|
اسماعیل رضایی کج اندیشی های روشنفکرانه تنگناهای فکری، تنگناهای زیستی را موجب شده است که بشریت را در آزمون و خطای مداوم گرفتار ساخته است. پیشرفت های عظیم در عرصه های فناوری دیجیتال، دریچه های نوینی را در برابر انسان ها گشوده است که تنها با درک زمانمندی نوین و شناخت نیازهای برآمده از آن قابل ورود به دنیای نوین می باشد. کسانی که در قالب فکری گذشته و مفاهیم و معانی کهنه و عادات اندیشه ورزی واپسگرا گرفتار آمده اند؛ از تکرار روایت ها و نداشتن افقی به آینده، جز تداوم رنج انسانی بر بستر حافظه تاریخی آسیب دیده و فاقد افق، سرگشتگی و بی هویتی سیاسی را موجب شده اند. چپ اکنون در مبارزات اجتماعی خویش هنوز وارد تونل زمان نشده و لنگ لنگان در حاشیه زمان بسوی مقصدی نامعلوم و پر ابهام در حرکت است.
اولیور پیرونه پِداگوژِیِ انقلاب برگردان: بهروز عارفي ژُرژ پولیتزِر، روشنفکر برجسته، استاد فلسفه میتوانسته همه عمرش را دردنیای انتزاعی فکر و ایدهها سِیر کند. اما، این کَنشگر کمونیست ترجیح داد اصول مقدماتی فلسفه را در دانشگاه کارگری که به ابتکار حزب کمونیست فرانسه، برای مسلح کردن پرولتاریا در سال ۱۹۳۲ تأسیس شده بود، تدریس کند. ده سال بعد، پولیتزر به دست نازیها تیرباران شد و چشم از جهان فروبست.
جاناتان هایت و «قدرت اخلاق» به نقل از دویچلند فونک کلتور پیام محوری جاناتان هایت همزمان ناامیدکننده و رهاییبخش است. ما جستوجوگران بیطرف حقیقت نیستیم، بلکه از شهودهای اخلاقی پیروی میکنیم که عمیقاً در وجود ما نهادینه شدهاند. این شهودها بسته به شکلگیریهای اجتماعی و فرهنگی ما با یکدیگر تفاوت دارند. کسی که این را درک کند، دیگر مخالفان سیاسی را صرفاً افرادی غیرعقلانی یا بدخواه نمیبیند، بلکه آنها را انسانهایی میداند که از منطق اخلاقی متفاوتی پیروی میکنند.
یون تربورن خدایان جدید در آمریکا و اروپا
مترجم: محمود شوشتری درست هنگامی که بورژوازی سوئد به هدف سیاست خارجی خود؛ پس از استالینگراد، که همانا پذیرفته شدن توسط عمو سام، دست یافت، اتحاد آتلانتیک بین اروپا و ایالات متحده در حال فروپاشی است. رئیس جمهور سوسیال دموکرات آلمان فرانک والتر اشتاین مایر، در سخنرانی خود بمناسبت جشن شکست آلمان نازی گفت که «تجاوز» روسیه و گسست ایالات متحده «از ارزشهایش»، دوران جدیدی را ایجاد کرده است.
اسماعیل رضاییگذار از سرمایه داری به سوسیالیسم
مراحل گذر تاریخی سرمایه داری: ۷ ج: مرحلۀ انفعالی انسان ها در مراحل تکامل تاریخی با تجارب زیسته و آگاهی های انباشته، عرصه های نوینی از حیات اجتماعی خود را می آغازند که با روندهای گذشته دارای یک تفاوت بنیادین می باشند. این ساختارهای فکری نوین کیفیات نوینی را پذیرا می شوند که جامعه وارد مرحلۀ فهم تاریخی خود برای قبول جامعه ای متکامل تر و انسانی تر می گردد. فرایندی که جامعه با پذیرش نظم نوین با بارزه های فکری رسوب کرده؛ در برابر تغییر و ضرورت های مقاومت منفعلانه ای را از خود بروز می دهد. مرحلۀ انفعالی در گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم جامعه از نظر بنیان های عینی آمادۀ نظم نوین سوسیالیستی می باشد؛ ولی اذهان انسان ها هنوز برخی از بارزه های فکری نهادین را با خود داشته و در برابر تغییر مقاومت منفعلانه از خود بروز می دهند.
رومانا بیر هفتاد و پنجمین سالگرد درگذشت ویتگنشتاین
فیلسوفی برای عصر دیجیتال امروزه تأثیر ویتگنشتاین فراتر از فلسفه رفته است. به گفته مونتس، این فیلسوف که در سال ۱۸۸۹ در وین به دنیا آمد، در ادبیات، موسیقی و نقاشی نیز «توجهی عظیم» برانگیخته است. ویتگنشتاین «سرانجام از این تنگنای نقش فیلسوفی صرفاً تحلیلی بیرون آمده» و اکنون آشکار شده که او اندیشمندی در حوزه فرهنگ و زبان است—«به بهترین معنا، یک فیلسوف فرهنگ». همین امر، به گفته مونتس، اهمیت فلسفی او را برای زمانه ما بیش از پیش افزایش داده است. در مواجهه با هوش مصنوعی و مباحث دیجیتال، ویتگنشتاین ما را وادار میکند «دقیقتر بنگریم که چگونه از واژهها استفاده میکنیم و اساساً چه منظوری داریم.»
آیا هوش مصنوعی و دستمزد منصفانه با هم سازگارند؟ به نقل از دویچلندفونک کولتور در صنعت کتاب بحثها بالا گرفته است—و در صنعت موسیقی نیز همینطور. بسیاری از ناشران نیز خشمگیناند. دلیل آن روشن است: هوش مصنوعی از آثاری استفاده میکند که تحت حمایت حقوق مؤلف هستند. اما آیا چنین کاری مجاز است؟ و چه کسی باید به پدیدآورندگان این آثار دستمزد بپردازد؟
وزیر مشاور دولت آلمان در امور فرهنگ، ولفرام وایمار، که خود پیشتر ناشر بوده است، در نمایشگاه کتاب فرانکفورت در پاییز سال گذشته سخنان صریحی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر ادبیات بیان کرد. او گفت هوش مصنوعی میتواند جهان ادبیات را «از هم بدرَد». به گفته او، شرکتهای هوش مصنوعی ظرفیت خلاقه ذهنهای خلاق را میمکند و فرهنگ را به غنیمتی صرف تبدیل میکنند.
کریستین تلوستی تئودور آدورنو: فاشیسم در ذهنها برای کسانی که با آدورنو و مؤسسه پژوهشهای اجتماعی آشنا هستند، «آزمایش گروهی» مفهوم شناختهشدهای است: از اوت ۱۹۵۰ تا مه ۱۹۵۱، کارکنان مؤسسه در مجموع ۱۶۳۵ پاسخ را در بحثهای گروهی گرد هم آوردند. هدف آنان ثبت افکار غیررسمی در جمهوری فدرال جدید آلمان بود؛ یعنی نگرشهایی که بیشتر در گفتوگوهای خصوصی بیان میشدند. مانند بسیاری از پروژههای پژوهشی پس از جنگ، این آزمایش نیز توسط قدرتهای اشغالگر غربی تأمین مالی شد. بحثها در فرانکفورت، لوبک، آگسبورگ، مونیخ، هامبورگ و دیگر نقاط آلمان غربی برگزار شد و بیش از ۳۳ هزار صفحه گزارش از آن باقی مانده است.
اسماعیل رضایی امید و قطعیت حیات بشریت با نابالغی حیات خویش بر موانع زیستی و ساختاری ابرام ورزیده و ترس و رنج و ناکامی های متکاثر حیات را نهادینه ساخته است. براین اساس امید به عنوان یک توهم ذهنی با اتکای به صبر، قناعت، تاب آوری و تحمل رنج، این موانع زیستی را تداوم بخشیده است. در امید است که رنج کنونی تحمل شده و تحقق امیال و آرزوهای انسان به آینده موکول می شود. زیرا امید برخاسته از درون ساختاری است که با تمسک به کمبود تصنعی منابع، ناامنی مداوم ایجاد کرده؛ و با جنگ و خشونت بر حاکمیت سلطه و تعدی مهر تایید زده است.
نگاهی به «کتاب بزرگ تکامل» اثر ریچارد داوکینز در اصل، این زیستشناس ۸۴ ساله در این اثر جمعبندیای از پژوهشهای خود ارائه میدهد و بار دیگر بر دیدگاههای محوریاش درباره تکامل گیاهان و جانوران تأکید میکند. از نظر او، عامل تعیینکننده در تکامل، صرفاً ژنها هستند. همهچیز از آنها سرچشمه میگیرد و تاریخ تکامل در آنها ذخیره شده است.
استخر ژنی یک گونه در طول نسلهای بسیار به شکل کنونی خود رسیده است—عمدتاً از طریق فرایندی شبیه «پیکرتراشیِ غیرتصادفی». این پیکرتراش همان انتخاب طبیعی است.
لوکاس فرانکه استراتژیهایی علیه راستگرایان
شور بهجای عاطفه به نقل از نشریه تاتس آلمان ترس از آینده، نبود پاسخ به بحرانهای درهمتنیدهای که یکدیگر را تقویت میکنند، و نهتنها اینها بلکه رسانههای اجتماعی با منطق درونیشان که مدام تشنهی تحریک و هیجان بیشتر است، باعث شدهاند که بهنظر برسد جریان پوپولیسم روزبهروز قویتر میشود. مرزبندی، خشم و کینه به منبع قدرت تبدیل شدهاند؛ منابعی که بهویژه، اما نه فقط، از سوی جناح راست بهطور گسترده بهرهبرداری میشوند. وقتی تغییر به معنای تهدید تلقی شود و آینده بسته به نظر برسد، «استدلال بهتر» و گفتوگوی آزاد به معنای هابرماسی آن، هرچه کمتر اثرگذار میشوند.
یون تربورن ۲۰۲۳ دو قرن برگردان: محمود شوشتری قرن بیستم جهشی در تاریخ بشریت بود؛ امّا چگونه میتوانیم بدانیم که این جهش یک نقطه اوج بوده است - و نه صرفاً یک گام یا آغاز یک فلات بلند؟ از برخی جهات، نمیتوان اوجهای جدید را منتفی دانست. با این حال، آنچه که اکنون از منظر قرن بیستویکم میبینیم، این است که قرن بیستم نه با ادامه یا توسعه همان مسیر دنبال شده، بلکه با یک چرخش کاملاً دگرگونکننده دنبال میشود که بر همهچیز سایه میافکند.
تحولی خطرناک
اگر هوش مصنوعی به جای ما بیندیشد، چیزی بیش از شغلها را از دست خواهیم داد گاهی به نظر میرسد مدلهای فعلی هوش مصنوعی تقریباً قادرند افکار شما را بخوانند. برخلاف برنامهنویسی یا نوشتن کد، لازم نیست دقیقاً مشخص کنید چه میخواهید تا جایی برای سوءتعبیر باقی نماند. مدل بهطور شهودی «حدس» میزند که منظور شما چیست و جزئیاتِ از دسترفته را پر میکند (هرچند بهتر است همیشه این جزئیات را بررسی کنید؛ همانطور که برخی شرکتهای حقوقی که لوایح تولیدشده توسط هوش مصنوعی با ارجاعات ساختگی ارائه کردهاند، تجربه کردهاند). یا اگر چنین چیزی ممکن نباشد، رابط کاربری آنقدر از شما میخواهد که درخواستتان را دقیقتر کنید.
اسماعیل رضایی گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم
مراحل گذر تاریخی سرمایه داری:۶ ح: مرحلۀ انتقالی بشریت در آستانه ورود به نظم نوینی است که نافی تمامی بارزه های سلطه گرانه کنونی صاحبان ثروت و قدرت می باشد. ولی نظم کهن مقاومت صعب و دشواری را در برابر نظم نوین تثبیت نشده در پیش گرفته است. این دگرگونی که بر رشد نیروهای مولده و فناوری دیجیتال و همچنین گرایشات اجتماعی شدن فرایند تولید استوار است؛ در ضدیت با مناسبات کهن مالکیت، بسوی بحران های تاریخی در حرکت می باشند. این گذار مرحلۀ انتقالی که با بلوغ شرایط مادی جامعه همراه است؛ یک تناقض بنیادینی را موجب می شود که بین هرچه اجتماعی تر شدن تولید و مالکیت و قدرت اقتصادی متمرکز مسلط وجود دارد.این گذر مرحله ای از تکامل تاریخی با مهار قدرت نامحدود کنونی سرمایه و گسترش دموکراسی اقتصادی و همچنین دگرگونی تدریجی مناسبات مالکیت و قدرت بروز می یابد.
منوچهر صالحی لاهیجی«نه به جنگ» یا «نه به جنگهای تجاوزگرایانه»؟ نگرش مارکسی به جنگ هنگامی که دولتی علیه دولت یا ملت دیگری جنگی را آغاز کرد، جنگی تهاجمی و تجاوزکارانهای را به آن دولت و ملت تحمیل کرده است و بنابراین دولتی که مورد تهاجم قرار گرفته، ناگزیر به دفاع از ملت و سرزمین خود است، یعنی باید جنگی تدافعی را علیه دولت متجاوز آغاز کند. به این ترتیب ما با دو تیپ مختلف از جنگ روبرو میشویم، یکی تهاجمی، متجاوزانه و اشغالگرایانه است و دیگری تدافعی، میهنی و رهائیبخش میباشد. به همین دلیل نیز در حقوق بینالملل جنگ تجاوزگرایانه اقدامی مجرمانه است و در عوض جنگ تدافعی، میهنی و رهائیبخش مشروع و قانونی میباشد.
کاتیا گاسر رنسانس «شهریاران»
متن کلیدی برای اسلاتردایک، همان اثر ماکیاولی یعنی «شهریار» است که در اوایل قرن شانزدهم منتشر شد و یکی از نخستین آثار فلسفه سیاسی مدرن بهشمار میرود. ماکیاولی این کتاب را در زمانی نوشت که ایتالیا میدان جنگ بود و اتحاد آن دور از دسترس به نظر میرسید.
او در این شرایط، راهنمایی برای شهریاری ترسیم کرد که قدرت خود را نه از طریق وراثت، بلکه با توانایی شخصی بهدست میآورد. در این چارچوب، سیاست از اخلاق عمومی جدا میشود. از نظر ماکیاولی، «بد نبودن»—که بهویژه شامل ناصادق بودن است—یکی از مهارتهای اساسی حاکم است.
الف خمیرانیصهیونیسم مسیحی: از الهیات آخرالزمانی تا ابزار ژئوپولیتیک امروز این جریان در سیاست آمریکا، دارای پایگاه انتخاباتی است و سیاستمداران برای کسب رأی به آن نیاز دارند. آنان در پناه مشروعیت اخلاقی، میتواند سیاستهای سخت را به زبان اخلاقی ترجمه کند. با اتکا به فشار سیاسی، بر تصمیمات مربوط به ایران، فلسطین، و خاورمیانه تأثیر میگذارد.
بزرگترین خطر زمانی ایجاد میشود که سیاست به الهیات تبدیل شود. زیرا در این حالت، اگر جنگ یک انتخاب سیاسی باشد، قابل مذاکره است، اما اگر، یک مأموریت الهی باشد، غیرقابل مذاکره میشود. اینجاست که خطر افزایش مییابد.
یانیک ویتس دیگر هرگز بدون همسرم («درباره آزادی» از جان استوارت میل) «درباره آزادی»، اثر کلاسیک فلسفه سیاسی از جان استوارت میل که نخستین بار در سال ۱۸۵۹ منتشر شد، اکنون با هریت تیلور میل بهعنوان نویسندهای جدید همراه شده است—نویسندهای که به هر معیاری باید از ابتدا نیز حضور میداشت. در یک نسخهٔ انگلیسی تازه که بهتازگی منتشر شده، برای نخستین بار نام او بهعنوان نویسنده مشترک آمده است. این در حالی است که همسرش، میل، اندیشمند بزرگ لیبرالیسم، هرگز پنهان نکرد که مهمترین اثرش را مدیون همسرش است. او بعدها در زندگینامهٔ خود نوشت که این اثر «محصول مشترک» آنهاست و حتی بازتاب کامل شیوهٔ اندیشیدن تیلور است. در پیشگفتار نیز، میل—در کنار ابراز عشق—حتی نویسندگی اثر را به او نسبت داد، هرچند افزود «تا حدی».
تأثیر سیاستهای ترامپ بر دانشمندان و متفکران آمریکا
جامعهشناس هاروارد: «من خودم را سانسور کردم» مصاحبه: آنا-لنا شولتس برای من همه چیز چهار سال پیش شروع شد. من متخصص امنیت کودکان در فضای آنلاین هستم و آن زمان عضو شورای اعتماد و ایمنی توییتر بودم؛ نهادی مشورتی که قرار بود درباره امنیت و قابل اعتماد بودن این شبکه تصمیمگیری کند. وقتی ایلان ماسک در سال ۲۰۲۲ مدیریت را به دست گرفت، نفرتپراکنی بهشدت افزایش یافت، چون او معتقد بود همه اظهارنظرها باید آزاد باشند.من در اعتراض از این شورا استعفا دادم. پس از آن، ماسک دنبالکنندگانش را علیه من تحریک کرد. با موجی از آزار و توهین مواجه شدم و حتی تهدید به مرگ دریافت کردم.
وقتی ماشینهای هوش مصنوعی کتاب مینویسند به نقل از دویچلندفونک کولتور هوش مصنوعی اکنون برای صنعت نشر نیز متن تولید میکند. هرچند هنوز برای ادبیات داستانی چندان مناسب نیست، اما برای ادبیات تخصصی و علمی بسیار کارآمدتر است. اگر نوشتن متنها بیش از پیش به ماشینها سپرده شود، چه فرصتها و چه خطرهایی به
بر اساس یک نظرسنجی از سوی اتحادیه ناشران و کتابفروشان آلمان، تنها ۹ درصد از فعالان حوزه نشر، نقش هوش مصنوعی را بسیار مهم یا بسیار بسیار مهم ارزیابی کردهاند. با این حال، ۸۴ درصد معتقدند که این فناوری طی پنج سال آینده به عاملی تعیینکننده برای موفقیت تبدیل خواهد شد. تنها یکسوم بر این باورند که فرصتها بهطور قابلتوجهی از خطرها بیشتر است.وجود میآید؟
آنا-ورنا نوستهوف درباره هوش مصنوعی: «سیلیکونولی به خویشتن واقعی خود بازمیگردد» یوئل اشمیت وقتی در زمان حال احساس ناتوانی میکنیم و آینده مبهم به نظر میرسد، گاهی نگاه به گذشته کمککننده است. مثلاً پروژه «سایبرسین» استافورد بیر در شیلی دهه ۱۹۷۰ که تلاش داشت نوعی سوسیالیسم دموکراتیک مبتنی بر سایبرنتیک ایجاد کند. او میخواست جامعه و اقتصاد را با فناوریهای سایبرنتیکی به شکلی برابرتر و فراگیرتر سازمان دهد.
نمونه جدیدتر، مدل شهر بارسلونا در برابر الگوهای «شهر هوشمند» مبتنی بر اقتصاد پلتفرمی است که تحت مدیریت فرانچسکا بریا بهعنوان کمیسر فناوری و نوآوری شهری شکل گرفت. این شهر زیرساختهای دیجیتال را بهصورت دموکراتیک و از پایین در اختیار شهروندان قرار داد و وابستگی به زیرساختهای دیجیتال انحصاری مانند مایکروسافت را کاهش داد.
«فیشته»؛ یک روشنفکر مناقشهبرانگیز یوهان گوتلیب فیشته در سدهٔ نوزدهم، فیلسوف معیار بورژوازی آلمان بهشمار میرفت. نام او در کنار بزرگترین قهرمانان فکری زمانه، چون شیلر و گوته، برده میشد. با این همه، فیشته همواره چهرهای دوقطبی و مناقشهبرانگیز بوده است. در دوران زندگیاش، او را دموکراتی بیش از حد رادیکال، ملحد، برانداز و هوادار انقلاب فرانسه میدانستند؛ کسی که علیه نظام طبقاتی و سلطهٔ اشراف میشورید. اما اندکی بعد، او به فیلسوف یک ملت آلمانیِ سرافراز بدل شد و موادی فکری فراهم آورد که در سدهٔ بیستم حتی ناسیونالسوسیالیستها نیز بتوانند با حرارت به او استناد کنند.
فیلیپ فِلش: «هابرماس میخواست عمقگرایی رازآلود را از اندیشه بیرون براند» گفتوگوی اشپیگل به مناسبت نودمین سال تولدش، او سخنرانیای تحت عنوان «اخلاق و فضیلت» داشت که در این زمینه جالب است. این سخنرانی درباره دو متفکر بزرگ آلمانی، ایمانوئل کانت و گئورگ ویلهلم فریدریش هگل است. کانت با امر مطلق خود، ایده اخلاق جهانی را طراحی کرد و هابرماس به آن متعهد بود. هگل در مقابل، مفهوم فضیلت را مطرح کرد؛ یعنی اخلاق جهانی از آسمان نازل نمیشود، بلکه در شرایط تاریخی و سیاسی خاص شکل میگیرد. سپس، هابرماس ادامه میدهد که کارل مارکس میگوید فضیلت تاریخی میتواند به ایدئولوژی تبدیل شود.
سعید حسینیهانس-گئورگ باکهاوس، پیشگام «خوانش نوین مارکس»، درگذشت باکهاوس تا آخرین روزهای زندگی اش شوق و شورخود را، از همه مهمتر کنجکاوی تشنگی ناپذیر خود را برای یادگیری و فراگیری مباحث فلسفی، جامعه شناسیک و تاریخی ازدست نداده بود. او هرروز اخبار سیاسی آلمان و جهان را از طریق روزنامه دنبال می کرد. با من از نگرانی هایش در بارۀ وضعیت جهان و همینطور ایران سخن می گفت. او برای انسانهایی که دربرابر رژیمهای دیکتاتوری و سیاستهای امپریالیستی می ایستند واز موضع خود دفاع می کنند، احترام خاصی قائل بود. بدترین سرزنش او متوجۀ فرصت طلبان سیاسی و چپ های سابق می شد که هم اکنون مجیزگوی روابط و مناسبات سرمایه داری شده اند. آخرین دیدار من با او تقریباً یک ساعت پیش از مرگ اش بود.
منوچهر صالحی لاهیجیچرا تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران جنگی آخرالزمانی است! با آن که سه هفته از آغاز تجاوز نظامی امریکا و اسرائیل میگذرد و هر چند نیروهای نظامی ایران تا کنون دست بالا را در این جنگ دارند، اما هنوز نمیتوان درباره سرنوشت نهائی این جنگ آخرالزمانی سخنی گفت. الکساندر دوگین مشاور پوتین و تحلیلگر سیاسی روس بر این باور است که این جنگ نمیتواند به آتشبس منجر شود، زیرا تجربه جنگ دوازده روزه آشکار میسازد که هرگاه اسرائیل و امریکا نتوانند به بخشی از اهداف خود دست یابند، حاضر به آتشبس میشوند و پس از چندی با بازسازی و تقویت نیروها و سلاحهای خود دوباره جنگ را آغاز میکنند تا بتوانند به هدف نهائی خود که سرنگونی جمهوری اسلامی و تجزیه ایران با هدف سلطه بر منابع انرژی ایران است، دست یابند.
| 
