|
بیژن باران دکتر حشمت دکتر حشمت الاطباء، فرزند م. ا. ق. حکیم باشی طالقانی، یکی از پزشکان حاذق و در عین حال فردی آزاداندیش و خدمتگزار بود. مردی با ایمان و خوشنام، مجاهدی واقعی، پزشک طب ملی در انقلاب مشروطهُ و از رهبران فداکار جنبش، دوست صمیمی کوچک خان بود. او را زمانی شورای رهبری جنبش جنگل به حکومت لاهیجان منصوب کرد. در آن شهر اولین طرح ایجاد مراقبت های بهداشتی ملی را اجرا کرد. او و هم رزمانش نه تنها علیه اشغالگران روس و نیروهای دولتی ستمگر جنگیدند، بلکه مورد حمله هواپیماهای انگلیسی نیز قرار گرفتند.
فلسطینیان در برابر نقطه عطفِ صهیونیستی در سالهای دهه ۱۹۲۰ از منشاءهای پاکسازی قومی ایلان پاپه، - برگردان بهروز عارفي تصاحب زمینها و منابع فلسطین با اخراجِ بزرگِ سال ۱۹۴۸ شروع نشده است. در دوران قیمومت بریتانیا، جنبش صهیونیستی روندِ مستعمرهسازی پیشرفتهای را برنامهریزی و پیاده کرد که مستلزمِ حذفِ جمعیت، ساختارها، و فرهنگ موجود بود. زمان زیادی نگذشت که درگیریها آغاز شد.
تاریخ و فرهنگ زایش تمدن در جنوب ترکیه میتوان به زادگاه تمدن سفر کرد. اتوبوسهای سفیدِ مجهز به تهویهٔ مطبوع از جادههای پرپیچوخم کوهستانی بالا میروند تا به دروازهای سنگی برسند. گردشگران ــ بیشتر ترک و گاهی اروپای غربی ــ سرگرم دستگاههای پخش موسیقی و بطریهای آب خود هستند و چندان توجهی به توضیحات راهنماها ندارند.
اما وقتی به فراز گوبکلی تپه میرسند، ناگهان مانند شخصیتهای کارتونی خشکشان میزند؛ دهانها از شگفتی باز میماند. آنان خیره به دهها ستون عظیم سنگی میشوند که در چندین حلقه کنار هم چیده شدهاند و برخی به دیگری تکیه دادهاند.
بیژن باران دکتر میلسپو دکتر ای. سی. میلسپو از وزارت امور خارجه آمریکا از ایران بازدید کرد و امور مالی را نامرتب یافت. او چهار سال در تهران کار کرد. سپس در ۱۹۴۲ به دعوت مجلس سیزدهم ایران بازگشت. اصلاحات مالیاتی او فرودستان را هدف قرار داد تا پروژه راهآهن سراسری ایران را تأمین مالی کند. در بحبوحه رقابتهای سیاسی در ایران و سیستم گسترده خودیها و رشوهخواری در میان بسیاری از سیاستمداران برجسته ایرانی- شغل او در ۱۹۴۵ پایان یافت.
کریستیان کارابایو باستانشناسان اسپانیایی در مصر، «ایلیاد» هومر را در یک مومیایی یافتند
یک هیئت مشترک اسپانیایی–مصری در جنوب قاهره کشفی غیرمعمول انجام داده است. در بقایای یک مومیایی در یک مجموعه آرامگاهی مربوط به دوره رومی، پاپیروسی حاوی متنی حماسی از هومر، یعنی «ایلیاد»، پیدا شده است.
در جریان کاوشهای باستانشناسی دانشگاه بارسلونا و مؤسسه شرق باستان، در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب قاهره، این کشف استثنایی انجام شد: مومیاییای که قطعهای پاپیروس با ابیاتی از سرود دوم «ایلیاد» را در خود جای داده بود؛ اثری که به هومر نسبت داده میشود.
سون-فلیکس کلرهُف قیام مردمی در مجارستان: وقتی که بوداپست به یک دیگ جهنم بدل شد. شورش، بهطرزی متناقص، با یک خاکسپاری دوباره آغاز شد. در ۶ اکتبر ۱۹۵۶، روز شنبه، بقایای پیکر لاسلو رایک، پس از بیرون آوردن از گوری بیحرمت در جنگلی نزدیک بوداپست، با مراسمی رسمی در گورستان مرکزی پایتخت مجارستان به خاک سپرده شد. هفت سال پیش از آن، این وزیر کشور مجارستان (در فاصله ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸) در جریان پاکسازیهای استالینی اعدام شده بود.
با این حال، مراسم تشییع به یک تظاهرات گسترده ضدکمونیستی تبدیل شد. اعاده حیثیت این مقام کشتهشده، برای دهها هزار نفر نشانهای از ضعف کل نظام بود – آنان این را فرصتی دیدند تا قدرت کمونیستهای حاکم را که عموماً بهعنوان سلطهای بیگانه تلقی میشد، کنار بزنند.
ایران، نفت و غرب به نقل از سایت تلویزیون اتریش در جنگ جهانی دوم، رضاشاه پهلوی بیطرفی ایران را اعلام کرد، اما بهویژه بریتانیا بیم داشت که ذخایر نفتی به دست آلمان نازی بیفتد. به همین دلیل، بریتانیا و اتحاد شوروی بهطور مشترک ایران را اشغال کردند. شاه مجبور به کنارهگیری شد و پسرش محمدرضا به جای او بر تخت قدرت نشانده شد.
حتی پس از جنگ جهانی دوم نیز ایران به آرامش نرسید. وضعیت دشوار اقتصادی کشور تا حد زیادی به این نسبت داده میشد که شرکت نفتی بریتانیایی تنها بخش کوچکی از درآمدهای نفتی را به ایران اختصاص میداد. به همین دلیل، درخواست برای ملیکردن صنعت نفت شدت گرفت. در این دوره پرآشوب که با سوءقصدها علیه سیاستمداران همراه بود، محمد مصدق به نخستوزیری رسید و بهصورت دموکراتیک نیز انتخاب شد.
برتولد زیوالد نادرشاه: «من یک انسان نیستم، من خشم خدا هستم» سایت نشریه ولت
نادر در سال ۱۷۳۶ بهعنوان پسر یک چوپان به مقام شاه ایران رسید. سه سال بعد او امپراتور گورکانی هند را شکست داد. در مارس ۱۷۳۹ او در دهلی فرمان قتلعامی را صادر کرد که گفته میشود ۳۰ هزار قربانی گرفت. تخت طاووس نیز جزو غنایم او بود.
برای فیلسوف فرانسوی مونتسکیو، او نمونه کامل یک «حکومت استبدادی» بود: اگر «حاکم حتی برای یک لحظه دست خود را پایین بیاورد و نتواند در هر زمان عالیترین مقامات را نابود کند، همه چیز از دست میرود؛ زیرا اگر نیروی محرک چنین حکومتی، یعنی ترس، از میان برود، مردم نیز دیگر هیچ پشتیبانی نخواهند داشت.»
دیمیتری آگرانوفسکی به مناسبت سی و پنجمین سالگرد همهپرسی برای حفظ اتحاد جماهیر شوروی برگردان. رحیم کاکایی یکی از بارزترین نمونههای چنین رویدادهایی، همهپرسیای است که ۳۵ سال پیش، در ۱۷ مارس ۱۹۹۱، در مورد حفظ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی - و در اصل، روسیه تاریخی که طی سدهها شکل گرفته بود، و در آن مردم کشورمان بدون هیچ تردیدی به حفظ تمامیت ارضی آن رأی دادند، برگزار شد. این امر در یک رأیگیری آزاد و بر پایه استانداردهای امروزی، کاملاً علنی و دموکراتیک انجام شد که در آن هر طرف میتوانست بدون هیچ گونه منابع اداری، دیدگاه خود را تبلیغ کند. در قانون دولتی، همهپرسی بالاترین و مستقیمترین شکل دموکراسی بحساب می آید و از این رو بسیار به ندرت به آن متوسل می شوند، زیرا مردم ممکن است کاملاً متفاوت از آنچه مقامات خواسته بودند، رأی دهند.
الف خمیرانیبرگی از تاریخ
اعلام بیطرفی ارتش شاهنشاهی در سال ۵۷ بعد از خروج محمدرضا پهلوی از ایران در ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ و بازگشت روحالله خمینی به ایران، به دنبال مذاکرات مهدی بازرگان و اعضای دولت موقت با ارتش، و شورای فرماندهان ارتش، در ۲۲ بهمن سال ۵۷، ارتش شاهنشاهی بیطرفی اعلام کرد، و با تسلیم در برابر خمینی، نقطه پایان گذاشت به ارتش شاهنشاهی ایران. و بدینسان، در اندکزمانی بزرگترین ارتش منطقه فروپاشید. فرماندهان ارتش شاهنشاهی به اتفاق سندی را منتشر کردند که به ظاهر در رایزنی با انقلابیون طرفدار خمینی آماده شده بود. در پس آن اما میتوان اراده دولت آمریکا که نمایندهاش ژنرال هویزر آنزمان در ایران بود، را بازیافت. گفته میشود که ارتشبد عباس قرهباغی و ارتشبد فردوست نیز نقش مهمی در این اعلام بیطرفی داشتهاند.
چگونه ثروتمندترین مرد جهان، گارد سوئیسی را به واتیکان آورد به نقل از سایت رسانه ولت خاندان فوگر از سال ۱۳۶۷ در آگسبورگ ثبت شدهاند. هانس فوگر (درگذشته ۱۴۰۸/۰۹)، پدربزرگ بنیانگذار فوگرای، نخستین عضو خانواده بود که به این شهر آمد. آنان ابتدا در صنعت نساجی فعال بودند، اما از ۱۴۹۴ به یکی از بزرگترین کنسرنهای معدنی و مالی اروپا بدل شدند. آنان امپراتوران و پادشاهان را تأمین مالی کردند، برای برخی پاپها تجارت آمرزشنامه را در بخشهای وسیعی از اروپا سامان دادند و برایشان سکه ضرب کردند. چند تن از فوگرها نیز اسقف رگنسبورگ و کنستانتس شدند.
بهزاد کشاورزیشاه رفت! ترافیک شهر سنگین و هر لحظه سنگین تر می شد و حرکت ماشین ها قدم به قدم بود. بیشتر از دوساعت برای رسیدن به منزل طول کشید. در این مدت طولانی افکار وحشتناکی بر مخیّلۀ نویسنده حکمفرما بود. از شهر بوی خون به مشام می رسید. البته ماه های متوالی بود که خون و آتش سکۀ رایج کشور بود؛ لیکن بر آگاهان روشن بود که این شور و شوق انقلابی به زودی به خون و آتش ایران سوزی مبدل شده و آرزوهای ملتی را خاکستر خواهد کرد. البته سقوط « دیکتاتور » خوش آیند بود. لیکن من که از تاریخ کلیسای قرون وسطای اروپا و نیزتاریخ روحانیت تشیع را چندین سال تدریس کرده بودم، بهتر می دانستم که جایگزینی این حکومت به وسیلۀ حکومت دینی، بزودی ظهور سیاه ترین رژیم مرتجع تاریخ کشور را فراهم خواهد ساخت.
فلوریان اشتارک جنگهای استعماری ایالات متحده «هرچه بیشتر بکشید و بسوزانید، بیشتر خوشحالم میکند» میزان خشونتی که نبردها به خود گرفت، در فرمان بدنام سرتیپ جِیک اسمیت آشکار میشود؛ فرماندهای که در پاییز ۱۹۰۱ پس از آنکه ۵۱ سرباز آمریکایی در کمینی مرگبار کشته شدند، مأمور «آرامسازی» جزیره سامار شد. او دستور داد: «من هیچ اسیری نمیخواهم. میخواهم بکشید و بسوزانید؛ هرچه بیشتر بکشید و بسوزانید، بیشتر خوشحالم میکند. میخواهم همه کسانی که قادرند در دشمنی با ایالات متحده سلاح به دست بگیرند، کشته شوند.» حداقل سن این افراد ده سال تعیین شد. و چنین هم شد.
بیاد مردانی که «برای جانشان چانه نزدند» متن کامل دفاعیات خسرو گلسرخی و کرامتالله دانشیان مطبوعات روز پنجم بهمنماه سال ۱۳۵۲ خبر دادند که دو روز پیش خسرو گلسرخی و یارانش در یک دادگاه نظامی محاکمه شده و به همراه کرامتالله دانشیان به اعدام محکوم شده است. این حکم در بامداد روز ۲۹ بهمن همان سال در میدان تیر پارک جنگلی چیتگر، در راه تهران- کرج اجرا شد. از روند این محاکمه، فیلمی تهیه شده بود که یکبار بطور مستقیم و ناقص در حین برگزاری دادگاه، و یکبار دیگر بطور کامل در اواخر بهمنماه سال ۱۳۵۷ از تلویزیون ایران پخش شد.
فرانک استوکر مالیات و انقلاب فرانسه درسهایی از انقلاب فرانسه برای سیاست مالیاتی
آستانه مشخصی برای این مسئله وجود ندارد، اما روشن است که مالیات بسیار زیاد میتواند خشم و نارضایتی ایجاد کند، حتی به شورش و خشونت منجر شود. این موضوع را سه اقتصاددان از دانشگاههای نوشاتل، آمستردام و هاروارد با بررسی انقلاب فرانسه ۱۷۸۹ به خوبی نشان دادهاند.
مطالعه جدید نشان میدهد که بار مالیاتی بالا نه یک عامل جانبی، بلکه موتور محرک انقلاب بود. مناطقی با مالیات سنگین، نارضایتی و شورشهای بیشتری داشتند. این موضوع در بررسی سالهای ۱۷۵۰ تا ۱۷۸۹ کاملاً مشهود بود؛ مناطقی که مالیات بالاتری داشتند، اعتراضات و خشونتهای بیشتری نیز ثبت شده بود.
برتولد زیوالد امپراتوری عثمانی
هر کس بهترین شیوهٔ شکنجه را ابداع میکرد، اجازه داشت آن را آزمایش کند در این زمان علی با سیاستی بیپروا در جنگهای ناپلئونی میان انگلیس و فرانسه بازی میکرد؛ گاه با این و گاه با آن. گرچه جزایر ایونی را به دست نیاورد، اما با رضایت لندن قلمرویی تقریباً مستقل میان آدریاتیک و اژه به دست آورد. به نوشتهٔ مندلسون، «گنجینهها و نیروهایش از دولت سلطان نیز بیشتر بود». اشراف اروپایی مانند لرد بایرون در سفرهای شرقی خود دیدار با «پاشای بزرگ اپیروس» را مایهٔ افتخار میدانستند.
اما وقتی در ۱۸۲۰ ارتش عثمانی یانینا را محاصره کرد، متحدانش بهسبب بدعهدیهای گذشته او را رها کردند. مدافعان تا اکتبر ۱۸۲۲ مقاومت کردند، سپس تسلیم شدند. علی با تهدید به انفجار گنجینهها و حرمسرایش تا ۵ فوریهٔ ۱۸۲۲ در جزیرهای دوام آورد، اما سرانجام با خنجری خمیده به قلبش ضربه زدند.
مصاحبه نشریه تاتس با کلارا دونکلر فرهنگ دیجیتالی، جایگزین فرهنگ زیسته البته که فرهنگ دیجیتال همان فرهنگِ زیسته نیست. اما این مخزن دیجیتال بستری برای تبادل فراهم میکند — حتی برای کسانی که مهاجرت کردهاند و در دیاسپورا زندگی میکنند. اگر مثلاً کسی از جامعهٔ تووالوئیِ بریزبین تصمیم بگیرد رقص خاصی را به فرزندانش منتقل کند، میتواند به پایگاه داده رجوع کند. ضمن آنکه فرهنگ همواره در حال دگرگونی و بازآفرینی است. به همین دلیل این پروژه اساساً هیچگاه به پایان نمیرسد — حتی اگر مرحلهٔ آزمایشی آن فقط تا پایان ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد. تا آن زمان، ساختار باید آماده باشد. اگر کسی در سال ۲۰۳۵ ترانهای بسازد، میتوان آن را بهسادگی به پایگاه داده افزود.
اسون-فلیکس کلرهُف جعل عکس با هوش مصنوعی اینکه تصاویر دروغ نمیگویند، به دوران گذشته تعلق دارد ما در آستانه یک نقطه عطف واقعی ایستادهایم. زمانی این جمله اعتبار داشت که «تصاویر دروغ نمیگویند». آن دوران به پایان رسیده است. امروز دیگر نمیتوان اصالت را بدیهی فرض کرد. اما عکسها هرگز خودِ مدرک نبودهاند؛ آنها همیشه صرفاً پیشنهادهایی برای تفسیر بودهاند. پیشتر هم میشد در انگیزهها دست برد. آنچه تازه است، دامنه و سرعت فریب است. به همین دلیل با بحران «راحتطلبی» هم مواجهایم. آرشیوها یادآوری میکنند که حقیقت کار میطلبد: باید بررسی کرد، مقایسه کرد، تردید ورزید.
اِوا–ماریا شنور نوشتار و آزادی؛ از شبنامه تا کتاب
رسانهها در سدهٔ شانزدهم در سدهٔ شانزدهم، مردم اروپا شروع کردند به چاپ رسالهها و شبنامهها دربارهٔ موضوعات سیاسی. بدینسان شکلی تازه از «عرصهٔ عمومی» پدید آمد که راه را برای دموکراسی هموار کرد.
در ژانویهٔ ۱۵۸۴، واعظی به نام یوهانس نورتهاوزن بهسختی از مرگ گریخت. او چون بر این باور پافشاری میکرد که ایمان پروتستانی، ایمانِ راستین است، در جریان جنگ کُلن به دست سربازان کاتولیک دستبسته شد و در شهر بن، به درون رودخانهٔ یخزدهٔ راین افکنده شد. با خوشاقبالی بسیار توانست چند کیلومتر پایینتر، در نزدیکی کلن، خود را به ساحل برساند و از آنجا به شهر روتهن در وستفالن بگریزد.
برندا هاس تاریخ – آمریکای لاتین
داستان واقعی «جمهوریهای موزی» نظام جمهوریهای موزی جانهای بسیاری نیز گرفت؛ منازعات کارگری در مزارع موز اغلب به خشونت میانجامید. در سال ۱۹۲۸، در کلمبیا «کشتار موز» رخ داد؛ جایی که ارتش به روی کارگران اعتصابیِ شرکت یونایتد فروت ـ که خواهان دستمزد بالاتر و شرایط کاری بهتر بودند ـ آتش گشود. در میان قربانیان، زنان و کودکان نیز حضور داشتند. گابریل گارسیا مارکز، نویسندهٔ کلمبیایی و برندهٔ نوبل ادبیات، این واقعه را در رمان «صد سال تنهایی» بازتاب داد.
آنه دیکهوف تاریخچهٔ استعماری گرینلند: چرا گرینلند اهمیت دارد؟ به نقل از سایت نشریه تاتس جزیره برای متفقین در مبارزه با آلمان مهم بود، به ویژه برای توقف میانراهی هواپیماهای جنگندهٔ آمریکا. چون دانمارک تحت اشغال آلمان بود، امضای قرارداد مستقیم برای ایجاد پایگاه نظامی ممکن نبود. آمریکا با دیپلمات دانمارکی، هنریک کافمان، در واشینگتن مذاکره کرد: آنها میتوانستند پایگاههای خود را بسازند، اگرچه در مدت اشغال، از گرینلند دفاع کرده و مردم آنجا را تأمین کنند.
از این توافق، پیمان دفاعی ۱۹۵۱ بین دانمارک و آمریکا شکل گرفت که هنوز معتبر است؛ آمریکا میتواند حضور نظامی خود در قطب شمال را افزایش دهد، حتی بدون آنکه مالک گرینلند باشد. این یکی از استدلالهایی است که در کاخ سفید کمتر کسی حاضر به شنیدن آن است.
سوزانه کوردس چگونه دکترین مونرو به دکترین «دانرو» بدل شد آمریکا برای آمریکاییها»؛ این پیامی بود که جیمز مونرو در سال ۱۸۲۳ برای قدرتهای استعمارگر اروپایی فرستاد. آنها میبایست استقلال کشورهای جوان قارهٔ آمریکا را به رسمیت بشناسند. دونالد ترامپ امروز این دکترین را بازتفسیر میکند. هرگاه ایالات متحده بخواهد سیاست قدرتمحور خود را توجیه کند، با علاقه به دکترین مونرو استناد میکند. حتی مسیر کنونی سیاست خارجی آمریکا نیز بر سخنرانیای استوار است که بیش از ۲۰۰ سال پیش توسط جیمز مونرو ایراد شد. او پنجمین رئیسجمهور ایالات متحده و آخرین رئیسجمهور از نسل بنیانگذاران کشور بود. مونرو در جنگ استقلال آمریکا (۱۷۷۵–۱۷۸۳) علیه نیروهای استعماری بریتانیا جنگیده بود.
آنیا فریس دکترین مونرو چیست که نیمی از جهان دربارهاش سخن میگوید؟ در پایان سال ۲۰۲۵، ایالات متحدهٔ آمریکا «راهبرد امنیت ملی» خود را منتشر کرد. دولت آمریکا بهطور سنتی در این سند مشخص میکند که در آینده در حوزههای سیاست خارجی و امنیتی چگونه رفتار خواهد کرد. یکی از موتیفهای تکرارشونده در سند دولت ترامپ، رجوع به آنچه «دکترین مونرو» نامیده میشود، است؛ دستورالعملی که در ۲ دسامبر ۱۸۲۳ از سوی رئیسجمهور وقت آمریکا، جیمز مونرو، در یک سخنرانی اصولی اعلام شد و در آن، پیش از هر چیز، مسئلهٔ تعیین و مرزبندی حوزهٔ منافع آمریکا در برابر نفوذهای اروپایی مطرح بود.
همنشین بهارداستان سیروس نهاوندی شب یلدای ۱۳۵۵؛ با هدایت «سیروس نهاوندی» (اسب تراوای ساواک)، پرویز واعظزاده مرجانی، رحیم تشکری، ماهرخ فیال، مینا رشیدی[رفیعی]، جلال دهقان، حسن زکیزاده، مسعود صارمی و محمدعلی پاریا، به رگبار بسته شدند
بهزاد کشاورزیبرگی از تاریخ انقلاب اسلامی شاه به این مطلب پی برده بود که در طول بیست سال گذشته، کلیۀ اصلاحات پدرش - به علت قدرت یابی مجدد روحانیت – به هدر رفته است و به این نتیجه رسیده بود که تا زمانی که ملایان بر امور کشور نظارت دارند، هرگونه حرکت اصلاحی و تجدد خواهی در مملکت غیرممکن خواهد بود. علاوه برآن، اینک شاه در نظر داشت که (همانند پدرش) سر از قانون اساسی مشروطیت برتابد و اصلاحات را بطور « خود خواسته » به انجام برساند.شاید به اعتقاد شاه، در آن تاریخ بهترین فرصت برای انجام منظورش فراهم شده بود؛ مجالس قانون گذاری تعطیل بودند و بروجردی و کاشانی نیز چهره در خاک کشیده بودند.
| 
