روسای جمهور آمریکا و ایران یک تفاهمنامه اولیه صلح را با هدف پایان دادن به جنگ، امضا کرده‌اند؛ توافقی که بلافاصله اجرایی می‌شود.
این توافق شامل بازگشایی تنگه هرمز، اجرای طرحی ۳۰۰ میلیارد دلاری (۲۲۴ میلیارد پوندی) برای «بازسازی» ایران و لغو «همه انواع تحریم‌ها» علیه ایران از سوی آمریکا است.
با این حال، موضوع برنامه هسته‌ای ایران، که آمریکا آن را دلیل اصلی این درگیری عنوان کرده است، همچنان باید در یک دوره ۶۰ روزه قابل تمدید مورد مذاکره قرار گیرد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، که این توافق را در جریان نشست گروه هفت در فرانسه امضا کرد، از این پیشنهاد دفاع کرد و گفت که این توافق از وقوع یک «فاجعه اقتصادی» جلوگیری خواهد کرد.

سرنگونی رژیم به‌طور قطعی شکست خورده است. اما در تهران، زندگی ما همچنان ادامه دارد. هر کس با دخالت آمریکا مخالفت کند، دوست حاکمان تلقی می‌شود.
این روزها زمان در تهران به کندی می‌گذرد. جدا از تبلیغات رسمی که بی‌وقفه آینده‌ای درخشان و در دسترس را به مردم وعده می‌دهد، وضعیت تعلیقی و بلاتکلیفی که همچنان در آن زندگی می‌کنیم، ما را عمیقاً فرسوده کرده است.
حتی خبر نزدیک‌تر شدن ایران و آمریکا و توافق بر سر تمدید آتش‌بس برای شصت روز دیگر نیز کمکی نمی‌کند. بارها وعده‌هایی داده شده و سپس پس گرفته شده‌اند.
دو ماه پس از پایان بمباران پایتخت، هنوز نمی‌توان گفت که زندگی روزمره در تهران به حالت عادی بازگشته است.

در نهایت، سیاست گذاران باید به دقت میزان «تاثیر زخم های اقتصادی» حاصل از جنگ را از سویی و همچنین از سوی دیگر «ایجاد قدرت مقاومت بیشتری» که این جنگ ایجاد کرده است ، را ارزیابی کنند. آتش بس به طور خودکار اثرات منفی مانند ضربه ای که به هزینه های جهانی ایجاد کرده است و برخی از آن ها هنوز محقق نشده اند (به ویژه در بخش غذایی) را معکوس نخواهد کرد. اما این شوک های اقتصادی باید بر مبنای اقدامات مقاوم سازی که کشورها و شرکت ها مجبوربه ایجاد آن ها شده اند سنجیده شوند—از ایجاد زنجیره های تأمین انرژی جایگزین که نقاط گلوگاه فعلی را دور بزنند تا تأکید لجستیکی بیشتر برآنچه که در حال حاضردر اختیار دارند.

در نگاه ترامپ به جهان سیاست، حقوق بشر هم در گستره‌ای از سوداگری نفت و معدن معنا می‌شود. پدیده‌ای نامردمی که پاسداران طرفدار "عقلانیت" او را نیز به وجد می‌آورد. چون پاسداران حاکم بر تهران چنان می‌پسندند تا جایگاهی از همپیمانان اقتصادی را برای ترامپ پر نمایند تا جمهوری اسلامی نیز از نو دوام بیاورد. اما همین پاسداران دیدگاهی را دنبال می‌کنند که ترامپ باید بپذیرد، تجارت نفت و معدن را در دنیا تنها به نام او به ثبت نرسانده‌اند. او باید به سنت ریزه‌خوارانی چون جمهوری اسلامی نیز در این خصوص گردن بگذارد. پدیده‌ای که در فضای سیاسی آن هم منافع ترامپ تأمین می‌گردد و هم اینکه ایران نیز در چهارچوب‌هایی از خواست و اراده‌ی ترامپ و سوداگران کلان نفت و گاز می‌تواند دوام بیاورد.

هشتم تیر ۱۳۵۵فقط یک روز از تقویم تاریخ نیست؛ این روز، یاد آور خاموشی شعله زندگی تعدادی از جوانان این سرزمین در میان شعله های آتش و گلوله خفاشان شب مرام ساواک شاهنشاهی است . این روز، فرصتی است برای اندیشیدن به ارزش های والای انسانی و هر آنچه که با عدالت و آزادی و کرامت انسانی سنجیده می‌شود؛ در کنار آن همچنین باید به هزینه‌های سنگینی که استفاده از خشونت در رویارویی‌های سیاسی می تواند بر یک جامعه تحمیل کند، نیز باید اندیشید. «هشت تیر» را نباید فرصتی برای ستایش خشونت دانست؛ این بهایی است که مردم کشور مان در مسیر دستیابی به عدالت و آزادی و دمکراسی می پردازند؛ آن‌گونه که یاران از جان گذشته، با فدا کردن خود، در این روز پرداختند.

اما تحقق صلح پایدار بدون توانمند شدن ملت ایران امکان‌پذیر نیست. توان دفاعی کشور تنها زمانی می‌تواند از پایداری لازم برخوردار باشد که در عرصه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز، سیاست‌های مخرب جای خود را به حکمرانی مردم‌محور بدهد. مردمی که دربیش از صد روز گذشته در خیابان‌ها حضور یافتند، انتظار ندارند که پس از پایان جنگ، همان مناسبات اقتصادی و سیاسی دهه‌های گذشته ادامه یابد. در شعارها و دست‌نوشته‌های آنان، پایان سیاست‌های نئولیبرالی و پایان سلطه گروه‌های ممتاز بر سرنوشت کشور، به‌صراحت مطالبه شده است.

تفاهم‌نامه ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیری نظامی و آغاز مجدد مذاکره بر سر موضوعات اصلی مورد مناقشه، برای ایران و ایرانیان خبر خوب و امیدآفرینی است. تبدیل این تفاهم به یک توافق پایدار، چالش بزرگ کنونی حکمرانی در ایران است.
حزب دمکراتیک مردم ایران از روند دیپلماتیک جاری استقبال می‌کند و در کنار مبارزه خشونت‌پرهیز مردم برای ایرانی صلح‌جو، آباد و متعلق به همه ایرانیان ایستاده است.

در سالی که گذشت، ایران یکی از بحرانی‌ترین و سیاه‌ترین دوره‌های تاریخ خود را سپری کرد و همچنان درگیر پیامدهای آن است. تشدید بحران و فرسایش در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی، بیکاری، تورم و گرانی از یک‌سو، سرکوب شدید هر هرگونه اعتراض از سوی دیگر، همراه با تنش‌های منطقه‌ای و درگیری‌های نظامی ویرانگر، شرایط زندگی را برای بخش بزرگی از جامعه به‌طور بی‌سابقه‌ای دشوار و غیرقابل تحمل کرده است.

آَرشیو اخبار امروز >>

مراسم بزرگداشت پرویز قلیچ‌خانی روز یکشنبه ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ - ۷ تیر ۱۴۰۵ ساعت ۱۸ در پاریس برگزار خواهد شد. آدرس دقیق محل برگزاری و برنامه کامل مراسم حداکثر روز ۲۱ ژوئن به اطلاع عموم خواهد رسید.

آَرشیو آگهی >>

رضاخان با همراهی و مشارکت بخشی از درس‌خوانده‌ها و فرنگ آشناهای آن سال‌ها مثل عبدالحسین تیمورتاش، محمدعلی فروغی، علی اکبر داور، علی دشتی، حسن تقی زاده، حسین کاظم زاده ایرانشهری یا سعید نفیسی و برخی از اعضای گروه مجله‌ی "‌کاوه" برلن تقی زاده به عنوان پیکره‌ی فکری یا سیاسی ایران آن‌روزها و بعد از مشروطه، طرحی نوین از پادشاهی ایرانی را پی نهاد و سلطنت پهلوی را بر آن استوار ساخت. این سنگ بنای نوین که پادشاهی پهلوی بر آن قامت برافراشت، نوعی ناسیونالیسم قلاّبی ایرانی یا ناسیونالیسم خوانش/ ورسیون ایرانی آن بود که سنگ بنای اش در مجله ی،کاوه‌ی برلن توسط تقی،زاده و یارانش، مثل کاظم زاده‌ی ایرانشهری، یا محمد قزوینی و و... ها نهاده شد.

در بازی‌های جهانی فوتبال در این سال‌ها غرور نقشی دیگر از خود نشان می دهد. کشورهای فقیر فرصتی می یابند تا در برابر کشورهایی بازی کنند که ثروتِ جهان در اختیار دارند و چه بسا سال‌های سال استثمارگر آنان بوده‌اند. پیروزی بر این کشورها، یعنی شکستِ ابرقدرت، فریاد سال‌ها ستم، پیروزی نمادینِ رنج و درد و کینه و فقر سالیان بر ثروتِ جهان، یعنی به زانو درآوردن ارباب. و اینجاست که بدن سراسر شور و شادی می گردد، وجود در تمامیتِ خویش جشن می‌شود، ملتی صاحبِ غرور می شود. این احساس اگرچه موقت ولی یگانه است.

این ایده که گذشته می‌تواند سرنخ‌هایی برای آینده انسانی فراهم کند و امکان گذار از وضعیت کنونی از طریق شکل‌گیری یک جامعه کمونال عالی‌تر وجود دارد، تقریباً از همان آغاز بر اندیشه مارکس حاکم بود.با توجه به اهمیت بنیادین جامعه کمونال در اندیشه مارکس، او در طول زندگی خود به تمامی داده‌های تاریخی و انسان‌شناختی موجود در زمانه‌اش رجوع کرد تا اشکال گوناگون مالکیت اشتراکی و شیوه‌های گوناگون حاکمیت کمونال را بررسی کند، از جمله هم کمون‌های زراعی و هم ساختارهای کمونال شهری. او به‌طور عمیق به تاریخ یونان و روم، گزارش‌های مدیران استعماری، و آثار اولیه مردم‌شناسی پرداخت.

سؤال این است چرا و چگونه تشکیلات پهلوی که مدعی است « کشور ایران را بزودی آزاد کند» و «حکومتی دموکراتیک» بر پا نماید، اجازه میدهد که طرفدارانش با حرکات و الفاظ فاشیستی و مستهجن در مدیا و درخیابان‌های اروپا و حتی ایران در افشانی نمایند.
گوا ینکه این تظاهرات کافی نبود، تعدادی گل به درگاه سفارتخانه های امریکا و اسراییل و حتی در قبرستان های پیر سربازان امریکایی در اروپا میگذارند. آنها از ترامپ و نتانیاهو برای حمله، کشتار غیرنظامیان حتی کودکان ایرانی، تخریب بناهای تاریخی، بیمارستانها، مراکز درمانی، علمی و زیر بناهای صنعتی، جاده ها و غیره تشکر میکنند و خواهان حملات و تخریب بیشتر در ایران هستند.

با انقلاب بهمن، به آرزوی دیرینه‌مان که سرنگونی حکومت شاه بود، رسیدیم. اما بی‌هیچ برنامه‌ای بجز همان کلیاتی که درباره‌ی حکومت سوسیالیستی آموخته بودیم و آن هم بدون آگاهی از برنامه و نقشه عمل خاصی برای بدست گرفتن حاکمیت، وارد این دور تازه‌ی مبارزه شدیم. بخشی از بی برنامه‌گی‌ ما به دلیل خفقان و محدودیت‌هایی بود که رژیم شاه به کل جامعه تحمیل کرده بود. نمی‌توانستیم به آثار مارکسیستی تحریف نشده به آسانی دست یابیم که در واقع سبب کم‌دانشی و شناخت ناکافی ما از جامعه‌ای بود که در آن زندگی می کردیم.

جنبش «زن، زندگی، آزادی» صرفاً یک شعار نیست؛ این جنبش به مانیفستی جهانی برای آزادی، برابری و کرامت انسانی تبدیل شده است. آنچه در ایران پس از جان‌باختن مهسا (ژینا) امینی آغاز شد، فراتر از مرزهای جغرافیایی رفت و به الهام‌بخش مبارزاتی تبدیل شد که امروز در افغانستان نیز در برابر یکی از واپس‌گراترین نظام‌های سیاسی و مذهبی جهان جریان دارد.

صابر مانند بسیاری از چهره‌های روشنفکری ایران، در بستری از مبارزات سیاسی رشد کرد؛ اما برخلاف معمول، هیچ‌گاه سیاست به عنوان هدف اصلی برای او اهمیت نداشت. سیاست تنها ساحتی از زندگی بود که باید در خدمت «بهبود انسان» قرار گیرد، نه اینکه انسان را در خدمت خود بگیرد. از همین رو، او بیش از هر چیز متفکر توسعه، متفکر کار جمعی و معلم اخلاق اجتماعی بود. در نوشته‌ها و درس‌گفتارهایش، مکرراً بر اهمیت مسئولیت فردی، کار مداوم، امید اجتماعی، و تلاش برای بازسازی نهادهای مدنی تأکید می‌کرد. در همین ساختار، اندیشه او به یکی از منسجم‌ترین و در عین حال انسانی‌ترین خوانش‌های اجتماعی معاصر ایران تبدیل می‌شود.

ملت‌ها زمانی زنده می‌مانند که انسان‌هایشان هنوز برای آموختن، ساختن، دوست داشتن، عاشق شدن و رؤیا دیدن تلاش کنند. شاید جهان امروز سرشار از اضطراب و نااطمینانی باشد، اما تاریخ بشر گواه آن است که انسان هرگز تنها موجودی تسلیم‌شونده نبوده است.
آینده، در نهایت، متعلق به ملت‌هایی خواهد بود که در کنار شناخت زخم‌های خویش، ظرفیت‌های انسانی خود را نیز باور کنند. زیرا امید، همان نیروی آرام اما ماندگاری است که انسان را پس از هر سقوط به برخاستن فرا می‌خواند و او را وامی‌دارد جهان را بار دیگر از نو بسازد.

این روزها هر جا سخن از پیشرفت و فناوری است، نام هوش مصنوعی نیز به میان می‌آید. بسیاری با شگفتی از توانایی‌های آن سخن می‌گویند و هر دستاورد تازه‌ای را نشانه‌ای از برتری این فناوری می‌دانند. گاهی این ستایش‌ها تا جایی پیش می‌رود که انسان در برابر ساخته خود احساس کوچکی می‌کند؛ گویی هوش مصنوعی موجودی مستقل است که بدون دخالت بشر به این جایگاه رسیده است.

غلبه در مناقشات درون نظامی این مقطع، به سود هر جریانی هم که از آن پایان بگیرد، و البته بنا به واقعیات موجود و ملاحظات آمده در این نوشتار مبین غلبه‌ی مدیریت جنگی و سیاسی کنونی بر آنست، نجات واقعی ایران را در هر حال اما باید در رهایی از کلیت جمهوری اسلامی دانست و بس. حتی مناقشه‌ی درون حکومتی اخیر و کیستی صف‌آرایان در آن با توجه به سوابق دور و نزدیک‌شان، خود نشان از فاجعه‌باری بختکی دارد به نام جمهوری اسلامی که ۴۷ سال است شیره‌ی جان مردم را می‌مکد.

آَرشیو سياسی >>

آَرشیو مصاحبه >>

جزئیات این توافق هنوز روشن نیست، اما همین حالا هم می‌توان گفت که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در دستیابی به اهداف جنگی خود کاملاً شکست خورده است. او کشورش را بیش از پیش به خلق‌وخوی رئیس‌جمهور آمریکا وابسته کرده و انزوای بین‌المللی اسرائیل را تشدید کرده است. اسرائیل اکنون در موقعیتی استراتژیک و فاجعه‌بار قرار دارد که پیامدهای آن قابل پیش‌بینی نیست.
در منطقه ما برای آنکه جدی گرفته شوید، نیازمند نمایش قدرت هستید. بنابراین بازدارندگی نظامی ضروری است. اما تنها با اتکا به آن نمی‌توان هیچ‌یک از مشکلاتی را که اسرائیل با آن‌ها روبه‌رو است حل کرد. نمی‌توان فقط با چماق در منطقه حرکت کرد؛ ما به یک پیشنهاد سیاسی نیز نیاز داریم، چیزی که نتانیاهو فاقد آن است.

چون من به‌طور عمیق با فاشیسم کار کرده‌ام، جزو کسانی نیستم که فکر می‌کنند این هم‌زمانی نشانه بازگشت فاشیسم است. به نظر من، کسانی که به ایده لیبرال-غربی باور دارند باید نگران چیز دیگری باشند: این‌که در ایتالیا و اروپا نیروهایی در حال رشد هستند که با نوعی پوپولیسم «حاکمیت‌محور» یا «سورِنیست» شناخته می‌شوند. عجیب است که از روز بعد از انتخابات، هرگونه نگرانی درباره این نیروها از بخش عمده رسانه‌ها ناپدید شد. به بیان دیگر: ما یک مسئله داریم، اما آن مسئله بازگشت فاشیسم صد سال پیش نیست.

استراتژیست‌های نظامی هنوز سال‌ها به بررسی این پرونده خواهند پرداخت: دو مدرن‌ترین و قدرتمندترین نیروهای نظامی جهان ــ ایالات متحده و اسرائیل ــ اگرچه خسارت‌های نظامی عظیمی به رژیمی منزوی و منفور نزد مردم خود وارد کردند، اما نتوانستند حتی یکی از اهداف سیاسی خود را محقق کنند. جنگ ترامپ و نتانیاهو، با وجود موفقیت‌های عملیاتی فراوان که در نهایت به شکستی راهبردی انجامید، نمونه‌ای دراماتیک از محدودیت‌های قدرت نظامی است. از این تجربه می‌توان برای ژئوپلیتیک آینده، هفت درس استخراج کرد.

آَرشیو بين الملل >>

برخلاف سال‌های گذشته، نمایندگان امپرسیونیسم و مدرنیسم کلاسیک بر شاخص مسلط شده‌اند. بازار به دنبال آثار آشنا و امتحان‌پس‌داده است. هنر پس از جنگ و آثار معاصر در حال عقب‌نشینی‌اند. هیچ‌یک از ده هنرمند نخست این فهرست در قید حیات نیستند. و با وجود این جهش، فروش پنجاه نقاش و مجسمه‌ساز پرفروش جهان تنها اندکی از مرز ۴ میلیارد دلار فراتر رفته و بیش از یک‌سوم پایین‌تر از سطح ۶٫۳ میلیارد دلاری سال ۲۰۲۳ قرار دارد؛ زمانی که بازار آثار ممتاز هنوز در اوج بود.

امیر با عصبانيت فروخورده ای ، سرش را به سوی او برمی گرداند و دهانش را بازمی کند که بغض پيچيده در گلوی خود را، گلوله کند و.....، اما ، چهره آن مرد، در سایه روشن تاریخی که او از آن پای به جهان گذاشته بود، به ناگهان، چهره "مردم" می شود. چهره ی همان مردمی که در آن شب گذائی، هوشنگ برآنها تاخته بود و حمید به دفاع از آنها برخاسته بود و و گودرز، شعر "چرا نکنم فکر نان" را ، با الهام گرفتن از آن شب سروده بود .

برفآب کوهسار خود خواهی
رهسپار درّه ی ژرف بی خردی است.
ابر خروش تُنْدرِ مقتدایی را
در شیپور کریه کامگاری می دمد.

یک شبانه روز تمام حرف زد. سرآخر روی تخت نشست و با انگشت اشاره‌ش روبه بالا اشاره کرد و گفت که به دلیل نافرمانی اسب‌ها تمام شب چشم رو هم نگذاشته. از شب گذشته تب هم نداشت. دیگر هذیان نگفت، اما یک‌ریز حرف زد. یک دستمال تو دهنش فرو‌کردیم. از پشت دستمال شروع به خواندن کرد و گفت که نفس کشیدن اسب کور را که از بالای دربسته در جستجوی آب بود، کنار گوشش می شنود. دستمال را از دهن‌ش بیرون کشیدیم که چیزی بخورد. خود را به طرف دیوار چرخاند. همه فکر کردیم خوابیده. شاید هم خوابید. بیدار که شد، دیگر روی تخت نخوابید. پاها و دست‌هاش به یک تیر چوبی بسته بود. نابوی بسته شروع به خواندن کرد. نابو مرد را که شناخت، بهش گفت «‌من تو رو دیده‌م

روایتِ «در آنکارا باران می‌بارد» را می‌توان رمانی دانست درباره‌ی انسان آواره و بی‌جای معاصر که رفته‌رفته به بی‌وطن‌بودگی لغزیده است؛ انسانی که در شهر بیگانه، در خانواده‌ی زخمی، در حافظه‌ی ناآرام و در زبانی آکنده از تردید، به دنبال معنایی برای ایستادن و تاب‌آوری می‌گردد. قوت اصلی رمان هم اتفاقا در همین است که نویسنده غربت را فقط به صورت یک وضعیت جغرافیایی نشان نمی‌دهد، بلکه آن را به سطح بدن، روان، خاطره و زبان می‌برد تا کوبندگی و دهشت آن را بیش از پیش بازنمایی کرده باشد.

“ای پله‌نورد مغرور”
به چه می‌بالی؟
تویی والرین رومی، قیصر اسیر
منم شاپور بزرگ، فاتح ادسا
که پا بر گرده‌ات گذاشت
تا بر اسبش بنشیند.

محمود فلکی، ازمعدود نویسندگان آلمانی ایرانی تباراست، که کارهایش را، از گذشته دنبال کرده ام و می خوانم. نوشته های فلکی طیف رنگارنگی، از شعر و داستان کوتاه و رمان و نقدادبی تشکیل می شود.این بار، فلکی، مجموعه داستانی به آلمانی منتشر کرده، که راوی مشاهده گر، خود نویسنده می باشد.جا پای خود نویسنده درتمام کتاب است، طنزی زیر پوست واژه هاست که بعد از هر داستان انسان را به تفکر وامی دارد!

سردش شده بود
گُل انار
گلبرگهایش خشک وُ زرد
در تلاطمِ زمستانِ حیاط
فروتنانه تن به سرما سپرده
دریغا...فراموش شده
حتی نگاهش نمی کردند

لحظاتی وجود دارند که در آن‌ها تاریخ ــ هم تاریخ جهان و هم تاریخ ادبیات ــ به شکلی تعیین‌کننده فشرده و متراکم می‌شود. یکی از این لحظات، ۱۷ آوریل ۱۹۳۷ است. در این روز، دو نویسنده آمریکایی که سال‌ها دوستی نزدیکی داشتند، جان دوس پاسوس و ارنست همینگوی، از مادرید به سوی جشنی در حومه شهر حرکت می‌کنند. هنگامی که جشن را ترک می‌کنند، دوستی‌شان برای همیشه پایان یافته است.

امروزه حدود ۸۰ درصد از نخستین آثار ادبی که منتشر می‌شوند، از آنِ نویسندگان زن است. و این، تنها یک خبر خوب نیست. همهٔ آن مردان کجا رفته‌اند، چه بر سرشان آمده است؟ ممکن است هنگام قدم زدن در بهار کتاب امسال، چنین پرسشی در ذهن آدم طنین بیندازد؛ وقتی کسی در نشست‌های کتاب‌خوانی شرکت می‌کند، نقدها را می‌خواند یا کاتالوگ‌های ناشران را ورق می‌زند. چیزی آدم را به تأمل وا می‌دارد: آیا تقریباً همهٔ رمان‌های نخست امسال را زنان نوشته‌اند؟

آَرشیو فرهنگ و ادب >>

پس از بازداشت‌های گسترده زنان و اعتراضات متعاقب آن، شهر بزرگ هرات در غرب افغانستان همچنان در وضعیت فوق‌العاده به سر می‌برد. این شهر میان دو جبهه گرفتار شده است: از یک سو رژیمی با سیاست‌های سرکوبگرانه‌اش، و از سوی دیگر زنانی که حاضر به تسلیم شدن نیستند.
در هرات، ترس همچون شبحی خاموش در کوچه‌ها پرسه می‌زند. زنی جوان می‌گوید: «چند روز بود که از خانه بیرون نرفته بودم. دیروز که مجبور شدم برای خرید بیرون بروم، به‌ندرت زنی را در خیابان دیدم.» او می‌گوید صورتش را پشت ماسک پنهان کرده بود. زن جوان دیگری که نمی‌خواهد نامش فاش شود نیز از فضای ترس سخن می‌گوید: «قبلاً صورتم را نمی‌پوشاندم، اما حالا ماسک می‌زنم.»

سرکوب اعتراضات زنان افغانستانی در حالی ادامه دارد که این کشور تنها کشوری در جهان است که دختران را از تحصیل در مقاطع متوسطه و عالی محروم کرده است. نزدیک به ۱۸۰۰ روز از بسته شدن دروازه‌های مکاتب به روی میلیون‌ها دختر افغان می‌گذرد؛ محرومیتی که ابعاد دهشتناکی از خشونت و تبعیض را در درون خود انباشته است. همچنان‌که بسیاری از جنبش‌های مدرن ومترقی و بخصوص فمینیست‌ها در چند سال اخیر در کنار ما زنان ایران ایستاده و صدای ما بودند، ما هم با تمام وجود پژواک یاران خود در افغانستان هستیم . این همبستگی در منطقه و جهان توان آنرا خواهد یافت که برای همیشه به ساختارهای مردسالارانه پایان داده و جامعه جهانی را از شر مطلق ارتجاع و واپسگراییِ سود محور خلاص کند.

در هفته‌های اخیر، شدت‌گیری مقررات سخت‌گیرانه طالبان چهرهٔ شهرهای هرات و کابل را دگرگون کرده و حضور زنان را از فضاهای عمومی تقریباً محو ساخته است. آنچه در این روزها در این شهرها رخ می‌دهد، نه مجموعه‌ای از بازداشت‌های پراکنده یا اجرای چند دستور مذهبی، بلکه بخشی از پروژه‌ای گسترده برای حذف تدریجی زنان از جامعه و تبدیل آنان به سوژه‌هایی نامرئی است.

آَرشیو زنان >>

وزیر دفاع ایالات متحده، پتر هگست، با اظهاراتی جنجال‌برانگیز درباره زندانیان گوانتانامو واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته است. او خواستار اعدام همه زندانیان این بازداشتگاه شده است؛ حتی با وجود آن‌که بسیاری از آنان هرگز محکوم نشده‌اند.
پایگاه نظامی آمریکا در خلیج گوانتانامو در ساحل جنوب شرقی کوبا قرار دارد. این منطقه از سال ۱۹۰۳ بر اساس یک قرارداد اجاره مناقشه‌برانگیز تحت کنترل آمریکا بوده است. پس از پیروزی انقلاب کوبا به رهبری فیدل کاسترو در سال ۱۹۵۹، دولت کوبا این قرارداد نامحدود را نامعتبر دانست، اما تاکنون نتوانسته است نیروهای آمریکایی را وادار به خروج کند.

شبی که صدای رگبار در پشت دیوار بند ما بر زندگی پرهیاهوی بند گرد مرگ پاشیدند، نرگس و من دستهای یکدیگر را گرفتیم و تک تیرهای بعدِ رگبار را شمردیم. خشونت آن جنایت پیوندی را بین ما برقرار کرد متفاوت با همه آن دیگری ها. شاید یک نوع همدستی ناشی از تجربه ای که می دانستیم گذشته را از ما گرفت و آینده ای مبهم پیش روی مان قرار داده است؛ و شاید شرمی ناگفته از زنده ماندن خود و بار سنگین شاهد بودن که می دانستیم هرگز رهایمان نخوهد کرد.

در این میزگرد، حسن حسام، فریبا ثابت، حسین دولت‌آبادی و شهاب برهان – نویسندگان، شاعران و روشنفکران معاصر ایران – از زاویه‌ای ادبی، تاریخی و سیاسی به مسئله‌ی مجازات اعدام می‌پردازند. این گفت‌وگو روایتی است از تناقض میان دفاع از جان انسان و «قتل قانونمند» او توسط دولت. با استناد به آرای ویکتور هوگو، کارل مارکس، قرآن و تجربه‌ی زیسته در ایران امروز، این میزگرد تلاش می‌کند پرسش بی‌پاسخ را دوباره مطرح کند: آیا می‌توان با کشتن، خشونت را ریشه‌کن کرد؟ ۱۵ سال بعد، هنوز کسی پاسخ را نمی‌داند – یا نمی‌خواهد بداند.

آَرشیو حقوق بشر >>

تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ روایتی است از فشاری که از سفرهٔ خانوار آغاز ‌شده و تا سرپناه امتداد می‌یابد. تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم نقطه‌ای کالاها به ۱۱۳.۸ درصد رسیده است؛ رقمی که بیانگر دو برابر شدن قیمت بسیاری از کالاهای مصرفی در مقایسه با سال گذشته است. این جهش در گروه خوراکی‌ها شدیدتر بوده و طبق گزارش ایسنا، تورم خوراکی‌ها در اردیبهشت‌ماه به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسیده است . چنین ارقامی زمانی معنای واقعی پیدا می‌کنند که در کنار واقعیت‌های میدانی قرار گیرند؛ واقعیت‌هایی که از کاهش قدرت خرید، افت تغذیه و بحران مسکن حکایت دارند

قریب شش میلیون نفر از صندوق تأمین اجتماعی مستمری می‌گیرند. قریب دوازده میلیون نفر از کارگران شاغل کشور نیز همه ماهه به این صندوق پول بیمه می‌پردازند. در مجموع شمار افراد خانواده‌ی کارگران و بازنشستگان عضو صندوق تأمین اجتماعی به حدود پنجاه میلیون نفر می‌رسد. چیزی فراتر از نیمی از جمعیت کل کشور که جمهوری اسلامی آنان را از داشتن نماینده‌ای مستقل در مجلس فرمایشی خود منع نموده‌ است. چون ضمن راه‌اندازی تشکل‌های زرد صنفی از مشارکت آزادانه‌ی شهروندان کشور در ساختار حکومت سر باز می‌زند. در نتیجه جمعیت ۱۸ میلیونی کارگران و بازنشستگان را از تشکل‌یابی مستقل و آزادانه منع می‌نماید و آنان هیچ نماینده‌ای در مجلس یا دیگر ارگان‌های دولتی ندارند.

بسیاری از مدیران مدرسه‌های تهران در زمان خیزش خیابانی مردم فضای مدرسه را در اختیار نهادهای امنیتی گذاشتند. سپس از همین مدارس به عنوان پایگاهی ثابت برای استقرار نیروهای بسیج استفاده گردید. نیروهای بسیج نیز این مدارس را به بازداشتگاهی موقت برای بازداشت شدگان بدل نمودند. با چنین دیدگاهی است که امر آموزش شاگردان مدارس تهران برای حکومت در حاشیه قرار می‌گیرد تا در فضاهای آموزشی آن همان اهداف امنیتی خود را دنبال نمایند. همین نیروهای بسیجی نیز در مدرسه و محله خبرچین‌های خوبی برای جمهوری اسلامی به حساب می‌آیند تا مدیران حکومت ضمن به تعطیلی کشاندن امر تحصیل دانش‌آموزان، چماقداری و کشتار را بر جای آن بنشانند.

آَرشیو اجتماعی >>

در بیش از دو دهه رشد جنبش کارگری ایران٬ قلیچ خانی در کنار کشاندن مباحث کارگری در بطن نشریه آرش، نقش او و کمک های انسانی و مالی بی دریغ اش به جنبش کارگری ایران چقدر ارزشمند بود. امکاناتی ساخت که از شمال تا جنوب ، از شرق تا غرب را در حد خودش در بر می گرفت. فعالینی که به مشکل بر می خوردند چه در داخل و چه در خارج به او رجوع می کردند و او بدون لحظه ای درنگ کمک می کرد. این حمایت ها وقتی با نام قلیچ خانی گره می خورد در میان کارگران اعتبار جنبش کارگری را در خود دو چندان می کرد. باشد در انتشار یادنامه او به نقش موثر او بیشتر اشاره شود.

آَرشیو کارگری >>

بی‌تردید، فروتنی او در قبال افتخارات ورزشی‌اش یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی‌اش بود. افزون بر این، پرویز از معدود کسانی بود که مهارتی شگرف در برقراری ارتباط با مردم داشت. او می‌دانست چگونه با اقشار و لایه‌های مختلف جامعه به زبان خودشان سخن بگوید. در واقع، مهارت او در برخورد با دیگران و توانایی‌اش در امکان‌سازی کم‌نظیر بود.
سال‌ها بعد، همین ویژگی به یکی از پشتوانه‌های اصلی نشریه آرش تبدیل شد و او تقریباً یک‌تنه و با تکیه بر همین روابط گسترده، بار سنگین انتشار آن را بر دوش کشید. شاید به دلیل همین توانایی و شبکه وسیع ارتباطاتش بود که عمو پرویز برای اداره آرش کمتر خود را نیازمند کار جمعی می‌دید.

پرویز قلیچ‌خانی روایت خود را درباره‌ی پیدایش و رویش نشریه‌ی «آرش» ـ که وی یکی از بنیان‌گذارانش بود ـ از رهگذر گفتگو با این نگارنده به دست داده است. «آرش» که نخستین شماره‌ی آن در بهمن ۱۳۶۹/ فوریه ۱۹۹۱ به چاپ رسید، در اندک‌زمانی به یکی از پرخواننده‌ترین نشریه‌های مخالف جمهوری اسلامی در تبعید فراروئید. پرویز، چند و چون این کامیابی کم‌مانند را در گفتگویی که پیشاروی شماست به زبان می‌آورد؛ بی‌لاف و گزاف.

پرویز قلیچ‌خانی، نگهبان وفادار آزادی و عدالت بود. او در آزمایش‌ها ثابت قدم ماند و در هر آزمایشی با صداقت روبرو شد، و حتی در شکست نیز هرگز تعهد خود را نسبت به آرمان جمعی و به سوسیالیسم از دست نداد. او تنها نمونه‌ی شاخص و بی‌همتا از صداقت فردی و سیاسی است که وقتی در برابر بازجویان و شکنجه‌گران ساواک شکست خورد، همچون یک قهرمان استوار ورزشی در میدان بازی، شکست خود را پذیرفت و با فروتنی از مردم پوزش خواست. ما، در عرصه‌ی سیاسی چنین نمونه‌ای نداشته‌ایم و همین امر احترام ما را نسبت به این قهرمان بیش از بیش بالا می‌برد.

آَرشیو ويژه نامه >>

جهان در میانۀ یک دگرگونی بنیادین، اعتراضات و جنبش های نوینی را تجربه می کند. جنبش هایی که عموما ماهیت سیال داشته و در یک پروسۀ پوینده و در حال تغییر بسوی کنش های سیاسی پایدار در حرکت می باشند. در مقابل، جنبش های پایدار یا نوستالژیک با تغذیه از حافظۀ معیوب تاریخی، روایت جمعی و با تغذیه از زمان و تجربیات گذشته، انرژی و پتانسیل جنبش های سیال را که قدرت نوآوری و فرصت سازی نوین را دارا می باشند؛ دچار چالش و وقفه می سازند. جنبش های نوستالژیک ریشه در عادات، سنت ها و الگوهای قدیمی داشته که به دلیل اتکا به بنیان های ساختی کهن به محافظه کاری یا ارتجاع گرایش دارند.

چیزی به نام «لیبرالیسم سوسیالیستی» واقعاً وجود دارد و تاریخ سوسیال‌دموکراسی آن را نشان می‌دهد. اندیشه من تلاش می‌کند جهان کار را دوباره بازاندیشی کند؛ جایی که بزرگسالان بخش بزرگی از زندگی خود را در آن می‌گذرانند. ما باید کار را دموکراتیک کنیم تا مردم در محل کار خود تجربه کنند که دموکراسی چگونه عمل می‌کند و چگونه می‌تواند برای آن‌ها نیز محقق شود؛ و در نتیجه فضیلت‌های مشارکت مدنی شکل بگیرد. این می‌تواند دموکراسی را در سطح ملی نیز احیا کند.

«در پایان پیشرفت؛ بقا در ویرانه‌های سرمایه‌داری» عنوان تازه‌ترین اثر فیلسوف ژاپنی، کوهی سایتو، است که روز دوشنبه توسط خود او در بنیاد رزا لوکزامبورگ معرفی شد. سایتو که در سال ۲۰۱۶ در دانشگاه هومبولت برلین با رساله‌ای درباره مارکس و بوم‌شناسی دکتری گرفت و از ویراستاران مجموعه کامل آثار مارکس و انگلس است، هشدار می‌دهد که پایه‌های زیست‌محیطی رفاه مدرن در حال نابودی است، در حالی که جهان به‌تدریج به سوی نظمی جنگی با گرایش‌های اقتدارگرایانه سوق داده می‌شود.

آَرشیو انديشه >>

قدیمی‌ترین نظام‌های نوشتاری بشر، گرچه خاستگاهشان خاورمیانه است، اما برای مدت‌های طولانی تنها در ترجمه‌های غربی در دسترس بودند. اکنون یک گروه بین‌المللی این میراث استعماری را به چالش کشیده و با بهره‌گیری از دیجیتالی‌سازی مدرن می‌کوشد نابرابری‌های تاریخی قدرت را اصلاح کند.
این لوح‌های گلی که تا ۴۰۰۰ سال قدمت دارند و در بین‌النهرین ـ منطقه‌ای که امروز بخشی از عراق است ـ پدید آمده‌اند، اکنون عمدتاً در موزه‌های اروپایی نگهداری می‌شوند. اما پروژه‌ای تازه دست‌کم محتوای آن‌ها را از راه زبان، دوباره به خاورمیانه بازمی‌گرداند.

به گفته ویتمن، حجم عظیم اسناد و تنوع شیوه‌های نگارشی آن‌ها در طول قرون، دقیقاً همان موادی را فراهم می‌کند که یک هوش مصنوعی برای یادگیری نیاز دارد. به‌محض آن‌که همه اسناد اسکن شده و نخستین رونویسی‌ها تهیه شوند، دانشجویان آن‌ها را بررسی و تصحیح خواهند کرد.
پیش‌بینی می‌شود این کار سه تا پنج سال به طول انجامد. در پایان پروژه، فهرستی جامع شامل تصاویر اسکن‌شده، آوانویسی‌ها و ترجمه‌های تمامی اسناد عثمانی-ترکی آتوس تهیه خواهد شد. پژوهشگران خواهند توانست در این مجموعه به جست‌وجوی واژگان بپردازند و در عرض چند ثانیه همه اسناد مرتبط را بیابند.

اولین چیزی که در هر سرزمین بیگانه به چشم می‌آید این است که رنگ‌ها با خانه فرق دارند؛ غلیظ‌تر، جسورانه‌تر، و به‌طرزی عجیب کنار هم نشسته‌اند. آنه‌ماری شوارتسنباخ می‌نویسد: «مهی شفاف بر فراز دشت گسترده بود. صخره‌ها هنوز از شب خاکستری بودند، اما کوه‌های لبه جهان همچون کشتی‌های عظیم در دریای صبح در حال طلوع، رها و شناور به نظر می‌رسیدند. وقتی خورشید بالا آمد، رودخانه پایین دست همچون آینه‌ای سیاه می‌درخشید.»

آَرشیو تاريخ >>

مراسم سیصد و دومین سالگرد تولد او امسال تحت تأثیر شدید بحران‌های اقتصادی، گرانی، ناامیدی و فضای امنیتی حاکم بر منطقه قرار گرفت. به باور فعالان محلی، پیامدهای حوادث و بازداشت‌های دی‌ماه گذشته در ترکمن‌صحرا همچنان بر زندگی روزمره مردم سایه افکنده و انگیزه برپایی تجمع‌های مردمی را سلب کرده است.در این میان، برنامه‌های رسمی و حکومتی نیز رونق سال‌های گذشته را نداشت و بزرگداشت این ادیب بزرگ تنها به چند محفل مختصر و محدود توسط برخی انجمن‌های فرهنگی خلاصه شد.

آَرشیو ملی/قومی >>

سرتیپ افشارطوس در ژانویه ۱۹۵۳ فرماندار نظامی تهران شد. با شایستگی که از خود نشان داد، توجه بیشتری از دکتر مصدق به خود جلب کرد. در ۱ فوریه ۱۹۵۳، او رئیس شهربانی کل کشور شد. یکی از خدمات مهم افشارطوس، خنثی کردن توطئه ترور دکتر مصدق در ۲۲ مارس ۱۹۵۳ بود. در شب ۲۱ آوریل ۱۹۵۳، افشارطوس را حسین خطیبی و ۴ افسر دیگر ربودند. در ۲۲ آوریل، جسد او در طنابی پیچیده شده، در حالی که یک قرآن کوچک در جیب ژاکت افسری‌اش بود، کشف شد. قتل افشارطوس کمر دولت ملی را شکست. این ضربه بزرگی به روحیه ملی‌گرایان وارد کرد. دکتر مصدق هرگز نتوانست جایگزین او را بيآبد.

برخلاف دوران‌های گذشته، وضعیت جهانی بگونه ای بنیادی تغییر کرده است. در این برهه، بشریت از قبل منابع و قابلیت‌های تکنولوژیکی لازم برای غلبه بر فقر، گرسنگی و نابرابری وحشتناک را دارد. اما سرمایه‌داری تمایلی به این کار ندارد. این نظام، ثروت عظیم و فرصت‌های شگفت‌انگیز را به منبعی برای تجاوز و تخریب فزاینده تبدیل می‌کند. ما - نمایندگان احزاب و جنبش‌ها، اتحادیه‌ها و ابتکارات اجتماعی، پژوهشگران و کارشناسان - حق نداریم کنار بایستیم. عقل و وجدان ما به ما اجازه نمی‌دهد که نسبت به آنچه در جهان می‌گذرد بی‌تفاوت بمانیم. دوران ویژه ای برای تمدن بشری فرا رسیده است. حفظ مداوم سرمایه‌داری دیگر قابل توجیه نیست. راه خروج از بحران، راه‌حل‌هایی برای مشکلات جهانی و توسعه صلح‌آمیز و موفق تنها از طریق گذار به سوسیالیسم امکان‌پذیر است.

بی‌سبب نبود که او همواره خود را رهرو جهان‌پهلوان تختی می‌دانست. تختی برای او تنها یک قهرمان ملی نبود، بلکه نماد شرافت، فروتنی، مردمداری و مسئولیت در برابر رنج دیگران بود. قلیچ‌خانی در رفتار و منش، بارها نشان داد که آموزگار نانوشته‌اش تختی و همان فرهنگ پهلوانی است، فرهنگی که در آن، اعتبار انسان نه به افتخاراتش، بلکه به نسبت او با مردم و یاری رساندن به آنان، سنجیده می‌شود. پرویز قهرمان نامداری بود که با همه فراز و فرودها، بی‌سودجویی و وفادار به اصول و ارزش هائی که زندگی‌اش را شکل داده بودند، باقی ماند.
ما در سوگ پرویز عزیز انسان فروتنی را به یاد می‌آوریم که در تن و جان و زندگی‌اش شرافت، تعهد، مهربانی، روحیه پهلوانی و عشق به مردم موج می زد. یاد او در میدان‌های ورزشی، در حافظه جنبش آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی، در تاریخ تبعید، و در دل کسانی که انسانیت را پاس می دارند، زنده خواهد ماند.

آَرشیو گوناگون >>