new/bazargan-khomeini1.jpg
کولیا لیندِر

چپ و اسلام‌گرایی
دعوت به ظرافت در تحلیل

اکنون این پرسش مطرح می‌شود: کدام نظریه‌های انتقادی قدرت می‌توانند در برابر بخشی از چپ که بدون تمایز، در کنار مخالفان آمریکا و اسرائیل قرار می‌گیرد به کار گرفته شوند و چگونه باید این کار انجام شود؟ گریگات به برخی گفته‌های «کلاسیک‌های» نقد اجتماعی استناد می‌کند، اما به‌ویژه در این مورد خاص، بررسی انتقادی آن‌ها نیز کاملاً ضروری به نظر می‌رسد



new/amdami-maghz1.jpg

اخلاق آدمی در مغز قابل مشاهده است
چرا انسان‌ها از دو معیار متفاوت استفاده می‌کنند

تناقض‌های اخلاقی دارای یک پایه زیستی هستند که می‌توان آنها را در مغز مشاهده کرد. این نتیجه پژوهش گروهی از محققان دانشگاه علم و فناوری چین در شهر هفئی است. این دوگانگی اخلاقی که پژوهشگران آن را «ناسازگاری اخلاقی» می‌نامند، در افراد مختلف شدت متفاوتی دارد. با استفاده از فناوری‌های مدرن می‌توان آن را به صورت الگوهای فعالیت در بخش مشخصی از مغز مشاهده کرد.



اسماعیل رضایی

گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم ۸
نقش کارگران و فرودستان

انسان ها به عنوان موتورهای محرک تحول و تکامل، در برآمدهای تنوع و تکثر زیستی، نقش اصلی را بازی می کنند. رشد بنیان های مادی و به تبع آن تکنیک های بهره گیری از منابع و مواهب، روابط و مناسبات اجتماعی را در مجاری خاصی سوق داده است.تکنیک و فناوری در ساختار طبقاتی به ابزاری برای استثمار و انباشت بی رویه مبدل شد، و بحران زیستی و تقابل طبقاتی را نهادینه ساخت. آنچه اکنون بر بستر رشد دامنۀ دانش و فناوری رخ داده؛ گسترش مفهوم کارگر از حوزۀ صنعتی به کل عرصه های زیست اجتماعی می باشد.



الف. کیوان

چپِ ضدِ علم و مدیریت آكادميك اعتراض
از تردید روشمند تا فلج سیاسی

بحث دربارۀ چپِ ضدِ علم، بحثی فرعی یا صرفا دانشگاهی نیست. مسئله این است كه چپ بدون توان شناخت، توان سازماندهی خود را نیز از دست می‌دهد. اگر جامعه به مجموعه‌ای از تجربه‌های پراكنده، زبان‌های جداگانه و روایت‌های بی ارتباط فروكاسته شود، دیگر نمی‌توان از ساختار، طبقه، سرمایه، دولت و امپریالیسم به عنوان واقعیت‌های قابل شناخت سخن گفت. در چنین وضعی، اعتراض باقی می‌ماند، اما ستون فقرات نظری و سیاسی خود را از دست می‌دهد.



new/sadigh-yazdchi04.jpg
محمد حسین صدیق یزدچی

تامّلاتی چند در باب تاریخ فرهنگی ایرانی

کربن نگاه مرا نه به تشیع بلکه به چیزی بی نهایت ژرف‌تر گشود. که آن " اسلام ایرانی‌" ست. من با کربن و از جریان ذهنیّت کربنی درک کردم چیزی که در ایران به‌نام اسلام و تشیع است مطلقا و مطلقا با اسلام اصیلی که در جزیره العرب مقارن قرن ۶ میلادی پیدا شد، کاملا و بنیادا متفاوت است. کربن به ژرفا درک کرد و فهمید، چیزی یعنی اسلامی که از هزار و دویست سال پیش، دقیقا از قرن سوم هجری مثلا با کلینی و قدری پیش از او، به سکل‌گیری می‌آغازد، فقط شیعه‌گری نیست. بلکه پدیده‌ای "‌فرهنگی/ تاریخی" ست بی نهایت ژرف که کربن آن‌را نه شیعه یا شیعه‌ی اثنی‌عشری بلکه "‌اسلام ایرانی" می‌نامد.



new/ensan-iman1.jpg
تجا فیدلر

تاریخ و فرهنگ
چرا انسان ایمان می‌آورد؟

روزی انسان‌ها پدیده‌هایی را که درک نمی‌کردند با نیرویی الهی توضیح می‌دادند. بعدها علم در میان بسیاری از مؤمنان بذر تردید افشاند. اما هنوز نزدیک به دوسوم آلمانی‌ها به خدا باور دارند. تِیا فیدلر در پی آن است که دریابد چرا حتی در عصر مدرن نیز جست‌وجوی تکیه‌گاه و معنای زندگی پایان نمی‌یابد.
جنگجوی جوان گریه می‌کند. اشک‌هایش بر کیسهٔ کتانی‌ای می‌چکد که دستانش آن را سخت در آغوش گرفته‌اند. درون کیسه خاکستر برادرش قرار دارد. پیرامون او، دیگر مردان «شابونو» ــ نامی که قوم یانومامی برای دهکده‌های کوچک خود در مرز ونزوئلا و برزیل به کار می‌برند ــ به شکل نیم‌دایره نشسته‌اند.



new/sarmayedari-nezami1.jpg
گفت‌وگویی با آلخاندرو پِدرِگال

سرمایه‌داری نظامی اِشتعال‌پذیر است

ترجمه: هرمس برادری

در سیاره‌ای در حال سوختن، که هرچه بیشتر با آتش‌سوزی‌ها، جنگ‌ها و انباشت بحران‌های اکو-اجتماعی مشخص می‌شود، آتش اجازه می‌دهد این بُعدِ دوگانه بهتر فهمیده شود. آتش نیرویی است که توان تخریبی آن تحت منطق سرمایه تشدید می‌شود، اما در عین حال در طول تاریخ نیز ابزاری مرکزی برای زندگی انسانی بوده است؛ از سازمان‌دهی هزارسالهٔ اکوسیستم‌ها در بسیاری از فرهنگ‌های بومی گرفته تا انقلاب آشپزی که مسیر تکامل گونهٔ ما را دگرگون کرد.



اسماعیل رضایی

کج اندیشی های روشنفکرانه

تنگناهای فکری، تنگناهای زیستی را موجب شده است که بشریت را در آزمون و خطای مداوم گرفتار ساخته است. پیشرفت های عظیم در عرصه های فناوری دیجیتال، دریچه های نوینی را در برابر انسان ها گشوده است که تنها با درک زمانمندی نوین و شناخت نیازهای برآمده از آن قابل ورود به دنیای نوین می باشد. کسانی که در قالب فکری گذشته و مفاهیم و معانی کهنه و عادات اندیشه ورزی واپسگرا گرفتار آمده اند؛ از تکرار روایت ها و نداشتن افقی به آینده، جز تداوم رنج انسانی بر بستر حافظه تاریخی آسیب دیده و فاقد افق، سرگشتگی و بی هویتی سیاسی را موجب شده اند. چپ اکنون در مبارزات اجتماعی خویش هنوز وارد تونل زمان نشده و لنگ لنگان در حاشیه زمان بسوی مقصدی نامعلوم و پر ابهام در حرکت است.



new/leger08-cc0b21.jpg
اولیور پیرونه

پِداگوژِیِ انقلاب

برگردان: بهروز عارفي

ژُرژ پولیتزِر، روشنفکر برجسته، استاد فلسفه می‌توانسته همه عمرش را دردنیای انتزاعی فکر و ایده‌ها سِیر کند. اما، این کَنشگر کمونیست ترجیح داد اصول مقدماتی فلسفه را در دانشگاه کارگری که به ابتکار حزب کمونیست فرانسه، برای مسلح کردن پرولتاریا در سال ۱۹۳۲ تأسیس شده بود، تدریس کند. ده سال بعد، پولیتزر به دست نازی‌ها تیرباران شد و چشم از جهان فروبست.



new/Jonathan-Haidt1.jpg

جاناتان هایت و «قدرت اخلاق»

به نقل از دویچلند فونک کلتور

پیام محوری جاناتان هایت همزمان ناامیدکننده و رهایی‌بخش است. ما جست‌وجوگران بی‌طرف حقیقت نیستیم، بلکه از شهودهای اخلاقی پیروی می‌کنیم که عمیقاً در وجود ما نهادینه شده‌اند. این شهودها بسته به شکل‌گیری‌های اجتماعی و فرهنگی ما با یکدیگر تفاوت دارند. کسی که این را درک کند، دیگر مخالفان سیاسی را صرفاً افرادی غیرعقلانی یا بدخواه نمی‌بیند، بلکه آن‌ها را انسان‌هایی می‌داند که از منطق اخلاقی متفاوتی پیروی می‌کنند.



new/khodayane-jadid-amerika1.jpg
یون تربورن

خدایان جدید در آمریکا و اروپا

مترجم: محمود شوشتری

درست هنگامی که بورژوازی سوئد به هدف سیاست خارجی خود؛ پس از استالینگراد، که همانا پذیرفته شدن توسط عمو سام، دست یافت، اتحاد آتلانتیک بین اروپا و ایالات متحده در حال فروپاشی است. رئیس جمهور سوسیال دموکرات آلمان فرانک والتر اشتاین مایر، در سخنرانی خود بمناسبت جشن شکست آلمان نازی گفت که «تجاوز» روسیه و گسست ایالات متحده «از ارزش‌هایش»، دوران جدیدی را ایجاد کرده است.



اسماعیل رضایی

گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم
مراحل گذر تاریخی سرمایه داری: ۷

ج: مرحلۀ انفعالی

انسان ها در مراحل تکامل تاریخی با تجارب زیسته و آگاهی های انباشته، عرصه های نوینی از حیات اجتماعی خود را می آغازند که با روندهای گذشته دارای یک تفاوت بنیادین می باشند. این ساختارهای فکری نوین کیفیات نوینی را پذیرا می شوند که جامعه وارد مرحلۀ فهم تاریخی خود برای قبول جامعه ای متکامل تر و انسانی تر می گردد. فرایندی که جامعه با پذیرش نظم نوین با بارزه های فکری رسوب کرده؛ در برابر تغییر و ضرورت های مقاومت منفعلانه ای را از خود بروز می دهد. مرحلۀ انفعالی در گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم جامعه از نظر بنیان های عینی آمادۀ نظم نوین سوسیالیستی می باشد؛ ولی اذهان انسان ها هنوز برخی از بارزه های فکری نهادین را با خود داشته و در برابر تغییر مقاومت منفعلانه از خود بروز می دهند.



new/Ludwig-Wittgenstein1.jpg
رومانا بیر

هفتاد و پنجمین سالگرد درگذشت ویتگنشتاین
فیلسوفی برای عصر دیجیتال

امروزه تأثیر ویتگنشتاین فراتر از فلسفه رفته است. به گفته مونتس، این فیلسوف که در سال ۱۸۸۹ در وین به دنیا آمد، در ادبیات، موسیقی و نقاشی نیز «توجهی عظیم» برانگیخته است. ویتگنشتاین «سرانجام از این تنگنای نقش فیلسوفی صرفاً تحلیلی بیرون آمده» و اکنون آشکار شده که او اندیشمندی در حوزه فرهنگ و زبان است—«به بهترین معنا، یک فیلسوف فرهنگ». همین امر، به گفته مونتس، اهمیت فلسفی او را برای زمانه ما بیش از پیش افزایش داده است. در مواجهه با هوش مصنوعی و مباحث دیجیتال، ویتگنشتاین ما را وادار می‌کند «دقیق‌تر بنگریم که چگونه از واژه‌ها استفاده می‌کنیم و اساساً چه منظوری داریم.»



new/houshe-masnoui02.jpg

آیا هوش مصنوعی و دستمزد منصفانه با هم سازگارند؟

به نقل از دویچلندفونک کولتور

در صنعت کتاب بحث‌ها بالا گرفته است—و در صنعت موسیقی نیز همین‌طور. بسیاری از ناشران نیز خشمگین‌اند. دلیل آن روشن است: هوش مصنوعی از آثاری استفاده می‌کند که تحت حمایت حقوق مؤلف هستند. اما آیا چنین کاری مجاز است؟ و چه کسی باید به پدیدآورندگان این آثار دستمزد بپردازد؟
وزیر مشاور دولت آلمان در امور فرهنگ، ولفرام وایمار، که خود پیش‌تر ناشر بوده است، در نمایشگاه کتاب فرانکفورت در پاییز سال گذشته سخنان صریحی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر ادبیات بیان کرد. او گفت هوش مصنوعی می‌تواند جهان ادبیات را «از هم بدرَد». به گفته او، شرکت‌های هوش مصنوعی ظرفیت خلاقه ذهن‌های خلاق را می‌مکند و فرهنگ را به غنیمتی صرف تبدیل می‌کنند.



new/Theodor-Adorno1.jpg
کریستین تلوستی

تئودور آدورنو: فاشیسم در ذهن‌ها

برای کسانی که با آدورنو و مؤسسه پژوهش‌های اجتماعی آشنا هستند، «آزمایش گروهی» مفهوم شناخته‌شده‌ای است: از اوت ۱۹۵۰ تا مه ۱۹۵۱، کارکنان مؤسسه در مجموع ۱۶۳۵ پاسخ را در بحث‌های گروهی گرد هم آوردند. هدف آنان ثبت افکار غیررسمی در جمهوری فدرال جدید آلمان بود؛ یعنی نگرش‌هایی که بیشتر در گفت‌وگوهای خصوصی بیان می‌شدند. مانند بسیاری از پروژه‌های پژوهشی پس از جنگ، این آزمایش نیز توسط قدرت‌های اشغالگر غربی تأمین مالی شد. بحث‌ها در فرانکفورت، لوبک، آگسبورگ، مونیخ، هامبورگ و دیگر نقاط آلمان غربی برگزار شد و بیش از ۳۳ هزار صفحه گزارش از آن باقی مانده است.



اسماعیل رضایی

امید و قطعیت حیات

بشریت با نابالغی حیات خویش بر موانع زیستی و ساختاری ابرام ورزیده و ترس و رنج و ناکامی های متکاثر حیات را نهادینه ساخته است. براین اساس امید به عنوان یک توهم ذهنی با اتکای به صبر، قناعت، تاب آوری و تحمل رنج، این موانع زیستی را تداوم بخشیده است. در امید است که رنج کنونی تحمل شده و تحقق امیال و آرزوهای انسان به آینده موکول می شود. زیرا امید برخاسته از درون ساختاری است که با تمسک به کمبود تصنعی منابع، ناامنی مداوم ایجاد کرده؛ و با جنگ و خشونت بر حاکمیت سلطه و تعدی مهر تایید زده است.