون را مي‌خوانديم. از اريك فروم حرف مي‌زديم و چگونه فولاد آبديده شد را در پستوهاي خانه‌مان مخفيانه و با جلد روزنامه‌اي مي‌خوانديم.

پروژه‌ی انتخاب آقا مجتبا به رهبری، بیش از همه به یک کودتای سیاسی – نظامی شباهت دارد. کودتایی که یک سوی آن را به نظامیان بالادستی نظام بسته‌اند و سوی دیگر آن را نیز به برخی از سیاستمداران اندرونی حکومت. چنین محفلی از سیاستمدران و نظامیان اینک آقا مجتبا را نیز به جمع خودمانی خویش افزوده‌اند. اما این مجتبای غایب از انظار عمومی باید یاد بگیرد که هرگز پا را از گلیم خویش بیرون نگذارد. چون رفتار سیاسی او را همین محفل اندرونی حکومت مشخص خواهد کرد تا بتوانند رقبای خود را از سازه‌ی حکومت یک به یک حذف نمایند.

آینده ایران احتمالاً پیچیده‌تر از الگوی مصر یا پاکستان خواهد بود. شاید پرسش اصلی دهه آینده این نباشد که «جمهوری اسلامی می‌ماند یا نمی‌ماند»، پرسش اصلی این باشد که اگر بماند ‌چگونه دگرگون می شود، و اگر دگرگون شود ‌نقش مذهب ، نهادهای امنیتی ، و جامعه مدنی درآن چه خواهد بود. در این میان، صلح پایدار با آمریکا می‌تواند موتور این دگرگونی باشد؛ اما بازگشت به تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند آن را برای سال‌ها به تعویق بیندازد و از سویی طغیان توده ها را نیز برانگیزد .

آنچه شکل می‌گیرد، نه بدیلی آماده برای رهایی، بلکه آرایش تازه‌ای از قدرت درون سرمایه‌داری جهانی است. اهمیت این وضعیت در آن است که شکاف‌های نظم قدیم را آشکار می‌کند، اما پاسخ مترقی را نمی‌توان در دنباله روی از یکی از قطب‌های موجود جست. چنین پاسخی نیازمند شناخت منافع طبقاتی، تحلیل مناسبات سرمایه، دولت و بازار جهانی، و حفظ استقلال نظری و سیاسی جریان‌های مترقی و مردمی است.

در شطرنج سیاست بین‌الملل، کشورهای در حال پیشرفت نباید تنها مهره‌های بازی باشند؛ بلکه باید به بازیگرانی مستقل تبدیل شوند. درک این واقعیت که بسیاری از فرصت‌های اعطا شده از سوی قدرت‌های بزرگ، لزوماً نشانه یک مشارکت برابر و پایدار نیست، نخستین گام در مسیر استقلال راهبردی است. بقای ملی در جهان امروز نه در وابستگی مطلق به شرق و نه در تکیه کامل بر غرب، بلکه در اتکای هوشمندانه به ظرفیت‌های داخلی، تنوع روابط خارجی و حفظ منافع ملی نهفته است.

آَرشیو سياسی >>

آیا این تفاهم و پایان مقطعیِ درگیری‌ها می‌تواند به سود مردم و گشایش فضای داخلی منجر شود، یا صرفاً ابزاری برای تثبیت قدرت، تداوم سرکوب‌ها و غارت منابع در قالب یک «معامله نفتی» است؟ نظرات، نقدها و تحلیل‌های خود را در بخش کامنت‌ها بنویسید تا در برنامه‌های آتی به آن‌ها بپردازیم

آَرشیو مصاحبه >>

زندگی موسولینی نخ تسبیحی است که آنتونیو اسکوراتی، نویسنده و پژوهشگر ادبی ایتالیایی، از سال ۲۰۱۸ مجموعه پنج‌جلدی «رمان مستند» خود با عنوان «م» را بر محور آن نوشته است. این نویسنده متولد ۱۹۶۹ در ناپل و پرورش‌یافته ونیز، از خلال این اثر، بیست‌وپنج سال از تاریخ ایتالیا را نیز روایت می‌کند. پنجمین و آخرین جلد این مجموعه با عنوان «م ـ پایان و آغاز» از اواسط ماه مه به زبان آلمانی وارد کتابفروشی‌ها شده است. در ایتالیا، این اثر با استقبالی فراتر از انتظار روبه‌رو شد؛ به‌طوری که برخی از جلدهای آن تاکنون به چاپ بیست‌وهشتم رسیده‌اند.

دیدگاه کوشنر نسبت به جهان این است که مردم فقط خواهان کاندو، هتل و ملک ساحلی و دخترها فقط می خواهند خوش بگذرانند. او واقعا درک عمیقی از شور و نارضایتی هایی که مردم این منطقه را قرن ها به حرکت درآورده است، ندارد...
در مقابل او، خمینی گری قرار دارد. آیت الله خمینی، رهبر مذهبی ایران که جانشین و سرنگون شاه شد. خیلی زود پس از انقلاب گفت: ما این انقلاب را برای پایین آوردن قیمت خربزه انجام ندادیم.

هرچه اسرائیل با قاطعیت بیشتری پیش می‌رود، کمتر روشن می‌شود که اساساً مقصدش کجاست. اسرائیل در لبنان پیشروی می‌کند. بخش‌های وسیعی از غزه را به تصرف خود درمی‌آورد. کرانه باختری را عملاً ضمیمه می‌کند و در سوریه، عراق و ایران بمباران انجام می‌دهد. اسرائیل، این کشور زخمی، از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به این سو می‌خواهد هر تهدیدی را ریشه‌کن کند. بنابراین حمله می‌کند، ویران می‌سازد و اشغال می‌کند. اما آیا به این ترتیب امنیت بیشتری به دست می‌آورد؟ آیا واقعاً می‌تواند چنین وحشتی بیافریند، بی‌آنکه هر روز بیش از پیش به خود آسیب بزند؟

آَرشیو بين الملل >>

بازخوانی و بررسی این کتاب، که از منظر حبسیه‌نویسی بودنش در ادامه‌ی همان راه تاریخ‌نگارانه‌ی امثال بزرگ علوی به شمار می‌آید، از منظر تاریخ‌نگاری ادبی، از یک سو، دریچه‌ای برای درک زیست فرهنگی زندانیان سیاسی در دهه‌ی پنجاه و تبیین نسبت میان تنگنای کالبدی زندان و استمرار خلق ادبی در آن دوره است و از دیگر سو، یک نمونه‌ی عینی و ملموس در اختیار نویسنده‌ی دغدغه‌مند امروزی قرار می‌دهد که شعر را محملی برای بیان اعتراض و اندوه جمعی یک نسل قرار دهد.

(شب از شب)
می گذرد آرام
صدایِ جارویِ رفتگر جوان
ازپنجره می گذرد
و به اطاقم پا می کشد

دراین نمایشگاه به نمایشگاه‌ گردانی امیرعبیداوی آثاری از حمید جانی‌پور، علی سلطانی تهرانی، حمید آل حمودی، محمد رمضان احمدی، میثم رستگاری، امید فاضلی، رضا هادی‌زاده و احمد سعدونی ارائه شده است، وسامی غریفی، نوال شریفی، رسول حق‌جو، قاسم آل کثیر، محمدامین قنبری، باسم حمادی، حوریه جرفی، هادی سعیداوی‌نژاد، اعظم کیان‌افراز، انتشارات افراز، اسماعیل پورنصیری، آمنه عبیداوی، عرفان ریاحی پور و حسین سیاحی در برپایی این رویداد مشارکت داشته‌اند.

جوانانی را در این سال‌ها در نظر بیاورید و شور و شوقی که می‌کوشد صدا در صدای جهان افکند و همراه و هم‌گام با دنیای مدرن راه‌های هستی را تجربه کند. جهان مدرن بی فکر مدرن راه به جایی نخواهد برد. در سال‌های این دهه در واقع می‌بایست در یک فضای عمومی مدرن، در کافه‌ها و سالن‌ها، در دانشگاه‌ها و مدارس، سخنرانی‌ها و گفت‌وگو‌هایی نو و دوران‌ساز پیش بروند و روزنامه‌ها و مجامع ادبی سیاسی شکل بگیرند تا فکر مدرن و جهانی نو جایگزین سنت‌های نیاکان گردد. اما به جای آن، در این جهان است که ساواک بیش از هر نهادی شکوفا می‌شود تا سانسورگر خلاقیت‌ها و مانع هرگونه فرهنگ گفت‌وگو گردد. و در هیمن سانسورگری‌هاست که رضا علامه‌زاده نیز به بازیگر سناریویی تبدیل می‌شود که نویسنده آن ذهنیت کور ساواک است.

شعر"افق روشن" شاملو، از آن شعرهایی ست، که آرزوهای برنیامده انسان را پیش بینی می کند. آیا انسان روزی به آزادی دست خواهدیافت؟ آیا انسان روزی ازرقابت کاذب، دست خواهد کشید؟ آیا برادری و اخوت جهان گسترخواهدشد؟ آیامعضلات بشر، ازقبیل زیاده خواهی، قدرت و نابرابری و...پایان خواهد گرفت؟

کتاب «ماما در آشویتس»، داستان زنی است ماما که در اردوگاه مرگ به سه هزار نوزاد کمک کرد تا به دنیا بیایند. این اثر بر اساس یک داستان واقعی نوشته شده است. این رمان پرفروش، با الهام از پژوهش‌های تاریخی، روایت می‌کند که چگونه این زن لهستانی اهل لودز با وحشت اردوگاه کار اجباری روبه‌رو شد.

سعید فرزند دورانی از تاریخ وطن ماست که آدمک‌های مفلوک و کور و کچل زیادی از خودش به یادگار گذاشت. در قیاس با آن هاست که سعید همیشه سروی بلند قامت در حافظه تاریخی ما خواهد ماند. سعید، هنرش را مانند سلاحی آخته به کار می‌گرفت و همین سبب شد تا با چریک‌ها که با زبان سلاح سخن می‌گفتند هم‌آواز شد و چنان عریان و عاشقانه و بی‌پروا سینه سپر کرد که قلبش آماج اولین تیرهای ترکش ملایان شد. خبرش را در حومۀ تهران شنیدم و تمام دم دمای غروب در تاکستان های خزانزده مانند دیوانه ها پرسه زدم. سرانجام تاب نیاوردم و به تهران رفتم. برادرم، آن عزیز خاموش پرکار، در گوشۀ اطاقش چندک زده بود و چشم‌های سبز درشتش پر بود و می‌خواند برگ خشکی را بیاد آر ...

امروز سوژه بکر دیگری تو خودش غرق و از همه ی آدم‌ها و جریان های دیگر منفکم می‌کند. ده بیست سرباز با کوله بار و اسلحه های مدرن‌شان، تفنگی بین کلاش وژث، پیداشان می شود. گویا از پادگان یا شهری دیگر می‌آیند. ترف پونکت شان زیر ساعت قد نماست. همه ی سرباز‌ها دور هم حلقه می‌زنند. طبق معمول و روحیه ی سربازی، شروع می‌کنند به بگو بخند و شوخی و قهقهه زدن‌های پر‌صدا. سربازها یکی یکی یا چند نفر باهم، انگار میروند خانه هاشان.

رمان «مریم مجدلیه» روایتی از تاریخ اجتماعی معاصر ایران است در آستانه‌ی انقلاب و دهه‌های شصت و هفتاد خورشیدی. رمانی که در قالب روایتی نقادانه و تکان‌دهنده، می‌کوشد اندوه و سرآسیمگی پنهان در زیر پوست جامعه‌ای را بازشکافی کند که در حزن و رنج و فشار و الزامات زندگی نوخاسته‌ی فرهنگی و اندیشگی و معیشتی خویش، سرگشته و معلق است و همچون پرکاهی در دست باد به این سو و آن سو می‌لغزد و زخم برمی‌دارد.

من از تهیه طرح اولیه یا پیروی از آن ناتوانم. هر سال در هشتم ژانویه با نوشتن نخستین جمله آغاز می‌کنم و سپس کورکورانه، تنها بر اساس غریزه‌ام، پیش می‌روم. جایی در هفته سوم یا چهارم، کم‌کم درمی‌یابم داستان به کجا می‌رود، شخصیت‌ها شکل می‌گیرند و آن وقت می‌فهمم که کتابی در رایانه‌ام پنهان شده است؛ فقط باید به داستان زمان کافی بدهم تا خودش را روایت کند.

آَرشیو فرهنگ و ادب >>

بررسی تاریخی نشان می‌دهد که مردسالاری هرگز تنها یک رابطه فردی میان زن و مرد نبوده است؛ بلکه نظامی پیچیده از اندیشه‌ها، نهادها و ساختارهاست که طی هزاران سال با بهره‌گیری از اسطوره، دین، فلسفه، ادبیات، قانون و حتی علم، سلطه مردان را طبیعی، مقدس و اجتناب‌ناپذیر جلوه داده است. بنابراین، نقد مردسالاری صرفاً نقد رفتارهای فردی نیست، بلکه نقد نظام‌های معرفتی و ساختارهایی است که نابرابری را بازتولید می‌کنند.

از زمان بازداشت‌ها و اعتراض‌ها در هرات، برای نخستین بار احساس ترس کرده‌ام. با این حال، نگرانی اصلی من هنوز برای خودم نیست، بلکه برای خانواده‌ام است. وقتی از رویدادهای هرات باخبر شدم، آن‌قدر افسرده شدم که دیگر نتوانستم هیچ خبری بشنوم—در حالی که پیش از آن هر روز اخبار را دنبال می‌کردم. از خودم می‌پرسیدم که هنوز چه چیزهای دیگری در انتظار ماست.

هارپمن در «من، که مردان را نمی‌شناختم» ارجاعات متعددی را در هم می‌آمیزد. در هر زندان چهل زندانی حضور دارند؛ عددی از کتاب‌مقدس. خود فاجعه و توضیح‌ناپذیری آن نیز یادآور مجازات‌های عهد عتیق است. اما برخلاف روایت‌های مبتنی بر داستان ایوب، اینجا مسئله عدل الهی مطرح نمی‌شود. راوی که از طریق زنان دیگر درباره خدا شنیده است، سرانجام چنین نتیجه می‌گیرد: بشریتی که حتی نمی‌دانم واقعاً به آن تعلق دارم یا نه، باید تخیلی بسیار شکوفا داشته است!»

آَرشیو زنان >>

مبارزه با مجازات اعدام، به‌ویژه زمانی که دولت‌ها در شرایط جنگی یا بحران‌های داخلی به بهانه «امنیت ملی» یا «خیانت» از آن استفاده می‌کنند، یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های دفاع از حق حیات متهمین میباشد. در زمان جنگ، دولت‌ها معمولاً با سوءاستفاده از فضای احساسی ضد جنگ که باعث تخریب و کشتار دسته جمعی غیر نظامیان میشود، افکار عمومی را برای صدور و اجرای شتاب‌زده این احکام همراه می‌کنند.

سازمان ملل متحد در ماه مارس تجارت برده را «سنگین‌ترین جنایت علیه بشریت» ارزیابی کرد. اکنون کشورهای آسیب‌دیده خواستار عذرخواهی رسمی و پرداخت غرامت شده‌اند.
کشورهای آفریقایی و حوزه کارائیب از کشورهایی که از تجارت برده در اقیانوس اطلس سود برده‌اند، خواستار عذرخواهی رسمی، بخشودگی بدهی‌ها و پرداخت غرامت مالی شده‌اند.

ولادیمیر پوتین، بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ دیگر حتی ادعا نمی‌کنند که حقوق بین‌الملل را نقض نمی‌کنند. ما از مرحله انکار عبور کرده‌ایم. اکنون وارد دوران تازه‌ای می‌شویم که در آن برخی از مهم‌ترین صاحبان قدرت در برابر بقیه جهان می‌ایستند و می‌گویند: «من پادشاهم و قانون شامل حال من نمی‌شود.»
ما هشتاد سال زمان صرف کردیم تا چیزی را بنا کنیم که البته اذعان می‌کنم بسیار ناقص است، اما هدف آن درست بود. آنچه اکنون شاهدش هستیم، یک چرخش معکوس است. به نظر می‌رسد اکنون این طرز فکر حاکم شده که: «نظام چندجانبه در خدمت منافع ما نیست، پس آن را به بستر مرگ می‌فرستیم.»

آَرشیو حقوق بشر >>

تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ روایتی است از فشاری که از سفرهٔ خانوار آغاز ‌شده و تا سرپناه امتداد می‌یابد. تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم نقطه‌ای کالاها به ۱۱۳.۸ درصد رسیده است؛ رقمی که بیانگر دو برابر شدن قیمت بسیاری از کالاهای مصرفی در مقایسه با سال گذشته است. این جهش در گروه خوراکی‌ها شدیدتر بوده و طبق گزارش ایسنا، تورم خوراکی‌ها در اردیبهشت‌ماه به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسیده است . چنین ارقامی زمانی معنای واقعی پیدا می‌کنند که در کنار واقعیت‌های میدانی قرار گیرند؛ واقعیت‌هایی که از کاهش قدرت خرید، افت تغذیه و بحران مسکن حکایت دارند

قریب شش میلیون نفر از صندوق تأمین اجتماعی مستمری می‌گیرند. قریب دوازده میلیون نفر از کارگران شاغل کشور نیز همه ماهه به این صندوق پول بیمه می‌پردازند. در مجموع شمار افراد خانواده‌ی کارگران و بازنشستگان عضو صندوق تأمین اجتماعی به حدود پنجاه میلیون نفر می‌رسد. چیزی فراتر از نیمی از جمعیت کل کشور که جمهوری اسلامی آنان را از داشتن نماینده‌ای مستقل در مجلس فرمایشی خود منع نموده‌ است. چون ضمن راه‌اندازی تشکل‌های زرد صنفی از مشارکت آزادانه‌ی شهروندان کشور در ساختار حکومت سر باز می‌زند. در نتیجه جمعیت ۱۸ میلیونی کارگران و بازنشستگان را از تشکل‌یابی مستقل و آزادانه منع می‌نماید و آنان هیچ نماینده‌ای در مجلس یا دیگر ارگان‌های دولتی ندارند.

بسیاری از مدیران مدرسه‌های تهران در زمان خیزش خیابانی مردم فضای مدرسه را در اختیار نهادهای امنیتی گذاشتند. سپس از همین مدارس به عنوان پایگاهی ثابت برای استقرار نیروهای بسیج استفاده گردید. نیروهای بسیج نیز این مدارس را به بازداشتگاهی موقت برای بازداشت شدگان بدل نمودند. با چنین دیدگاهی است که امر آموزش شاگردان مدارس تهران برای حکومت در حاشیه قرار می‌گیرد تا در فضاهای آموزشی آن همان اهداف امنیتی خود را دنبال نمایند. همین نیروهای بسیجی نیز در مدرسه و محله خبرچین‌های خوبی برای جمهوری اسلامی به حساب می‌آیند تا مدیران حکومت ضمن به تعطیلی کشاندن امر تحصیل دانش‌آموزان، چماقداری و کشتار را بر جای آن بنشانند.

آَرشیو اجتماعی >>

از ساعت ۸:۳۰ شب تا ۸:۳۰ صبح، او جلوی دستگاهی می‌ایستد که سه دکمه دارد: شروع، توقف، و اضطراری. وقتی وانگ دکمه شروع را می‌زند، دستگاه قطعات خمیده‌ی فریم را پانچ می‌کند. اگر دستگاه گیر کند، او دکمه توقف را می‌زند و سعی می‌کند مشکل را برطرف کند. اگر موفق نشود، دکمه اضطراری را فشار می‌دهد و یک تکنسین می‌آید. این روند دوازده ساعت ادامه دارد، با یک وقفه برای غذا در نیمه‌شب، شش روز در هفته. وانگ ماهانه ۵۰۰۰ یوان، حدود ۶۲۰ یورو، درآمد دارد. فقط پنج‌شنبه‌ها روز تعطیل اوست.

آَرشیو کارگری >>

هشتم تیر ۱۳۵۵فقط یک روز از تقویم تاریخ نیست؛ این روز، یاد آور خاموشی شعله زندگی تعدادی از جوانان این سرزمین در میان شعله های آتش و گلوله خفاشان شب مرام ساواک شاهنشاهی است . این روز، فرصتی است برای اندیشیدن به ارزش های والای انسانی و هر آنچه که با عدالت و آزادی و کرامت انسانی سنجیده می‌شود؛ در کنار آن همچنین باید به هزینه‌های سنگینی که استفاده از خشونت در رویارویی‌های سیاسی می تواند بر یک جامعه تحمیل کند، نیز باید اندیشید. «هشت تیر» را نباید فرصتی برای ستایش خشونت دانست؛ این بهایی است که مردم کشور مان در مسیر دستیابی به عدالت و آزادی و دمکراسی می پردازند؛ آن‌گونه که یاران از جان گذشته، با فدا کردن خود، در این روز پرداختند.

بی‌تردید، فروتنی او در قبال افتخارات ورزشی‌اش یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی‌اش بود. افزون بر این، پرویز از معدود کسانی بود که مهارتی شگرف در برقراری ارتباط با مردم داشت. او می‌دانست چگونه با اقشار و لایه‌های مختلف جامعه به زبان خودشان سخن بگوید. در واقع، مهارت او در برخورد با دیگران و توانایی‌اش در امکان‌سازی کم‌نظیر بود.
سال‌ها بعد، همین ویژگی به یکی از پشتوانه‌های اصلی نشریه آرش تبدیل شد و او تقریباً یک‌تنه و با تکیه بر همین روابط گسترده، بار سنگین انتشار آن را بر دوش کشید. شاید به دلیل همین توانایی و شبکه وسیع ارتباطاتش بود که عمو پرویز برای اداره آرش کمتر خود را نیازمند کار جمعی می‌دید.

پرویز قلیچ‌خانی روایت خود را درباره‌ی پیدایش و رویش نشریه‌ی «آرش» ـ که وی یکی از بنیان‌گذارانش بود ـ از رهگذر گفتگو با این نگارنده به دست داده است. «آرش» که نخستین شماره‌ی آن در بهمن ۱۳۶۹/ فوریه ۱۹۹۱ به چاپ رسید، در اندک‌زمانی به یکی از پرخواننده‌ترین نشریه‌های مخالف جمهوری اسلامی در تبعید فراروئید. پرویز، چند و چون این کامیابی کم‌مانند را در گفتگویی که پیشاروی شماست به زبان می‌آورد؛ بی‌لاف و گزاف.

آَرشیو ويژه نامه >>

زمانه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم افسرده‌کننده است، مگر نه؟ زمان در مبارزه با تغییرات اقلیمی به سرعت از دست می‌رود. در ایالات متحده برای دومین بار رئیس‌جمهوری انتخاب شده که تغییرات اقلیمی را انکار می‌کند. اما پاسخ این وضعیت نمی‌تواند این باشد که: «دنیا که دیگر به آخر خط رسیده، پس بیایید چند سال باقی‌مانده را خوش بگذرانیم و جشن بگیریم.» من معتقدم که سرانجام دلایلی برای امید خواهیم یافت. اما این امر تنها زمانی ممکن است که از یک دوره تاریک افسردگی عبور کرده باشیم.

شواهد علمی نشان از کیهانی دارند که در آغاز بسیار کوچک، در مقیاس پلانک، و به‌صورت یک سیستم متقارنِ از خلاء کوانتومی (تقارن اولیه)، بوده است. سیستمی متشکل از ذرات مجازی (با بارالکتریکی منفی و مثبت) که پیوسته ایجاد می‌شوند و از بین می‌روند. به‌نظر، تقارن این سیسم بر اثر نواسانات کوانتومی شکسته شده و منجر به پیدایش تعداد مساوی از ماده و پادماده گشته است. اما، پس از زمان بسیار کوتاهی، ماده بر پادماده غلبه کرده و.کیهانی متشکل از ماده شکل می‌گیرد. پرسشی که در این‌جا مطرح می‌باشد، اینست ‌که یک چنین پروسه‌ای چگونه شکل گرفته است؟

پوپولیسم حاکمیت‌گرای امروز، که بر قدرت عمل دولت‌های ملی و رهبران آن‌ها تأکید می‌کند، قواعد بازی دموکراتیک را می‌پذیرد. این جریان از طریق انتخابات آزاد و دموکراتیک به قدرت می‌رسد و سپس به‌تدریج دست به فرسایش نهادها، فرهنگ و ارزش‌های دموکراتیک می‌زند. اینکه پوپولیسم کنونی هرگز آشکارا خود را دشمن دموکراسی معرفی نمی‌کند، صرفاً یک پوشش یا استتار نیست؛ این ویژگی خاص آن است، بلکه تقریباً بخشی از هویت آن محسوب می‌شود. پوپولیسم، دموکراسی را علیه خودِ دموکراسی به کار می‌گیرد.

آَرشیو انديشه >>

امروزه ویکا یکی از شناخته‌شده‌ترین ادیان نوهَیدنی است و عمدتاً در جهان غرب رواج دارد. حدود ۸۰۰ هزار آمریکایی خود را «ویکَن» می‌نامند، هرچند باورهای آنان بسیار متنوع است: برخی تنها یک الهه را می‌پرستند و برخی دیگر خدایان متعددی از فرهنگ‌های گوناگون را. بیشتر آنان «کرافت» یا هنر جادوگری را به‌صورت فردی تمرین می‌کنند. شبکه‌های اجتماعی نیز به رشد این جامعه کمک کرده‌اند، زیرا امکان ارتباط جهانی و تبادل گسترده میان همفکران را فراهم می‌سازند.

پیشروی مسیحیت به‌عنوان یک دین جهانی، در آغاز پیدایش خود، با سرکوب و طرد رقیبانش همراه بود. قرن‌ها بر سر اصول جزمیِ کلیسای کاتولیک نزاع درگرفت؛ تردیدکنندگان تحت تعقیب قرار گرفتند و کشته شدند. دستگاهی پدرسالار و مبتنی بر قدرت، متشکل از اسقف‌ها و با پاپ در رأس آن، مسیر پیروزمندانهٔ خود را در تاریخ و بر انسان‌ها آغاز کرد. «مسیحیت به داستان موفقیتی بی‌همتا می‌نگرد، اما به‌عنوان یک دین، به‌هیچ‌وجه یگانه و بی‌مانند نبود»؛ این ادعای تاریخ‌نگار بریتانیایی، «کاترین نیکسی» است.

قدیمی‌ترین نظام‌های نوشتاری بشر، گرچه خاستگاهشان خاورمیانه است، اما برای مدت‌های طولانی تنها در ترجمه‌های غربی در دسترس بودند. اکنون یک گروه بین‌المللی این میراث استعماری را به چالش کشیده و با بهره‌گیری از دیجیتالی‌سازی مدرن می‌کوشد نابرابری‌های تاریخی قدرت را اصلاح کند.
این لوح‌های گلی که تا ۴۰۰۰ سال قدمت دارند و در بین‌النهرین ـ منطقه‌ای که امروز بخشی از عراق است ـ پدید آمده‌اند، اکنون عمدتاً در موزه‌های اروپایی نگهداری می‌شوند. اما پروژه‌ای تازه دست‌کم محتوای آن‌ها را از راه زبان، دوباره به خاورمیانه بازمی‌گرداند.

آَرشیو تاريخ >>

همپای اسطوره پوشکین، اسطوره لرمانتوف، شاید درخشان‌ترین پدیده از نوع خود در فرهنگ روسیه باشد، دست کم اگر آثار کلاسیک روسی دوران طلایی را در نظر بگیریم. مانند هر اسطوره تبارمندی، این خود نمایانگر یک مفهوم، الگویی از شخصیت انسان است و ساختار، ویژگی‌های درونی، برنامه عمل، سوژه‌های هم‌پیوسته زندگی و سرنوشت آن را پیش بینی می‌کند. لرمانتوف شاعر- مبارز، فرزند بزرگ روسیه ، سرزنش گر استبداد و آثارش به‌مثابه یک دمکرات انقلابی، پیشگام جنبش انقلابی و آزادیبخش روسیه بود.

سرتیپ افشارطوس در ژانویه ۱۹۵۳ فرماندار نظامی تهران شد. با شایستگی که از خود نشان داد، توجه بیشتری از دکتر مصدق به خود جلب کرد. در ۱ فوریه ۱۹۵۳، او رئیس شهربانی کل کشور شد. یکی از خدمات مهم افشارطوس، خنثی کردن توطئه ترور دکتر مصدق در ۲۲ مارس ۱۹۵۳ بود. در شب ۲۱ آوریل ۱۹۵۳، افشارطوس را حسین خطیبی و ۴ افسر دیگر ربودند. در ۲۲ آوریل، جسد او در طنابی پیچیده شده، در حالی که یک قرآن کوچک در جیب ژاکت افسری‌اش بود، کشف شد. قتل افشارطوس کمر دولت ملی را شکست. این ضربه بزرگی به روحیه ملی‌گرایان وارد کرد. دکتر مصدق هرگز نتوانست جایگزین او را بيآبد.

برخلاف دوران‌های گذشته، وضعیت جهانی بگونه ای بنیادی تغییر کرده است. در این برهه، بشریت از قبل منابع و قابلیت‌های تکنولوژیکی لازم برای غلبه بر فقر، گرسنگی و نابرابری وحشتناک را دارد. اما سرمایه‌داری تمایلی به این کار ندارد. این نظام، ثروت عظیم و فرصت‌های شگفت‌انگیز را به منبعی برای تجاوز و تخریب فزاینده تبدیل می‌کند. ما - نمایندگان احزاب و جنبش‌ها، اتحادیه‌ها و ابتکارات اجتماعی، پژوهشگران و کارشناسان - حق نداریم کنار بایستیم. عقل و وجدان ما به ما اجازه نمی‌دهد که نسبت به آنچه در جهان می‌گذرد بی‌تفاوت بمانیم. دوران ویژه ای برای تمدن بشری فرا رسیده است. حفظ مداوم سرمایه‌داری دیگر قابل توجیه نیست. راه خروج از بحران، راه‌حل‌هایی برای مشکلات جهانی و توسعه صلح‌آمیز و موفق تنها از طریق گذار به سوسیالیسم امکان‌پذیر است.

آَرشیو گوناگون >>