در حالیکه ایران می‌گوید برای نظارت بر اجرای تفاهم‌نامه ضمن ایجاد یک سازو کار، ۴ کارگروه تخصصی مشترک با آمریکا ایجاد کرده است؛ مقام‌های این کشور علنا مواضع واشنگتن درباره بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نحوه کاهش تحریم‌ها، مذاکرات موشکی و لبنان را رد می‌کنند.
کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران اعلام کرد که طرف‌ها با تشکیل چهار کارگروه در حوزه‌های «کاهش تحریم‌ها، مسائل هسته‌ای، بازسازی و توسعه اقتصادی، و همچنین نظارت بر اجرای توافق» موافقت کرده‌اند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا نیز روز سه‌شنبه مدعی شد که ایران «به‌طور تمام و کمال موافقت کرده است» که اجازه بازگشت بازرسان هسته‌ای را بدهد و همچنین اعلام کرد که نیروهای نیروی دریایی آمریکا دیگر تنگه هرمز را محاصره نخواهند کرد.

با کمال تاسف و تاثر اطلاع یافتیم که دکتر پرویز داور پناه، فعال سیاسی و فرهنگی روز ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ درگذشته‌است. او در عین حال نویسنده و پژوهشگر تاریخ معاصر ایران بود و نوشته‌ها و تحلیل‌های عمیقی درباره وقایع سرنوشت‌ساز تاریخ ایران، به ویژه دوران نخست‌وزیری دکتر مصدق و کودتای ۲۸ مرداد و بعد از آن منتشر کرده‌است.
پرویز داورپناه متولد ششم فروردین‌ماه ۱۳۱۸ در شهر اصفهان بود. او در سن ۱۸ سالگی برای تحصیل به آلمان رفت. او از همان آغاز تحصیل در آلمان به فعالیت در کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مشغول بود و بعدا با بعضی از دوستانش سازمان‌های جبهه ملی ایران در اروپا را پایه‌گذاری کردند. او در مبارزه با حکومت شاه و هم رژیم فاسد اسلامی کوشا بود. همراه با دوستان خود در گردهم‌آئی‌های اپوزیسیون از جمله در شکل‌گیری اولیه‌ی جنبش جمهوریخواهان دموکرات و لائیک ایران مشارکت داشت.

ما، از تفاهم و آغاز مذاکره میان جمهوری اسلامی ایران و دولت آمریکا استقبال می‌کنیم و آن را گامی مثبت در جهت کاهش تنش‌ها، جلوگیری از گسترش جنگ و فراهم شدن شرایط مناسب‌تر برای زندگی مردم ایران، منطقه و جهان می‌دانیم.
ما امیدواریم پایان این مخاصمه، آغازی برای مرحله‌ای تازه در تاریخ ایران باشد؛ مرحله‌ای که در آن مردم ایران بتوانند با اتکا به اراده و توان خود، برای دستیابی به آزادی، رفاه، حاکمیت قانون، عدالت و آینده‌ای بهتر، تلاش کنند.

پروژه‌ی انتخاب آقا مجتبا به رهبری، بیش از همه به یک کودتای سیاسی – نظامی شباهت دارد. کودتایی که یک سوی آن را به نظامیان بالادستی نظام بسته‌اند و سوی دیگر آن را نیز به برخی از سیاستمداران اندرونی حکومت. چنین محفلی از سیاستمدران و نظامیان اینک آقا مجتبا را نیز به جمع خودمانی خویش افزوده‌اند. اما این مجتبای غایب از انظار عمومی باید یاد بگیرد که هرگز پا را از گلیم خویش بیرون نگذارد. چون رفتار سیاسی او را همین محفل اندرونی حکومت مشخص خواهد کرد تا بتوانند رقبای خود را از سازه‌ی حکومت یک به یک حذف نمایند.

فوتبال امروزه اگر چه در محله و روستا دیده می شود ولی تنها به بازی محدود نمی ماند. نشریات تخصصی، کتاب‌های ویژه، کانال تلویزیونی مخصوص، انجمن‌های هوادران، بازی‌های لاتاری، بازار بورس و اوراق قرضه، باشگاه‌های بزرگی که در آن بهترین بازیکن‌ها به قیمتی کلان خریداری می شوند، استادیوم‌های عظیم، تیم‌ها و مسابقات فوتبال جوانان، زنان، مدارس، دانشگاه‌ها... و سرانجام به عنوان رشته‌ای دانشگاهی گسترش یافته است. و این گسترش هم‌چنان ادامه دارد.

از دیدگاه سازمان فداییان خلق ایران (اکثریت)، در شرایط کنونی و در آستانه مذاکرات شصت‌روزه، منافع ملی ایران ایجاب می‌کند که جمهوری اسلامی مذاکرات را با هدف دستیابی به صلحی پایدار، عادی‌سازی روابط با آمریکا و پایان دادن به خصومت ساختاری ادامه دهد و از گرفتار شدن در حاشیه‌ها و تلاش برای راضی کردن مخالفان مذاکرات بپرهیزد. تجربه دو جنگ اخیر نشان داده است که انسجام اجتماعی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت ملی و موفقیت دیپلماسی است. از این‌رو، هم‌زمان با پیشبرد مذاکرات، آزادی زندانیان سیاسی، توقف اعدام، بازتاب صدای متکثر جامعه در رسانه ملی و بهره‌مند شدن مردم از دستاوردهای اقتصادی توافق، می‌تواند پشتوانه اجتماعی لازم برای موفقیت این روند را فراهم آورد.

این تفاهم نامه، یک پیروزی راهبردی برای جمهوری اسلامی محسوب می شود. علت این امر آن است که آمریکا و اسرائیل نه تنها به هیچ یک از اهداف خود در جنگ دوازده روزه و جنگ چهل روزه دست نیافته اند، بلکه اکنون باید "اتحاد جبهه ها" در محور مقاومت را به رسمیت بشناسند و آتش بس در همه جبهه ها را بپذیرند و با حکومت جمهوری اسلامی وارد معاملات و مبادلات سیاسی و اقتصادی شوند. این امر با تصور اولیه برای براندازی جمهوری اسلامی و بر قدرت نشاندن یک نیروی دست نشانده و یا تجزیه ایران و تسلط بر نفت و گاز آن فاصله نجومی دارد.

آَرشیو اخبار امروز >>

واکاوی پیوند میان غرب و اسرائیل نشان می‌دهد که تقلیل این رابطه به مفاهیمی نظیر «استانداردهای دوگانه» یا «لابی‌های مؤثر»، در بهترین حالت نوعی ساده‌سازی تقلیل‌گرایانه و در بدترین حالت انحراف از سطح تحلیل کلان ژئوپولیتیکی است. حمایت پایدار و همه‌جانبه غرب از اسرائیل را نمی‌توان صرفاً به عنوان پیامد خطاهای دیپلماتیک، ملاحظات مقطعی یا انگیزه‌های فردی تصمیم‌گیران توضیح داد؛ بلکه این حمایت باید در چارچوب یک منطق ساختاری و نهادینه‌شده در معماری امنیتی غرب در خاورمیانه فهم شود.

هنوز سال‌ها بعد، سال‌ها بعد از زندگي در تبعيد، وقتي داستان‌ها، خاطرات مبارزين سابق كشورهاي مختلف جهان، از الجزائري‌ها گرفته تا شيليايي‌ها را مي‌خوانم، انگار خواهران و برادران من‌اند، انگار رفقاي هم تشكيلاتي ما هستند كه از خود مي‌گويند. در آن دوران، همه‌مان ماكارنكو، سرمشق‌مان بود و كتاب‌هاي فانون را مي‌خوانديم. از اريك فروم حرف مي‌زديم و چگونه فولاد آبديده شد را در پستوهاي خانه‌مان مخفيانه و با جلد روزنامه‌اي مي‌خوانديم.

آینده ایران احتمالاً پیچیده‌تر از الگوی مصر یا پاکستان خواهد بود. شاید پرسش اصلی دهه آینده این نباشد که «جمهوری اسلامی می‌ماند یا نمی‌ماند»، پرسش اصلی این باشد که اگر بماند ‌چگونه دگرگون می شود، و اگر دگرگون شود ‌نقش مذهب ، نهادهای امنیتی ، و جامعه مدنی درآن چه خواهد بود. در این میان، صلح پایدار با آمریکا می‌تواند موتور این دگرگونی باشد؛ اما بازگشت به تنش‌های منطقه‌ای می‌تواند آن را برای سال‌ها به تعویق بیندازد و از سویی طغیان توده ها را نیز برانگیزد .

آنچه شکل می‌گیرد، نه بدیلی آماده برای رهایی، بلکه آرایش تازه‌ای از قدرت درون سرمایه‌داری جهانی است. اهمیت این وضعیت در آن است که شکاف‌های نظم قدیم را آشکار می‌کند، اما پاسخ مترقی را نمی‌توان در دنباله روی از یکی از قطب‌های موجود جست. چنین پاسخی نیازمند شناخت منافع طبقاتی، تحلیل مناسبات سرمایه، دولت و بازار جهانی، و حفظ استقلال نظری و سیاسی جریان‌های مترقی و مردمی است.

در شطرنج سیاست بین‌الملل، کشورهای در حال پیشرفت نباید تنها مهره‌های بازی باشند؛ بلکه باید به بازیگرانی مستقل تبدیل شوند. درک این واقعیت که بسیاری از فرصت‌های اعطا شده از سوی قدرت‌های بزرگ، لزوماً نشانه یک مشارکت برابر و پایدار نیست، نخستین گام در مسیر استقلال راهبردی است. بقای ملی در جهان امروز نه در وابستگی مطلق به شرق و نه در تکیه کامل بر غرب، بلکه در اتکای هوشمندانه به ظرفیت‌های داخلی، تنوع روابط خارجی و حفظ منافع ملی نهفته است.

در شرایط کنونی کشور،پس از گذراندن دو جنگ و تحمل خساراتی عمده،شاهد گفتگوهای حکومت جمهوری اسلامی با طرف های درگیری و تعامل با آنان هستیم.ما ضمن تایید و تاکید بر لزوم این مذاکرات و کوشش در جهت دور کردن آتش جنگ از کشور،یک بار دیگر به سردمداران حکومت جمهوری اسلامی گوشزد می کنیم که برای نتیجه بخش بودن تعاملات منطقه ای و جهانی،راه گفتگو با ملت ایران و توجه به خواسته های بر حق مردم این سرزمین را باز نمایند و راه تعامل با ملت را در پیش گیرند.

سقوط امپراتوری عثمانی، تا سال ها، نقطه پایان دوره خلافت در دنیای سنی به شمار می‌رفت. اما تحولات جهانی و چالش‌ها و تعارضات موجود منطقه به بروز بیداری اسلامی!! در بین هر دو طیف سنی و شیعه انجامید. بیداری اسلامی در شکل نوعی بنیادگرایی مدرن! ظاهر شد. بیدارگران! هر یک بنا به خوانش خود به جستجوی تاریخ طلایی خود برآمدند تا به آن بازگردند و همه مراحل عقب‌ماندگی تمدن اسلامی را معکوس کنند.

هرگاه اندیشه‌ای، انسان را به ابزار تبدیل کند و تفاوت را جرم بداند، بذر خشونت کاشته می‌شود. بلوغ یک جامعه در آن است که بتواند اختلاف را بدون نفرت مدیریت کند. در برابر این تاریکی، راه نجات همچنان روشن است: بازگشت به فرهنگ گفتگو، آموزش، تفکر انتقادی، انصاف و احترام متقابل. انسان‌ها باید بار دیگر بیآموزند که مخالف ‌بودن، مترادف دشمن‌ بودن نیست. خانواده، آموزش، رسانه و تمامی نهادهای اجتماعی مسئول‌اند که زبان فاخر و اخلاق انسانی را زنده نگاه دارند.

انقلاب ۱۳۵۷ گذشت، روایت‌ها از آن اما ادامه دارد و هر خوانشی نیز، اثرگذار بر امروز و رهگشای فردا. از اینرو نیز درنگ بر نوع روایت از انقلاب ۵۷ نه بخاطر برگشت به ناممکن‌ها، بلکه برای سیاست‌ورزی در اکنون است. متوجه این هشدار که، بیگانگی از برنامه‌محوری ناظر بر واقعیت‌های زمان، چه لطماتی که نمی‌تواند با پیامدهایی چندین دهه‌ای به مردم و کشور نزند. خوانش انقلاب نه در برنمایی منتجه‌ی «حقوقی» آن، بلکه در واکاوی پیچ‌های راه انقلاب است که وجدان سیاسی را صیقل می‌دهد تا نقش‌ها در هر مقطع از آن به فهم درآید. دست مهرداد را به گرمی می‌فشارم.

از نگاه وجدان های بیدار و آگاه و نیروهای چپ، صلح‌طلب و ضدجنگ، مهم‌ترین دستاورد این تفاهم‌نامه در شرایط کنونی آن است که خطر ادامه بمباران‌ها، گسترش جنگ و کشته شدن شمار بیشتری از مردم، را دست‌کم در کوتاه‌ مدت، کاهش می‌دهد. توقف جنگ یک ضرورت انسانی است و هیچ نیروی مترقی نمی‌تواند از ادامه بمباران، ویرانی شهرها و کشتار مردم دفاع کند. از این منظر، هر توافقی که بتواند سایه جنگ را از سر مردم دور کند، شایسته حمایت و استقبال است.

آَرشیو سياسی >>

آیا این تفاهم و پایان مقطعیِ درگیری‌ها می‌تواند به سود مردم و گشایش فضای داخلی منجر شود، یا صرفاً ابزاری برای تثبیت قدرت، تداوم سرکوب‌ها و غارت منابع در قالب یک «معامله نفتی» است؟ نظرات، نقدها و تحلیل‌های خود را در بخش کامنت‌ها بنویسید تا در برنامه‌های آتی به آن‌ها بپردازیم

این امضا و تفاهم نامه شکست آشکار آمریکا و اسرائیل بود در هدف‌های تجاوزکارانه‌شان که بدترین شکل آن در بیان ترامپ مبنی بر خواست نابودی تمدن ایران تبلور یافت. برای نخستین بار پس‌از نزدیک به پنج‌دهه دو رئیس‌جمهور ایران و امریکا این تفاهم‌نامه را امضا کردند و متن آن به دو زبان فارسی و انگلیسی تنظیم شده است، در این تفاهم‌نامه خواست‌های محدودکننده‌ی قدرت نظامی ایران به‌‌طور کامل حذف شده. اصلِ «غنی‌سازی» و رقیق کردن اورانیوم ذخیره‌شده در ایران (و نه صدور ان به خارج) پذیرفته شد.

آَرشیو مصاحبه >>

هرچه اسرائیل با قاطعیت بیشتری پیش می‌رود، کمتر روشن می‌شود که اساساً مقصدش کجاست. اسرائیل در لبنان پیشروی می‌کند. بخش‌های وسیعی از غزه را به تصرف خود درمی‌آورد. کرانه باختری را عملاً ضمیمه می‌کند و در سوریه، عراق و ایران بمباران انجام می‌دهد. اسرائیل، این کشور زخمی، از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به این سو می‌خواهد هر تهدیدی را ریشه‌کن کند. بنابراین حمله می‌کند، ویران می‌سازد و اشغال می‌کند. اما آیا به این ترتیب امنیت بیشتری به دست می‌آورد؟ آیا واقعاً می‌تواند چنین وحشتی بیافریند، بی‌آنکه هر روز بیش از پیش به خود آسیب بزند؟

این تصور که حزب‌الله در نتیجه حملات اسرائیل به‌سادگی محو خواهد شد، یک توهم است. حزب‌الله عمیقاً در جامعه شیعی لبنان ریشه دارد، به‌عنوان دولتی در درون دولت عمل می‌کند و مهم‌تر از همه، یک ایدئولوژی است. شما نمی‌توانید یک ایدئولوژی را بکشید. من باور ندارم که بتوان این سازمان را به‌طور کامل نابود کرد. می‌توان ضربات سنگینی به آن وارد کرد و توان نظامی‌اش را به‌شدت کاهش داد، بدون تردید. اما در نهایت، راه‌حل همواره باید سیاسی باشد.

بر اساس مقاله‌ای که در نشریه علمی «نیچر» منتشر شده است، جریان سالانه مهاجرت در جهان از سال ۲۰۰۰ تاکنون تقریباً سه برابر شده است. اگر در سال ۲۰۰۰ حدود ۱۳ میلیون نفر کشور خود را ترک کرده بودند، این رقم در سال ۲۰۲۳ به حدود ۳۵ میلیون نفر رسید. دو پژوهشگر وابسته به مدرسه اقتصاد لندن و دانشگاه هنگ‌کنگ برای انجام این مطالعه، حجم گسترده‌ای از داده‌های جمعیتی و اقتصادی را با استفاده از هوش مصنوعی تحلیل کرده‌اند.

آَرشیو بين الملل >>

(شب از شب)
می گذرد آرام
صدایِ جارویِ رفتگر جوان
ازپنجره می گذرد
و به اطاقم پا می کشد

دراین نمایشگاه به نمایشگاه‌ گردانی امیرعبیداوی آثاری از حمید جانی‌پور، علی سلطانی تهرانی، حمید آل حمودی، محمد رمضان احمدی، میثم رستگاری، امید فاضلی، رضا هادی‌زاده و احمد سعدونی ارائه شده است، وسامی غریفی، نوال شریفی، رسول حق‌جو، قاسم آل کثیر، محمدامین قنبری، باسم حمادی، حوریه جرفی، هادی سعیداوی‌نژاد، اعظم کیان‌افراز، انتشارات افراز، اسماعیل پورنصیری، آمنه عبیداوی، عرفان ریاحی پور و حسین سیاحی در برپایی این رویداد مشارکت داشته‌اند.

جوانانی را در این سال‌ها در نظر بیاورید و شور و شوقی که می‌کوشد صدا در صدای جهان افکند و همراه و هم‌گام با دنیای مدرن راه‌های هستی را تجربه کند. جهان مدرن بی فکر مدرن راه به جایی نخواهد برد. در سال‌های این دهه در واقع می‌بایست در یک فضای عمومی مدرن، در کافه‌ها و سالن‌ها، در دانشگاه‌ها و مدارس، سخنرانی‌ها و گفت‌وگو‌هایی نو و دوران‌ساز پیش بروند و روزنامه‌ها و مجامع ادبی سیاسی شکل بگیرند تا فکر مدرن و جهانی نو جایگزین سنت‌های نیاکان گردد. اما به جای آن، در این جهان است که ساواک بیش از هر نهادی شکوفا می‌شود تا سانسورگر خلاقیت‌ها و مانع هرگونه فرهنگ گفت‌وگو گردد. و در هیمن سانسورگری‌هاست که رضا علامه‌زاده نیز به بازیگر سناریویی تبدیل می‌شود که نویسنده آن ذهنیت کور ساواک است.

شعر"افق روشن" شاملو، از آن شعرهایی ست، که آرزوهای برنیامده انسان را پیش بینی می کند. آیا انسان روزی به آزادی دست خواهدیافت؟ آیا انسان روزی ازرقابت کاذب، دست خواهد کشید؟ آیا برادری و اخوت جهان گسترخواهدشد؟ آیامعضلات بشر، ازقبیل زیاده خواهی، قدرت و نابرابری و...پایان خواهد گرفت؟

کتاب «ماما در آشویتس»، داستان زنی است ماما که در اردوگاه مرگ به سه هزار نوزاد کمک کرد تا به دنیا بیایند. این اثر بر اساس یک داستان واقعی نوشته شده است. این رمان پرفروش، با الهام از پژوهش‌های تاریخی، روایت می‌کند که چگونه این زن لهستانی اهل لودز با وحشت اردوگاه کار اجباری روبه‌رو شد.

سعید فرزند دورانی از تاریخ وطن ماست که آدمک‌های مفلوک و کور و کچل زیادی از خودش به یادگار گذاشت. در قیاس با آن هاست که سعید همیشه سروی بلند قامت در حافظه تاریخی ما خواهد ماند. سعید، هنرش را مانند سلاحی آخته به کار می‌گرفت و همین سبب شد تا با چریک‌ها که با زبان سلاح سخن می‌گفتند هم‌آواز شد و چنان عریان و عاشقانه و بی‌پروا سینه سپر کرد که قلبش آماج اولین تیرهای ترکش ملایان شد. خبرش را در حومۀ تهران شنیدم و تمام دم دمای غروب در تاکستان های خزانزده مانند دیوانه ها پرسه زدم. سرانجام تاب نیاوردم و به تهران رفتم. برادرم، آن عزیز خاموش پرکار، در گوشۀ اطاقش چندک زده بود و چشم‌های سبز درشتش پر بود و می‌خواند برگ خشکی را بیاد آر ...

امروز سوژه بکر دیگری تو خودش غرق و از همه ی آدم‌ها و جریان های دیگر منفکم می‌کند. ده بیست سرباز با کوله بار و اسلحه های مدرن‌شان، تفنگی بین کلاش وژث، پیداشان می شود. گویا از پادگان یا شهری دیگر می‌آیند. ترف پونکت شان زیر ساعت قد نماست. همه ی سرباز‌ها دور هم حلقه می‌زنند. طبق معمول و روحیه ی سربازی، شروع می‌کنند به بگو بخند و شوخی و قهقهه زدن‌های پر‌صدا. سربازها یکی یکی یا چند نفر باهم، انگار میروند خانه هاشان.

رمان «مریم مجدلیه» روایتی از تاریخ اجتماعی معاصر ایران است در آستانه‌ی انقلاب و دهه‌های شصت و هفتاد خورشیدی. رمانی که در قالب روایتی نقادانه و تکان‌دهنده، می‌کوشد اندوه و سرآسیمگی پنهان در زیر پوست جامعه‌ای را بازشکافی کند که در حزن و رنج و فشار و الزامات زندگی نوخاسته‌ی فرهنگی و اندیشگی و معیشتی خویش، سرگشته و معلق است و همچون پرکاهی در دست باد به این سو و آن سو می‌لغزد و زخم برمی‌دارد.

من از تهیه طرح اولیه یا پیروی از آن ناتوانم. هر سال در هشتم ژانویه با نوشتن نخستین جمله آغاز می‌کنم و سپس کورکورانه، تنها بر اساس غریزه‌ام، پیش می‌روم. جایی در هفته سوم یا چهارم، کم‌کم درمی‌یابم داستان به کجا می‌رود، شخصیت‌ها شکل می‌گیرند و آن وقت می‌فهمم که کتابی در رایانه‌ام پنهان شده است؛ فقط باید به داستان زمان کافی بدهم تا خودش را روایت کند.

فهمیدن این‌که چرا میان ماهی‌ها و انسان‌ها مرتباً تراژدی‌های بزرگی رخ می‌دهد، کار آسانی نیست. ظاهراً یک قاعده کلی وجود دارد: هرچه ماهی بزرگ‌تر باشد، تراژدی هم بزرگ‌تر است. ماهی‌های کوچک چندان توجه کسی را جلب نمی‌کنند. هیچ‌کس خرچنگ‌های کوچکی را که به ساحل افتاده‌اند دوباره به دریای شمال برنمی‌گرداند، با اینکه این کار واقعاً مهربانانه‌ای بود.

آَرشیو فرهنگ و ادب >>

از زمان بازداشت‌ها و اعتراض‌ها در هرات، برای نخستین بار احساس ترس کرده‌ام. با این حال، نگرانی اصلی من هنوز برای خودم نیست، بلکه برای خانواده‌ام است. وقتی از رویدادهای هرات باخبر شدم، آن‌قدر افسرده شدم که دیگر نتوانستم هیچ خبری بشنوم—در حالی که پیش از آن هر روز اخبار را دنبال می‌کردم. از خودم می‌پرسیدم که هنوز چه چیزهای دیگری در انتظار ماست.

هارپمن در «من، که مردان را نمی‌شناختم» ارجاعات متعددی را در هم می‌آمیزد. در هر زندان چهل زندانی حضور دارند؛ عددی از کتاب‌مقدس. خود فاجعه و توضیح‌ناپذیری آن نیز یادآور مجازات‌های عهد عتیق است. اما برخلاف روایت‌های مبتنی بر داستان ایوب، اینجا مسئله عدل الهی مطرح نمی‌شود. راوی که از طریق زنان دیگر درباره خدا شنیده است، سرانجام چنین نتیجه می‌گیرد: بشریتی که حتی نمی‌دانم واقعاً به آن تعلق دارم یا نه، باید تخیلی بسیار شکوفا داشته است!»

پس از بازداشت‌های گسترده زنان و اعتراضات متعاقب آن، شهر بزرگ هرات در غرب افغانستان همچنان در وضعیت فوق‌العاده به سر می‌برد. این شهر میان دو جبهه گرفتار شده است: از یک سو رژیمی با سیاست‌های سرکوبگرانه‌اش، و از سوی دیگر زنانی که حاضر به تسلیم شدن نیستند.
در هرات، ترس همچون شبحی خاموش در کوچه‌ها پرسه می‌زند. زنی جوان می‌گوید: «چند روز بود که از خانه بیرون نرفته بودم. دیروز که مجبور شدم برای خرید بیرون بروم، به‌ندرت زنی را در خیابان دیدم.» او می‌گوید صورتش را پشت ماسک پنهان کرده بود. زن جوان دیگری که نمی‌خواهد نامش فاش شود نیز از فضای ترس سخن می‌گوید: «قبلاً صورتم را نمی‌پوشاندم، اما حالا ماسک می‌زنم.»

آَرشیو زنان >>

مبارزه با مجازات اعدام، به‌ویژه زمانی که دولت‌ها در شرایط جنگی یا بحران‌های داخلی به بهانه «امنیت ملی» یا «خیانت» از آن استفاده می‌کنند، یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌های دفاع از حق حیات متهمین میباشد. در زمان جنگ، دولت‌ها معمولاً با سوءاستفاده از فضای احساسی ضد جنگ که باعث تخریب و کشتار دسته جمعی غیر نظامیان میشود، افکار عمومی را برای صدور و اجرای شتاب‌زده این احکام همراه می‌کنند.

سازمان ملل متحد در ماه مارس تجارت برده را «سنگین‌ترین جنایت علیه بشریت» ارزیابی کرد. اکنون کشورهای آسیب‌دیده خواستار عذرخواهی رسمی و پرداخت غرامت شده‌اند.
کشورهای آفریقایی و حوزه کارائیب از کشورهایی که از تجارت برده در اقیانوس اطلس سود برده‌اند، خواستار عذرخواهی رسمی، بخشودگی بدهی‌ها و پرداخت غرامت مالی شده‌اند.

ولادیمیر پوتین، بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ دیگر حتی ادعا نمی‌کنند که حقوق بین‌الملل را نقض نمی‌کنند. ما از مرحله انکار عبور کرده‌ایم. اکنون وارد دوران تازه‌ای می‌شویم که در آن برخی از مهم‌ترین صاحبان قدرت در برابر بقیه جهان می‌ایستند و می‌گویند: «من پادشاهم و قانون شامل حال من نمی‌شود.»
ما هشتاد سال زمان صرف کردیم تا چیزی را بنا کنیم که البته اذعان می‌کنم بسیار ناقص است، اما هدف آن درست بود. آنچه اکنون شاهدش هستیم، یک چرخش معکوس است. به نظر می‌رسد اکنون این طرز فکر حاکم شده که: «نظام چندجانبه در خدمت منافع ما نیست، پس آن را به بستر مرگ می‌فرستیم.»

آَرشیو حقوق بشر >>

تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ روایتی است از فشاری که از سفرهٔ خانوار آغاز ‌شده و تا سرپناه امتداد می‌یابد. تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم نقطه‌ای کالاها به ۱۱۳.۸ درصد رسیده است؛ رقمی که بیانگر دو برابر شدن قیمت بسیاری از کالاهای مصرفی در مقایسه با سال گذشته است. این جهش در گروه خوراکی‌ها شدیدتر بوده و طبق گزارش ایسنا، تورم خوراکی‌ها در اردیبهشت‌ماه به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسیده است . چنین ارقامی زمانی معنای واقعی پیدا می‌کنند که در کنار واقعیت‌های میدانی قرار گیرند؛ واقعیت‌هایی که از کاهش قدرت خرید، افت تغذیه و بحران مسکن حکایت دارند

قریب شش میلیون نفر از صندوق تأمین اجتماعی مستمری می‌گیرند. قریب دوازده میلیون نفر از کارگران شاغل کشور نیز همه ماهه به این صندوق پول بیمه می‌پردازند. در مجموع شمار افراد خانواده‌ی کارگران و بازنشستگان عضو صندوق تأمین اجتماعی به حدود پنجاه میلیون نفر می‌رسد. چیزی فراتر از نیمی از جمعیت کل کشور که جمهوری اسلامی آنان را از داشتن نماینده‌ای مستقل در مجلس فرمایشی خود منع نموده‌ است. چون ضمن راه‌اندازی تشکل‌های زرد صنفی از مشارکت آزادانه‌ی شهروندان کشور در ساختار حکومت سر باز می‌زند. در نتیجه جمعیت ۱۸ میلیونی کارگران و بازنشستگان را از تشکل‌یابی مستقل و آزادانه منع می‌نماید و آنان هیچ نماینده‌ای در مجلس یا دیگر ارگان‌های دولتی ندارند.

بسیاری از مدیران مدرسه‌های تهران در زمان خیزش خیابانی مردم فضای مدرسه را در اختیار نهادهای امنیتی گذاشتند. سپس از همین مدارس به عنوان پایگاهی ثابت برای استقرار نیروهای بسیج استفاده گردید. نیروهای بسیج نیز این مدارس را به بازداشتگاهی موقت برای بازداشت شدگان بدل نمودند. با چنین دیدگاهی است که امر آموزش شاگردان مدارس تهران برای حکومت در حاشیه قرار می‌گیرد تا در فضاهای آموزشی آن همان اهداف امنیتی خود را دنبال نمایند. همین نیروهای بسیجی نیز در مدرسه و محله خبرچین‌های خوبی برای جمهوری اسلامی به حساب می‌آیند تا مدیران حکومت ضمن به تعطیلی کشاندن امر تحصیل دانش‌آموزان، چماقداری و کشتار را بر جای آن بنشانند.

آَرشیو اجتماعی >>

هشتم تیر ۱۳۵۵فقط یک روز از تقویم تاریخ نیست؛ این روز، یاد آور خاموشی شعله زندگی تعدادی از جوانان این سرزمین در میان شعله های آتش و گلوله خفاشان شب مرام ساواک شاهنشاهی است . این روز، فرصتی است برای اندیشیدن به ارزش های والای انسانی و هر آنچه که با عدالت و آزادی و کرامت انسانی سنجیده می‌شود؛ در کنار آن همچنین باید به هزینه‌های سنگینی که استفاده از خشونت در رویارویی‌های سیاسی می تواند بر یک جامعه تحمیل کند، نیز باید اندیشید. «هشت تیر» را نباید فرصتی برای ستایش خشونت دانست؛ این بهایی است که مردم کشور مان در مسیر دستیابی به عدالت و آزادی و دمکراسی می پردازند؛ آن‌گونه که یاران از جان گذشته، با فدا کردن خود، در این روز پرداختند.

بی‌تردید، فروتنی او در قبال افتخارات ورزشی‌اش یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی‌اش بود. افزون بر این، پرویز از معدود کسانی بود که مهارتی شگرف در برقراری ارتباط با مردم داشت. او می‌دانست چگونه با اقشار و لایه‌های مختلف جامعه به زبان خودشان سخن بگوید. در واقع، مهارت او در برخورد با دیگران و توانایی‌اش در امکان‌سازی کم‌نظیر بود.
سال‌ها بعد، همین ویژگی به یکی از پشتوانه‌های اصلی نشریه آرش تبدیل شد و او تقریباً یک‌تنه و با تکیه بر همین روابط گسترده، بار سنگین انتشار آن را بر دوش کشید. شاید به دلیل همین توانایی و شبکه وسیع ارتباطاتش بود که عمو پرویز برای اداره آرش کمتر خود را نیازمند کار جمعی می‌دید.

پرویز قلیچ‌خانی روایت خود را درباره‌ی پیدایش و رویش نشریه‌ی «آرش» ـ که وی یکی از بنیان‌گذارانش بود ـ از رهگذر گفتگو با این نگارنده به دست داده است. «آرش» که نخستین شماره‌ی آن در بهمن ۱۳۶۹/ فوریه ۱۹۹۱ به چاپ رسید، در اندک‌زمانی به یکی از پرخواننده‌ترین نشریه‌های مخالف جمهوری اسلامی در تبعید فراروئید. پرویز، چند و چون این کامیابی کم‌مانند را در گفتگویی که پیشاروی شماست به زبان می‌آورد؛ بی‌لاف و گزاف.

آَرشیو ويژه نامه >>

شواهد علمی نشان از کیهانی دارند که در آغاز بسیار کوچک، در مقیاس پلانک، و به‌صورت یک سیستم متقارنِ از خلاء کوانتومی (تقارن اولیه)، بوده است. سیستمی متشکل از ذرات مجازی (با بارالکتریکی منفی و مثبت) که پیوسته ایجاد می‌شوند و از بین می‌روند. به‌نظر، تقارن این سیسم بر اثر نواسانات کوانتومی شکسته شده و منجر به پیدایش تعداد مساوی از ماده و پادماده گشته است. اما، پس از زمان بسیار کوتاهی، ماده بر پادماده غلبه کرده و.کیهانی متشکل از ماده شکل می‌گیرد. پرسشی که در این‌جا مطرح می‌باشد، اینست ‌که یک چنین پروسه‌ای چگونه شکل گرفته است؟

پوپولیسم حاکمیت‌گرای امروز، که بر قدرت عمل دولت‌های ملی و رهبران آن‌ها تأکید می‌کند، قواعد بازی دموکراتیک را می‌پذیرد. این جریان از طریق انتخابات آزاد و دموکراتیک به قدرت می‌رسد و سپس به‌تدریج دست به فرسایش نهادها، فرهنگ و ارزش‌های دموکراتیک می‌زند. اینکه پوپولیسم کنونی هرگز آشکارا خود را دشمن دموکراسی معرفی نمی‌کند، صرفاً یک پوشش یا استتار نیست؛ این ویژگی خاص آن است، بلکه تقریباً بخشی از هویت آن محسوب می‌شود. پوپولیسم، دموکراسی را علیه خودِ دموکراسی به کار می‌گیرد.

جهان در میانۀ یک دگرگونی بنیادین، اعتراضات و جنبش های نوینی را تجربه می کند. جنبش هایی که عموما ماهیت سیال داشته و در یک پروسۀ پوینده و در حال تغییر بسوی کنش های سیاسی پایدار در حرکت می باشند. در مقابل، جنبش های پایدار یا نوستالژیک با تغذیه از حافظۀ معیوب تاریخی، روایت جمعی و با تغذیه از زمان و تجربیات گذشته، انرژی و پتانسیل جنبش های سیال را که قدرت نوآوری و فرصت سازی نوین را دارا می باشند؛ دچار چالش و وقفه می سازند. جنبش های نوستالژیک ریشه در عادات، سنت ها و الگوهای قدیمی داشته که به دلیل اتکا به بنیان های ساختی کهن به محافظه کاری یا ارتجاع گرایش دارند.

آَرشیو انديشه >>

پیشروی مسیحیت به‌عنوان یک دین جهانی، در آغاز پیدایش خود، با سرکوب و طرد رقیبانش همراه بود. قرن‌ها بر سر اصول جزمیِ کلیسای کاتولیک نزاع درگرفت؛ تردیدکنندگان تحت تعقیب قرار گرفتند و کشته شدند. دستگاهی پدرسالار و مبتنی بر قدرت، متشکل از اسقف‌ها و با پاپ در رأس آن، مسیر پیروزمندانهٔ خود را در تاریخ و بر انسان‌ها آغاز کرد. «مسیحیت به داستان موفقیتی بی‌همتا می‌نگرد، اما به‌عنوان یک دین، به‌هیچ‌وجه یگانه و بی‌مانند نبود»؛ این ادعای تاریخ‌نگار بریتانیایی، «کاترین نیکسی» است.

قدیمی‌ترین نظام‌های نوشتاری بشر، گرچه خاستگاهشان خاورمیانه است، اما برای مدت‌های طولانی تنها در ترجمه‌های غربی در دسترس بودند. اکنون یک گروه بین‌المللی این میراث استعماری را به چالش کشیده و با بهره‌گیری از دیجیتالی‌سازی مدرن می‌کوشد نابرابری‌های تاریخی قدرت را اصلاح کند.
این لوح‌های گلی که تا ۴۰۰۰ سال قدمت دارند و در بین‌النهرین ـ منطقه‌ای که امروز بخشی از عراق است ـ پدید آمده‌اند، اکنون عمدتاً در موزه‌های اروپایی نگهداری می‌شوند. اما پروژه‌ای تازه دست‌کم محتوای آن‌ها را از راه زبان، دوباره به خاورمیانه بازمی‌گرداند.

به گفته ویتمن، حجم عظیم اسناد و تنوع شیوه‌های نگارشی آن‌ها در طول قرون، دقیقاً همان موادی را فراهم می‌کند که یک هوش مصنوعی برای یادگیری نیاز دارد. به‌محض آن‌که همه اسناد اسکن شده و نخستین رونویسی‌ها تهیه شوند، دانشجویان آن‌ها را بررسی و تصحیح خواهند کرد.
پیش‌بینی می‌شود این کار سه تا پنج سال به طول انجامد. در پایان پروژه، فهرستی جامع شامل تصاویر اسکن‌شده، آوانویسی‌ها و ترجمه‌های تمامی اسناد عثمانی-ترکی آتوس تهیه خواهد شد. پژوهشگران خواهند توانست در این مجموعه به جست‌وجوی واژگان بپردازند و در عرض چند ثانیه همه اسناد مرتبط را بیابند.

آَرشیو تاريخ >>

همپای اسطوره پوشکین، اسطوره لرمانتوف، شاید درخشان‌ترین پدیده از نوع خود در فرهنگ روسیه باشد، دست کم اگر آثار کلاسیک روسی دوران طلایی را در نظر بگیریم. مانند هر اسطوره تبارمندی، این خود نمایانگر یک مفهوم، الگویی از شخصیت انسان است و ساختار، ویژگی‌های درونی، برنامه عمل، سوژه‌های هم‌پیوسته زندگی و سرنوشت آن را پیش بینی می‌کند. لرمانتوف شاعر- مبارز، فرزند بزرگ روسیه ، سرزنش گر استبداد و آثارش به‌مثابه یک دمکرات انقلابی، پیشگام جنبش انقلابی و آزادیبخش روسیه بود.

سرتیپ افشارطوس در ژانویه ۱۹۵۳ فرماندار نظامی تهران شد. با شایستگی که از خود نشان داد، توجه بیشتری از دکتر مصدق به خود جلب کرد. در ۱ فوریه ۱۹۵۳، او رئیس شهربانی کل کشور شد. یکی از خدمات مهم افشارطوس، خنثی کردن توطئه ترور دکتر مصدق در ۲۲ مارس ۱۹۵۳ بود. در شب ۲۱ آوریل ۱۹۵۳، افشارطوس را حسین خطیبی و ۴ افسر دیگر ربودند. در ۲۲ آوریل، جسد او در طنابی پیچیده شده، در حالی که یک قرآن کوچک در جیب ژاکت افسری‌اش بود، کشف شد. قتل افشارطوس کمر دولت ملی را شکست. این ضربه بزرگی به روحیه ملی‌گرایان وارد کرد. دکتر مصدق هرگز نتوانست جایگزین او را بيآبد.

برخلاف دوران‌های گذشته، وضعیت جهانی بگونه ای بنیادی تغییر کرده است. در این برهه، بشریت از قبل منابع و قابلیت‌های تکنولوژیکی لازم برای غلبه بر فقر، گرسنگی و نابرابری وحشتناک را دارد. اما سرمایه‌داری تمایلی به این کار ندارد. این نظام، ثروت عظیم و فرصت‌های شگفت‌انگیز را به منبعی برای تجاوز و تخریب فزاینده تبدیل می‌کند. ما - نمایندگان احزاب و جنبش‌ها، اتحادیه‌ها و ابتکارات اجتماعی، پژوهشگران و کارشناسان - حق نداریم کنار بایستیم. عقل و وجدان ما به ما اجازه نمی‌دهد که نسبت به آنچه در جهان می‌گذرد بی‌تفاوت بمانیم. دوران ویژه ای برای تمدن بشری فرا رسیده است. حفظ مداوم سرمایه‌داری دیگر قابل توجیه نیست. راه خروج از بحران، راه‌حل‌هایی برای مشکلات جهانی و توسعه صلح‌آمیز و موفق تنها از طریق گذار به سوسیالیسم امکان‌پذیر است.

آَرشیو گوناگون >>