کانون پناهندگان سیاسی ایرانی در برلین فرا رسیدن نوروز و آغاز سال ۱۴۰۵ را به همه تبعیدیان، پناهجویان، پناهندگان و مهاجران ایرانی و افغانستانی تبریک میگوید. می دانیم در این شرایط این آرزو شاید سخت باشد ولی امیدواریم که این سال با سلامتی، موفقیت و زندگی راحت تر برای همه همراه باشد.
وخامت بیشتر وضعیت حقوق بشر در ایران و افغانستان، تشدید بحران سیاسی- اجتماعی/اقتصادی و نظامی در کنار جنگ و کشتار بزرگ معترضان در ایران، کاهش معنادار تعداد پناهجویان تازه وارد به آلمان، انتخاب دولت جدید در آلمان، سخت تر شدن قوانین پناهندگی و تشدید فشار و افزایش آرا نیروهای راست و راست افراطی در آلمان و اخراج چند صد هزار پناهنده و مهاجر افغانستانی از ایران، برخی از نکات برجسته فعالیت ما در سال گذشته بودند!
در سال گذشته گریز از جمهوری اسلامی ایران همچنان ادامه داشت: ۲۲۷۱ ایرانی، ۴۷درصد کمتر از سال پیشتر، در آلمان تقاضای پناهندگی دادند، که نشان دهنده استمرار فشارهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و جنسیتی بر مردم ایران است. علاوه بر آن در این سال ۳۴۱۴۹ افعانستانی متقاضی پناهندگی در آلمان بودند. بویژه پس از قدرت گیری طالبان در این کشور موج فرار از این کشور همچنان ادامه دارد. در سال آتی وضعیت پناهجویان ایرانی و افغانستانی و در کنار آن دیگر پناهحویانی که در ترکیه، یونان و" راه بالکان" وضعیت بسیار نامناسبی دارند بعنوان یکی از مسایل جدی ما باقی خواهند ماند. در سال ۲۰۲۵ در مجموع ۱۱۳۲۳۶ پناهجوی جدید در آلمان تفاضای پناهندگی دادند که حدود ۵۰درصد کمتر از سال ۲۰۲۴ است. پناهندگان دو کشور ایران و افغانستان حدود ۲۳درصد کل پناهندگان آلمان را در سال گذشته رقم زدند. با توجه به احتمال وخیم تر شدن اوضاع در ایران امکان موج جدیدی از پناهجویان ایرانی و افغانستانی های مقیم ایران محتمل است.
وضعیت اسفبار حقوق بشر و نقض سیستماتیک آن در ایران، همچون ۴۷ سال گذشته، در سال پیش نیز ادامه یافت. برگزاری بی دادگاهها و صدور احکام ظالمانه علیه مخالفین، منتقدین و دگراندیشان، سرکوب، ضرب و شتم و شکنجه زندانیان، اعدام های پرشمار، سلب سیستماتیک حقوق زنان، دانشجویان، کارگران، جوانان، معلمان، اقلیتهای ملی و قومی و جنسیتی و دینی.... و بی کفایتی و درماندگی به اصطلاح مسئولان در برابر مسائل اقتصادی-معیشتی و بلایای طبیعی و زیست محیطی، همه و همه نشان دهنده آن است که تثبیت حقوق دمکراتیک در این سیستم میسر نیست و هم از این رو است که برای بسیاری راهی جز ترک کشور باقی نمی گذارد. تمایل خروج از ایران در سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است.
در سال گذشته افزایش حرکت های اعتراضی، کشتار بزرگ معترضین و دو حمله نظامی به جمهوری اسلامی ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه سال جاری بیش از پیش قابل توجه بود: گرچه اعتراضات گاه روزانه اقشار مختلف چه اقتصادی-معیشتی و چه سیاسی-اجتماعی پس از جنگ اول مدتی فروکش کرد، پس از اعتصابات بازار در ماه دسامبر گذشته اما به سرعت به جنبش اعتراضی و سراسری تبدیل شد، جواب رژیم با دستور مستقیم علی خامنه ای رهبر وقت رژیم بزرگترین کشتار جمعی معترضان در تاریخ معاصر ایران در طی دو تا سه روز در اوایل ژانویه سال جاری، بود. در پی مذاکراتی تکراری و بی نتیجه در اواخر فوریه سال جاری میلادی، در حملات دوباره ایالات متحده امریکا و اسراییل به ایران مانند حمله اول نه تنها بسیاری از رهبران نظامی و امنیتی رژیم کشته شدند بلکه به کشته شدن رهبر رژیم ایران نیز رسید. در هر دو حمله تعداد زیادی افراد غیرنظامی کشته شدند و موسسات زیادی آسیب دیدند. رژیم حاکم بر ایران در این میان رهبر جدیدی برای خود انتخاب کرد که تا این زمان اثری علنی از او دیده نشده است.
وخامت وضعیت حقوق بشر در ایران هیچ تغییر معنا داری نکرده است. رژیم حاکم بر ایران تقریبن هر فعالیت جدی نیروهای دگراندیش را از خارح هدایت شده و نافی امنیت کشور خوانده و آن را سرکوب و یا در نطفه خفه می کند. در برابر اعتراضات متنوع و گاه روزانه مردم جواب رژیم افزایش قوانین خشن و سرکوبی توسط نیروهای آزموده شده و مصصم در بکارگرفتن خشونت بیشتر است. رهبر وقت این رژیم در پی احضار "خدای دهه شصت" به این زمان بود. ترفند تکراری دولت و حکومت جهت "ایجاد تسهیلات" برای بازگشت ایرانیان به کشور نیز چیزی جز سعی برای ایجاد شکاف میان صفوف معترضان بی شمار ایرانی در خارج از کشور نیست. این امر وظیفه نهادهای مدنی – سیاسی و مدافع حقوق بشر از جمله کانون پناهندگان سیاسی را در پیگیری وضعیت فعالین دگراندیش دوچندان کرده است. فشار و تبعیض مضاعف نسبت به شهروندان افعانستانی مقیم ایران و اخراج آنها متاسفانه در مقیاسی بسیار وسیع سال گذشته نیزادامه داشت.
در خارج از کشور رژیم ایران سیاست های تهاجمی به مخالفین همچنان در دستور کار رژیم است، هرچند پس از حوادث اخیر در خارج از کشور شاهد پاگیری شبکه های اعتراضی جدیدی از سوی ایرانی ها یا ایرانی تبارها بویژه زنان و جوانان هستیم و لابی های طرفدار رژیم ایران در موضعی ضعیف اند، ولی تهدیدها، اقدام به آدم دزدی و یا از بین بردن مخالفین همچنان در دستور کار رژیم و دست های درازش در خارج از کشور است. پس از شروع اعتراضات ژانویه و آغاز جنگ مقامات رسمی رژیم ایران علنی ایرانیان مخالف خارج از کشور را تهدید به انتقام گیری و مصادره اموال در ایران کرده اند. بوضوح می توان دید که رژیم ایران از شهروندان دوتابعیتی بعنوان گروگان برای معامله با دیگر کشورها استفاده می کند. در چند ماه اخیر جامعه ایرانی -ایرانی تبار شاهد تشدید بی سابقه قطب بندی های سیاسی در دیاسپورا شده است، امری که در برلین نیز بوضوح مشاهده می شود.
در سال گذشته مقاومت علیه این ناملایمات و تلاش برای بهبود وضعیت پناهندگان ایرانی و افغانستانی مقیم برلین، برای کانون پناهندگان و دیگر نهادهای مدافع حقوق پناهندگان وحقوق بشر، چون گذشته در اولویت قرار داشت: پس از انتخابات زودرس در آلمان گرایش سیاست های سختگیرانه علیه پناهجویان بیشتر هم شده، چه در قوانین جاری کشور و چه در سطح قوانین اروپا برای جلوگیری از ورود آن ها به مرزهای اروپا. رشد چشمگیر نیروهای راست افراطی و تمایلات ضد پناهجویی و پناهندگان در آلمان، کار دفاع از حقوق پناهجویان و حق پناهندگی را بسیار سخت کرده است. هرچند شاهد کاهش جدی ورود پناهجویان به آلمان هستیم ولی هنوز بسیاری از شهرهای آلمان و بویژه برلین با مشکلات متعددی مواجه اند. خوابگاه های نامناسب، بموقع بیمه نشدن این افراد و کمبود شدید آپارتمانهای مناسب بویژه برای قشر کم درآمد از مشکلات بزرگ سال گذشته بودند. پی گیری این مسائل و پخش اخبار مهم و موثق برای پناهجویان از سوی دیگر از کارهای مهم کانون بود، که بسرعت از طریق کانال های مختلف، بویژه فضاهای مجازی در اختیار فارسی و دری زبانان قرار گرفت. سرکوب شدید معترضان و شروع جنگ عملا سبب عدم اخراج ایرانی ها شده، می بایستی هنوز منتظر پایان این وقایع در ایران شد. اخراج افغانستانی های محکوم شده در سال گذشته به مرحله اجرا گذاشته شد، دولت جدید آلمان در این رابطه عملا با حکومت طالبان رابطه رسمی گرفته و برخی از کنسولگیرهای افغانستان را در اختیار آن ها قرار داده است. با توجه به جو حاکم ضد پناهندگی در جامعه آلمان متاسفانه می بایستی در انتظار سیاست های سخت گیرانه بیشتری برای پناهجویان و مهاجرین در آینده نیز باشیم، بویژه برای کسانی که مرتکب جرم می شوند، و یا در سطحی دیگر برای پناهجویانی که دارای مشکل "قرارد دابلین" هستند، یعنی پیش از ورود به آلمان در کشور دیگری ثبت شده و یا از آن ویزا دریافت کرده اند.
با وجود آمار وحشت آور پناهجویان کشته شده در مرزهای آبی اروپا مسئولین سیاسی این قاره در صدد هرچه بیشتر نظامی کردن مرزهای خود هستند. وضعیت اکثر اردوگاه های تجمع پناهجویان در شمال آفریقا، در یونان، در کشورهای شرق اروپا برای پناهحویان اسف انگیز و غیر انسانی است. در سال گذشته هم حملات به مکان های اقامت پناهجویان در آلمان نسبت به سال قبل تر افزایش چشمگیری داشت و هم صدای راستگرا ها، که بویژه علیه سیاست پناهجو پذیری هستند، و نیروهای نژادپرست و افراطی راست در آلمان و دیگر کشورهای اروپا قوی تر شده است. ناگفته نماند که مقاومت هایی جدی نیز علیه این سیاست ها، تصمیمات و سخت گیری ها، در برلین و دیگر شهرهای آلمان صورت گرفت و چندین تجمع و تظاهرات بسیار بزرگ در برلین برگزار شد، که کانون پناهندگان هم از سازمان دهندگان آن ها بودند.
از اوت سال ۲۰۱۰ با توافق سنات برلین مشاوره پناهجویان و افغانستانی های مقیم برلین نیز به عهده کانون گذاشته شد و کانون از آن تاریخ به مرکز مشاوره ایرانیان و افغانستانی های مقیم برلین تبدیل شد. مراجعه افعانستانی های مقیم برلین به کانون نسبت به شروع این پروژه افزایش مداومی داشته است. بخش مهمی از پناهجویان جدید در سال گذشته را افعانستانی ها و بویژه جوانان تنها تشکیل می دهند و این امر سبب افزایش فعالیت در این حوزه از کار ما شده است. خوشبختانه در چند سال گذشته نهادهای تازه ای برای افغان ها در برلین برای مشاوره پناهجویان به جمع نهادهای مشاوره ای – اجتماعی اضافه شدند که سبب راحت تر شدن زندگی روزانه برای تعداد بیشتری از پناهجویان و پناهندگان افغان شده است.
در سالی که گذشت کانون در همکاری با دیگر نهادهای مهاجرتبار و مدافعان پناهجویان چندین کنفرانس و جلسه تخصصی برای بهبود وضعیت آنان سازماندهی و برگزار کرد. تعداد ایرانی ها و افغانستانی های برلین افزایش جدی پیدا کرده و این امر به نوبه خود باعث افزایش کار کانون شده است.
در رابطه با دیگر فعالیتهای کانون می توان به ادامه همکاری کانون در شبکه های مختلف دفاع از حقوق پناهجویان و مهاجرین اشاره کرد. در این سال ما و دیگرنهادهای مشاوره پناهجویان و مهاجرین، پلتفرم تازه تاسیس برلین پولی فون و مجمع علیه هموفوبی در برلین اشاره داشت. چندین نشست در میان این نهادها و یا با متخصصین برای بهبود کیفیت کار داشتیم. همکاری در شورای پناهندگان، شورای مهاجرین برلین و دیگر شبکه ها نیز همچنان به طور موثر ادامه دارد. نمایندگان کانون بطور مستمر در شبکه های کار و تحصیل برای جوانان پناهجو، شبکه مراقبت از کیفیت مصاحبه ها و آمادگی برای متقاضیان پناهندگی و نشست های سراسری آموزگاران فارسی زبان در آلمان و اروپا شرکت دارند. شبکه علیه اخراج پناهندگان افغان که در پی قدرت گیری طالبان به فعالیت برای پذیرش بیشتر پناهجویان تغییر کرد همچنان فعال است.
در سال گذشته کمک به پناهندگان و پناهجویان ایرانی و افغانستانی مقیم برلین و همراهی آنان در ادارات و موسسات همچنان مهمترین عرصه کار ما بوده است، همراهی حدود ۱۰۰ نفر در ادارات و موسسات مختلف، حدود ۱۰۰۰ مشاوره حضوری، شامل حدود ۳۰۰ مشاوره برای آمادگی تقاضای پناهندگی و مسائل مرتبط با آن، ۱۳۰۰ مشاوره تلفنی در برلین و حدود ۲۰۰ مشاوره تلفنی برای خارج از برلین و سازماندهی کورس زبان و گروهای خودیار و حضور نمایندگان کانون در محل های زندگی پناهجویان، گویای بخشی از فعالیتهای روزانه ما در سال گذشته است. مشاوره و کمک از طریق پست الکترونیکی در این سال به حدود ۷۰۰ مورد رسید. وب-سایت کانون حدود ۲۰۰۰۰۰ بازدید کننده داشت. این مهم بدون همکاری داوطلبانه بسیاری از یاران و همکاران کانون ممکن نبود. از همه همراهانمان در سال گذشته متشکریم.
کانون با پروژه های متعددی برای تسهیل هر چه بیشتر مشارکت و همپیوندی ایرانیان و افغانستانی ها در جامعه جدید فعالیت می کند. پروژه زنان، پروژه مدرسه فارسی، کلاسهای متعدد یادگیری زبان آلمانی و آشنایی با کشور آلمان، مشاوره برای تحصیل، کاریابی و ... از یک سو و جلسات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و رابطه منظم و مداوم کانون با دیگر نهادها، احزاب و سازمانهای آلمانی و غیرآلمانی از سوی دیگر، گوشه هائی از فعالیتهای سال گذشته کانون است. علاوه بر این به علت مشکل تر شدن پیداکردن خانه مناسب، بویژه برای پناهجویان و پناهندگان، کارگروه ویژه ای در این رابطه در شورای پناهندگان برلین تشکیل شده که نماینده کانون نیز در آن شرکت دارد. حضور دانشجویان ایرانی در برلین قابل توجه است. مشاوره با بسیاری از آنان در موارد مختلف در سال گذشته از فعالیت های کانون بود. سه پروژه جدید در سال گذشته داشتیم، اولی در همکاری با موسسه آموزشی "آینده زنان" برای مشاوره تحصیلی و کاریابی، دومی پروژه مشاوره به خانواده ها، بویژه افراد مسن، جهت حساس کردن آنها به ارائه کالاها در فضای مجازی و کیفیت آنها و سومین پروژه در همکاری با بیش از چهل نهاد مهاجرتبار ایجاد شبکه برلین پولی فون بود برای رساتر کردن نقش نهادهای مهاجرتبار در برلین برای دمکراتیک کردن بیشتر جامعه و علیه صدای بلند ضد مهاجرین و پناهجویان. در سازماندهی هفتمین کنفرانس سالانه نهادهای مهاجر تبار و مدافع پناهجویان در برلین کانون فعالانه شرکت داشت.
در مورد وضعیت تابعیت ما با موانع جدیدی از سوی دولت جدید هم مواجه هستیم و آن طولانی تر شدن مدت اقامت لازم برای تابعیت از پنج به هشت سال و سخت تر شدن چک امنیتی متقاضیان جدید است، علاوه بر آن شاهد موانع بوروکراتیکی، بویژه درمورد داشتن کار ثابت و نوع اقامتی که متقاضیان داشتند و بویژه سخت تر شدن چک امنیتی و طولانی بودن مدت تصمیم گیری برای متقاضیان بودیم که در نشست های متعدد با مسئولین ادارات بخش ها، مسئول امور مهاجران در برلین و نمایندگان احزاب در پارلمان برلین آنها را مطرح و برای رفع آنها پیشنهادهای مشخصی ارائه کردیم. از سال گذشته و شروع اولین جنگ و محدویت کار کنسولی سفارت آلمان مشکل تر شدن آوردن خانواده از ایران و افغانستان و چگونگی صدور ویزای مخصوص در این رابطه از دیگر موضوعات کاری ما و مقامات رسمی ادارات بود. بعلت طولانی شدن زمان تقاضا همچنین صدور ویزا بسیاری از دانشجویان و یا کسانی که مسئله پیوند خانوادگی داشتند، نتوانستند به موقع وارد آلمان شوند. مشاوره های چندانی برای تسهیل این موارد داشتیم.
نمایندگان کانون در این سال در جلسات عمومی، در مصاحبه های مطبوعاتی و از طریق رسانه های ایرانی محلی یا سراسری در توضیح قوانین و امکانات جدید به جامعه ایرانی فعال بودند. خروج اجباری بسیاری از فعالان سیاسی از ایران و اقامت آنها در ترکیه، یونان، شمال عراق و یا در کشورهای "جاده بالکان" ابعاد جدیدی از کار را برای کانون در پی داشت. انبوهی از جلسات، مصاحبه ها، گزارش ها و نشست ها با مسئولان احزاب و نهادهای دولتی و غیردولتی، و همچنین شرکت منظم در جلسات نهادهای حقوق بشری، پناهندگی و مهاجرین، موقعیت هائی بوده اند که به واسطه آنها دست اندرکاران و افکار عمومی با خواست ها و مشکلات ایرانیان و افغانستانی های مقیم برلین آشنائی بیشتری پیدا کنند وخواست های آنها مورد بررسی قرار گیرند. این فعاایت ها پس از شروع دو جنگ و کشتار بزرگ معترضان در ایران تشدید شد، بویژه که همزمان دولت جدید آلمان برنامه پذیرش انسان دوستانه را نیز قطع کرده است.
برشمردن این نکات مانع از آن نمی شود که به مشکلات بزرگی که با آنها روبرو هستیم اشاره ای نکنیم. به عنوان نمونه بودجه مدرسه فارسی کانون از ابتدای سال ۲۰۰۷ کاملا قطع شده است، ولی در سال گذشته علاقه به یاد گیری در میان کودکان بیشتر شده و ما در سه مکان در برلین کورس های خود را چه حضوری و چه آنلاین ارائه می دهیم. با تمام این مشکلات در سال گذشته برنامه ها و دوره های متعدد و جدیدی بویژه برای تازه واردین ایرانی و افغانستانی، زنان و همچنین مشاوره آموزشی برگزار شدند. به علت تعداد زیاد مراجعین، کانون به همکاران افتخاری برای همراهی پناهجویان بعنوان مترجم نیازمند است و دست کمک به سوی کسانی دراز می کند که چند ساعتی در هفته وقت داشته و به زبان های آلمانی و فارسی یا دری مسلط باشند. وبسایت و فیس بوک کانون در سال گذشته نیز مورد استفاده قابل توجهی قرار گرفت. خوشبختانه توانستیم کانال اینستاگرام کانون را بهتر کنیم که با آن امکان دسترسی به اطلاعات مهم را سریعتر شد، بویژه در زمانی که درج اخبار و اطلاعات نادرست و گمراه کننده، بویژه در حوزه مهاجرت، پناهندگی، ویزا کار یا دانشجوئی و یا دوره های تخصصی در فضای مجازی بیداد می کند. دادن اطلاعات درست و قابل اتکاء، مشاوره با کسانی که بویژه در ایران این مسائل را دنبال می کنند و در فکر خروج از کشور هستند و تعدادشان هم روز به روز بیشتر می شود، از کارهای مهم ما در سال گذشته بود.
کانون ما امسال چهل ساله می شود، باید دید با توجه به مسائل حاد ایران آیا امکانی و فرصتی برای یک مراسم و انتقال این تجربه به نسل جدید در برلین فراهم می آید، بهر حال بخشی از این تجربه بتدریج در فضای مجازی منتشر می شوند.
علاوه بر وظایف روزانه فوق، کانون پناهندگان فعالانه علیه نقض روزانه و سیستماتیک حقوق بشر در ایران، که عامل اصلی فرار و آواره گی پناهندگان ایرانی است، فعالیت کرده و در سطوح مختلف سعی در برجسته کردن آن در مجامع ایرانیان و جوامع بین المللی، بویژه در رسانه های عمومی آلمانی، داشته و در این راستا حرکات اعتراضی متعددی را راسا و در بسیاری موارد در همکاری و اتحاد با دیگر نهادها، سازماندهی کرده است. در برلین در سپتامبر سال جاری انتخابات ایالتی است و بخشی از کارهای تبلیغاتی ما باید در هماهنگی با دیکر نهادها به این امر اختصاص یابد.
پناهندگان، تبعیدیان و مهاجران ایرانی،
امیدواریم که این شرایط بسیار سخت در ایران به پایان برسد، مبارزات مردم ایران برای دمکراسی، آزادی و برابری روزی به ثمر نشیند و مردم کشورمان بهاران را در ایرانی دمکراتیک جشن بگیرند.
کانون پناهندگان سیاسی ایرانی- برلین
(مرکز مشاوره برای ایرانیان و افغانستانی های مقیم برلین)
مارس ۲۰۲۶- فروردین ۱۴۰۵
نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد
