تنگناهای فکری، تنگناهای زیستی را موجب شده است که بشریت را در آزمون و خطای مداوم گرفتار ساخته است. پیشرفت های عظیم در عرصه های فناوری دیجیتال، دریچه های نوینی را در برابر انسان ها گشوده است که تنها با درک زمانمندی نوین و شناخت نیازهای برآمده از آن قابل ورود به دنیای نوین می باشد. کسانی که در قالب فکری گذشته و مفاهیم و معانی کهنه و عادات اندیشه ورزی واپسگرا گرفتار آمده اند؛ از تکرار روایت ها و نداشتن افقی به آینده، جز تداوم رنج انسانی بر بستر حافظه تاریخی آسیب دیده و فاقد افق، سرگشتگی و بی هویتی سیاسی را موجب شده اند. چپ اکنون در مبارزات اجتماعی خویش هنوز وارد تونل زمان نشده و لنگ لنگان در حاشیه زمان بسوی مقصدی نامعلوم و پر ابهام در حرکت است.

ژُرژ پولیتزِر، روشنفکر برجسته، استاد فلسفه می‌توانسته همه عمرش را دردنیای انتزاعی فکر و ایده‌ها سِیر کند. اما، این کَنشگر کمونیست ترجیح داد اصول مقدماتی فلسفه را در دانشگاه کارگری که به ابتکار حزب کمونیست فرانسه، برای مسلح کردن پرولتاریا در سال ۱۹۳۲ تأسیس شده بود، تدریس کند. ده سال بعد، پولیتزر به دست نازی‌ها تیرباران شد و چشم از جهان فروبست.

پیام محوری جاناتان هایت همزمان ناامیدکننده و رهایی‌بخش است. ما جست‌وجوگران بی‌طرف حقیقت نیستیم، بلکه از شهودهای اخلاقی پیروی می‌کنیم که عمیقاً در وجود ما نهادینه شده‌اند. این شهودها بسته به شکل‌گیری‌های اجتماعی و فرهنگی ما با یکدیگر تفاوت دارند. کسی که این را درک کند، دیگر مخالفان سیاسی را صرفاً افرادی غیرعقلانی یا بدخواه نمی‌بیند، بلکه آن‌ها را انسان‌هایی می‌داند که از منطق اخلاقی متفاوتی پیروی می‌کنند.

درست هنگامی که بورژوازی سوئد به هدف سیاست خارجی خود؛ پس از استالینگراد، که همانا پذیرفته شدن توسط عمو سام، دست یافت، اتحاد آتلانتیک بین اروپا و ایالات متحده در حال فروپاشی است. رئیس جمهور سوسیال دموکرات آلمان فرانک والتر اشتاین مایر، در سخنرانی خود بمناسبت جشن شکست آلمان نازی گفت که «تجاوز» روسیه و گسست ایالات متحده «از ارزش‌هایش»، دوران جدیدی را ایجاد کرده است.

انسان ها در مراحل تکامل تاریخی با تجارب زیسته و آگاهی های انباشته، عرصه های نوینی از حیات اجتماعی خود را می آغازند که با روندهای گذشته دارای یک تفاوت بنیادین می باشند. این ساختارهای فکری نوین کیفیات نوینی را پذیرا می شوند که جامعه وارد مرحلۀ فهم تاریخی خود برای قبول جامعه ای متکامل تر و انسانی تر می گردد. فرایندی که جامعه با پذیرش نظم نوین با بارزه های فکری رسوب کرده؛ در برابر تغییر و ضرورت های مقاومت منفعلانه ای را از خود بروز می دهد. مرحلۀ انفعالی در گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم جامعه از نظر بنیان های عینی آمادۀ نظم نوین سوسیالیستی می باشد؛ ولی اذهان انسان ها هنوز برخی از بارزه های فکری نهادین را با خود داشته و در برابر تغییر مقاومت منفعلانه از خود بروز می دهند.

امروزه تأثیر ویتگنشتاین فراتر از فلسفه رفته است. به گفته مونتس، این فیلسوف که در سال ۱۸۸۹ در وین به دنیا آمد، در ادبیات، موسیقی و نقاشی نیز «توجهی عظیم» برانگیخته است. ویتگنشتاین «سرانجام از این تنگنای نقش فیلسوفی صرفاً تحلیلی بیرون آمده» و اکنون آشکار شده که او اندیشمندی در حوزه فرهنگ و زبان است—«به بهترین معنا، یک فیلسوف فرهنگ». همین امر، به گفته مونتس، اهمیت فلسفی او را برای زمانه ما بیش از پیش افزایش داده است. در مواجهه با هوش مصنوعی و مباحث دیجیتال، ویتگنشتاین ما را وادار می‌کند «دقیق‌تر بنگریم که چگونه از واژه‌ها استفاده می‌کنیم و اساساً چه منظوری داریم.»

در صنعت کتاب بحث‌ها بالا گرفته است—و در صنعت موسیقی نیز همین‌طور. بسیاری از ناشران نیز خشمگین‌اند. دلیل آن روشن است: هوش مصنوعی از آثاری استفاده می‌کند که تحت حمایت حقوق مؤلف هستند. اما آیا چنین کاری مجاز است؟ و چه کسی باید به پدیدآورندگان این آثار دستمزد بپردازد؟
وزیر مشاور دولت آلمان در امور فرهنگ، ولفرام وایمار، که خود پیش‌تر ناشر بوده است، در نمایشگاه کتاب فرانکفورت در پاییز سال گذشته سخنان صریحی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر ادبیات بیان کرد. او گفت هوش مصنوعی می‌تواند جهان ادبیات را «از هم بدرَد». به گفته او، شرکت‌های هوش مصنوعی ظرفیت خلاقه ذهن‌های خلاق را می‌مکند و فرهنگ را به غنیمتی صرف تبدیل می‌کنند.

برای کسانی که با آدورنو و مؤسسه پژوهش‌های اجتماعی آشنا هستند، «آزمایش گروهی» مفهوم شناخته‌شده‌ای است: از اوت ۱۹۵۰ تا مه ۱۹۵۱، کارکنان مؤسسه در مجموع ۱۶۳۵ پاسخ را در بحث‌های گروهی گرد هم آوردند. هدف آنان ثبت افکار غیررسمی در جمهوری فدرال جدید آلمان بود؛ یعنی نگرش‌هایی که بیشتر در گفت‌وگوهای خصوصی بیان می‌شدند. مانند بسیاری از پروژه‌های پژوهشی پس از جنگ، این آزمایش نیز توسط قدرت‌های اشغالگر غربی تأمین مالی شد. بحث‌ها در فرانکفورت، لوبک، آگسبورگ، مونیخ، هامبورگ و دیگر نقاط آلمان غربی برگزار شد و بیش از ۳۳ هزار صفحه گزارش از آن باقی مانده است.

بشریت با نابالغی حیات خویش بر موانع زیستی و ساختاری ابرام ورزیده و ترس و رنج و ناکامی های متکاثر حیات را نهادینه ساخته است. براین اساس امید به عنوان یک توهم ذهنی با اتکای به صبر، قناعت، تاب آوری و تحمل رنج، این موانع زیستی را تداوم بخشیده است. در امید است که رنج کنونی تحمل شده و تحقق امیال و آرزوهای انسان به آینده موکول می شود. زیرا امید برخاسته از درون ساختاری است که با تمسک به کمبود تصنعی منابع، ناامنی مداوم ایجاد کرده؛ و با جنگ و خشونت بر حاکمیت سلطه و تعدی مهر تایید زده است.