manouchehr-salehi2.jpg
منوچهر صالحی

آرزو چیست؟

بسیاری از فیلسوفان بر این باورند که آرزو، اشتیاق و اراده با هم خویشاوندند، زیرا اشتیاقِ دست‌یافتن به چیزی نخستین گام در جهت زایش اراده در انسان است. به‌همین دلیل نیز برخی اراده را «آرزوئی توانمند» پنداشته‌اند، زیرا انسان بدون آرزو نمی‌تواند به اراده‌ای برای تحقق چیزی و یا وضعیتی دست یابد، یعنی آرزوئی را متحقق سازد.



آرام بختیاری

فلسفه پیش از اسطوره، و به موازات اسطوره

آغاز انسان اندیشمند فرهنگی در ماقبل تاریخ.

فلسفه چین خلاف فلسفه هندی ارتباط زیادی با زندگی انسان و گروه های اجتماعی دارد و به خانواده و دولت و به اخلاق مردم می پردازد. سه جریان فلسفه چینی عبارتند از کنفسیونیسم، تائوئیسم، و موهیسم. تاریخ اندیشه و فرهنگ انسان در شرق و غرب از مراحل،- علم، فلسفه، دین، عقل و منطق لوگوس، اسطوره، حماسه، سرنوشت، خرافات، شک و راز و رمز، شعر و فرهنگ فولکلوریک عبور نموده. شاعران مهم قدیم و بنیادگذاران دینی در کنار فیلسوفان از جمله آغاز گران اندیشمند بشری بشمار می آیند. مردم معمولی مانند دهقانان و کشاورزان و چوپانان نیز نقش مهمی در خلاقیت و نگهداری فرهنگ و اندیشه بشر در طول تاریخ داشته اند. مارکس و هگل جریان و پروسه تاریخ را یک تحول و تکامل جبری میدانستند. اندیشه تحول و تکامل شامل تاریخ فلسفه هم میشود.



فرهاد قابوسی

در تصنع دانش

پیش از این نیز بعضی نظیر افلاطون در «فیدروس» از تصنع دانش کتبی معاصرش در یونان نسبت به دانش شفاهی مقدم بر آن انتقاد کرده و برخی دیگر مشابه پوپر از سر بیدانشی، تصنع دانش را بدیهی و مثبت تلقی کرده اند. در مقابل من نیز در بعضی از رسالات و کتابهایم و حتی در این صفحات از نارسایی های دانش متداول جهان سرمایه داری و مضّار تصنع دانش نوشته ام. لذا آنچه که می آید بسط همین نظراتم در رابطه با بحران کنونی تمدن و فرهنگ بشری است.



ijadi12.jpg
جلال ایجادی

عبدالکریم سروش مانند آیت الله ها خرافه پرست است

آقای عبدالکریم سروش قهرمان مبارزه با خرافه است؟ هرگز، ایشان یکی از فعالان پرنفوذ تهیه و پخش خرافه های دینی در ایران است. در طول تاریخ اسلام و شیعه، اختلاف نظر و تفاوت در باور دینی تازگی ندارد. در تمام طول تاریخ ، «مکتب» های گوناگون در مقابله جوئی با یکدیگر، قرآن سازی و حدیث سازی و روایت پردازی و تفسیرسازی خود را ارائه نموده و تلاش کرده اند تا مشروعیت و حقانیت خود را اثبات کنند. ولی علیرغم تفاوت در تفسیر اهل سنت و شیعه و نیز علیرغم تفاوت در تفسیر جریانهای دینی و سیاسی شیعه، ما در فضای همگانی با انبوهی از نوشته های جعلی و غیر تاریخی مواجه هستیم و این انبوه نوشته ها در ضدیت با دانش و خردگرایی قرار دارند.



خدامراد فولادی

محسن حکیمی خواهان ِ یک نظام ِ الهی است!

انکار ِ ماتریالیسم ِ دیالکتیک به مثابه ِ تنها توضیح دهنده ی علمی عقلانی ِ جهان ِ واقعن و حقیقتن موجود ِ خود تنظیم گر و خودگردان، و آن را اختراع ِ انگلس یا در واقع توطئه ی انگلس علیه مارکس و نظرات ِ او قلمداد کردن- درمقاله ی یاد شده- به چه معناست جز آنکه اولن جهان بر خلاف ِ نظر ِ انگلس در آنتی دورینگ و دیالکتیک ِ طبیعت، خلق الساعه و آفریده ی یک نیروی ماورا و مافوق ِ مادی است که همان خدا باشد، و ثانیین وقتی مارکس را باورمند به جهان بینی و جهان شناسی ِ« خود ساخته»ی انگلس نداند، یعنی مارکس هم مانند ِ او خداباور و معتقد به خلق الساعه است؟



همت قلاوند

سوسیالیسم یا سوسیال دموکراسی؟

نقدی برتعدادی ازمقاله های دوست گرامی، آقای ایشچی در زمینه سوسیالیسم (قسمت پایانی)

در عصر کنونی کارگران و زحمتکشانی که از اقشار فرودست جامعه هستند، توانایی رهبری و مدیریت یک انقلاب و اداره آن کشور را ندارند. آنها باید متکی به قشر میانی جامعه باشند. آنهایی که ازاقشارمیانی جامعه هستند، از قبیل اقشا ر تحصیل کرده، مهندسین، استادان دانشگاهها، معلمین و....در دنیای کنونی تمایلی به هیچ نوع دیکتاتوری ازجمله دیکتاتوری طبقه کارگر ندارند. اگرسوسیالیسم بدون دیکتاتوری تعریف بشود، دیگرسوسیالیسم نیست بلکه نوعی از سوسیال دموکراسی خواهد شد.



اسماعیل رضایی

حمایت و شناعت (۱)

رنج آدمی در ندانستن و نفهمیدن یا خود را به جهالت زدن پیرامون رخدادهای محیطی و جامعه و جمع، نشان از ضعف آگاهی و توقف در سازه های فکری و یا درک وارونه از مفاهیم و مضامینی است که در وی نوعی از جانبداری و یا خرافه گرایی و حمایت از روندهای متحجرانه و واپسگرایانه حیات اجتماعی را با سفاهت و بلاهت گویی های غافلانه و جاهلانه شکل می دهد. کسی یا کسانی که به نگاه تک بعدی و تک ساحتی به جامعه و انسان عادت کرده واز تکامل و تحول جامعه و انسان یا هیچ نمی دانند و یا درک و فهمش از دگرگونی های اقتصادی اجتماعی در حد و حدود آموخته های ذهنی و کتابی مدرسه ای فراتر نرفته است.



فرهاد قابوسی

علت اساسی بروز بحرانهای جهانی نظیر پاندمی کرونا و بحران اقتصادی

الخناسان حرفه ای نظیر ترامپ گناه پاندمی و اپیدمی کرونا را به گردن چین و بعضی دیگر، جهت گریز به سحرای محشر هم که شده، به گردن اسلام می اندازند. اما حقیقت اینست که گناه عمده بروز بحرانهای اقتصادی و پاندمیک جهانی به گردن دانشمندان علوم دقیقه و خصوصأ ریاضیدانان است که مدلهای نادرست ریاضی برای رشته های مختلف "علوم" عرضه کرده و می کنند. چون همچنانکه پیشتر نیز در همین صفحات توضیح دادم، مدل های ریاضی اقتصاد، جامعه شناسی و پزشکی متکی بر آمار ریاضی اساسأ غلط و مبتنی بر پیشفرضها و تقریب های غیر منطقی اند.



همت قلاوند

آیا تصور انقلاب سوسیالیستی در عصر کنونی واقع بینانه است؟
نظم موزائیکی جهان در گذر زمان

نقدی برمقاله های آقای ایشچی (قسمت سوم)

از سیراین تحولات می توان حدس زد که دوره نظم و تقسیمات موزائیکی دنیا که سبب جنگهای فراوانی در جهان شده و درطی قرنها، به قیمت جان صدها میلیون انسان تمام شده است، به لحاظ تاریخی رو به انحطاط است. جهانی شدن، این دگرگونی را سرعت بخشیده و مرزهای ملی را درنوردیده است. کارکرد این مکانیزم و چرخش آن در جهان، علاوه بر مرزهای ملی، فرهنگها و نژادها را نیز در بلند مدت تحت تاثیر خود قرار خواهد داد و امتزاج آنها را در بر خواهد داشت. (البته این به معنی تایید کارکرد این نظام در همه ابعاد آن در شرایط کنونی نیست).



خدامراد فولادی

شورایی یعنی کدخدامنشانه!

واقعیت این است که در ماتریالیسم تاریخی ِ مارکس و انگلس جایی برای حکومت یا دولت ِ شورایی نه وجود دارد و نه این نوع دولت یا حکومت می تواند جایی در فرایند ِ تکاملی ِ جامعه ی انسانی داشته باشد. مارکس هرگز نظر ِ مبتنی و متکی بر ماتریالیسم تاریخی ِ خود در خصوص ِ همستیزی ِ کار ِ اجتماعی و مالکییت ِ خصوصی ، و گذار از مالکییت ِ خصوصی ِ سرمایه داری به مالکییت ِ اجتماعی ِ سوسیالیستی را برای خوشایند ِ هیچ حزب و فرقه و دار و دسته ای نقض نکرد و روستاییان و دهقانان را که عنصر و نیروی اصلی در حکومت های موسوم به شورایی اند و از نظرگاه ِ او خواهان ِ باز گردادن ِ چرخ ِ تاریخ به گذشته اند شریک و رفیق ِ پرولتاریا در دولت ِ پساسرمایه داری ننمود.



ijadi12.jpg
جلال ایجادی

خفاش ها، انسان و اکولوژی

خفاش ها با انسان ها چه میکنند؟ همه جا در باره ویروس کرونا صحبت میشود و خفاش ها بعنوان عامل انتقال معرفی می گردند. واکنش های ما به خفاش متفاوت است. با شنیدن واژه خفاش بیدرنگ ما به فیلم های وحشتناک و کابوس های ترسناک فکر میکنیم و این وضع روانی در اجتماع ترس ونگرانی را رشد می دهد و خیال های هول انگیز را در ذهن برمی انگیزد. حال اگر بخشی از جامعه ها با خفاش در وحشت فرو میرود، در جغرافیای دیگری نقش خفاش ها تغییر میکند و آنها به مواد خوراکی تبدیل میشوند.



اسماعیل رضایی

مدنیّت و جامعه مدنی

همبستگی و وابستگی انسان ها برای درک مشترک و رفع نیازهای انسانی، با شناخت ضرورت های دست و پاگیر طبیعی اجتماعی،آن ها را در یک فراگرد تعاملی و تکاملی متعالی هدایت کرد. فرایندی که با درکی آگاهانه و خردمندانه بسترهای همزیستی و بهزیستی انسانی را تدارک دید. بنابراین مدنیّت بعنوان بارزه های هویتی تاریخ تحول و تکامل اقتصادی اجتماعی نمود یافت و تعاملات مدنی برای مقابله و مبارزه با عوامل ندرت و نایابی زیست اجتماعی را موجد شد. پس جامعه مدنی و مولفه های آن از جمله دموکراسی تابعی از روندهای اجتماعی و اوج و خلجان مناسبات طبقاتی گردیدند.



فرهاد قابوسی

انجمن فیزیک بین «ذرۀ خدا»، «بهشت کانتور» و «ویروس مغناطیسی»

به عبارت دیگر نه تنها اشکالات اساسی یاد شده در نظریه های "علمی" موجد انباشت اشکالات دیگر اند و تسلط متافیزیک اعتقادات تجربه و تعریف نشدۀ "جهان چهاربعدی" بر فیزیک مسبب بروز اعتقادات متافیزیکی در فیزیک شده است. بلکه انجمنی که باوجود قضایای اساسی "مورس ـ اسمیل" و "ک. آ. م" در انحصار موجودیت فیزیکی قابل تجربه یا تعادل ساختمانی سیستم های دینامیک به سیستم هایی با دو درجۀ آزادی، به عادت اعتقادات متافیزیکی خود و انجمن های مشابه، معتقد به فضایی با سه درجه آزادی و یا کشف "ذره خدا" باشد، نباید تعجب کند که در متن "بهشت کانتوری" ریاضیات و فیزیک بی حساب و کتاب معاصر که در آن هر کسی قادر به معلق زدن است، ویروس الکترومغناطیسی هم کشف بشود.



همت قلاوند

چگونگی و بستر شکل گیری انقلابات سوسیالیستی
آیا شکل گیری آنها در ابتدا یک انحراف تاریخی بود؟

نقدی بر مقاله های آقای ایشچی (قسمت دوم)

با گذشت بیش از۱۰۰ سال از آن انقلاب، روسیه درگیر سرمایه داری مافیایی و پوتین سالهاست که نه به عنوان رئیس جمهور، بلکه به عنوان رهبر آن کشور، قرار است که مادام العمر ایفای نقش و صدای مخالفین را خفه کند. از یک انحراف تئوریکی که برای يک قرن تاثیر گسترده و عمیقی را بر جهان و بسیاری از کشورها و سیستمهای اقتصادی و اجتماعی بر جای نهاد، بنایی لرزان در زیر سایه دیکتاتوری بنا نهاده شد، که اینک بر مبنای آن تئوری اداره چند کشور بیشتر باقی نمانده اند که آنها هم یا از محتوای یک نظام سوسیالیستی خالی شده اند و یا با جهان قطع رابطه کرده اند و یا ارتباط محدودی دارند و مردمانشان در تنگناها و محدودیتهای فراوانی اقتصادی، و اجتماعی بسر می برند.



new/falasefe-vatikan1.jpg
آرام بختیاری

فلسفه میان تاریخ و موضوعات روز

کتاب مورد استفاده این مقاله، جلد اول محموعه ۴ جلدی" تاریخ فلسفه" اثر فیلسوف جوان آلمانی، ریچارد داوید- پرشت با عنوان" جهان را بشناس!" است. در مقدمه این کتاب اشاره شده که "مطالعه یعنی تفکر با مغز دیگری". پرشت در آغاز مقدمه این کتاب یادآوری نموده که آن" تقدیمی است به بیشمار روشنفکران جهانوطن و تحصیلکرده ایرانی تاکسیران در شهر کلن آلمان"



همت قلاوند

نقدی بر مقاله های آقای دنیز ایشچی در زمینه سوسیالیسم

در چرخش دائمی افکاردرباره مشکلات بشری، بحرانها، نابسامانیها، نابرابری ها وجنگها در دنیای کنونی، ریشه یابی و راه حل های کاهش این آلام، دغدغه همیشگی بسیاری ازانسانها بوده وهست. دراین راستا نیاز به تلاش همه جانبه و مداوم بشراست تا در ابتدا دیدگاههای نظری دربعُد کلان تبیین شوند، همچنین با راهبردهای کارشناسانه، نظامها و ساختارهای اجرایی تدوین گردند. مبارزه دائمی برای دستیابی به آنها در جهان سرمایه داری جزء لاینفک این پروسه میباشد.



فرهاد قابوسی

جای پای تمدن بشری

سالهاست که از عدم تعادل و مرض سیستم سرمایه داری می نویسم، مرضی که اینک جهانگیر شده است و هر روز سبب مرگ هزاران انسان در چهارگوشۀ جهان می شود. و این نه به مزاج آنانکه از خرده ریز این سیستم می زیند و مدافعش هستند، خوش می آید و نه از جانب آنانکه دعوی عقل معرفت دارند، درک می شود. و صد البته علتش اینست که من به اساس مرض و علل فرهنگی آن نظر دارم که شامل تسلط فرهنگ "مشعشع" غربی است، درحالیکه بینش تحصیلکردگان تحت مُد فرهنگی بینشی موقت و محدود به موضوعات جاری شده است.



اسماعیل رضایی

رسالت و اصالت

رسالت انسان ها در همزیستی با محیط طبیعی و اجتماعی خویش منجر به اصالت بخشی برخی نمودهای متعارف و نامتعارفی شده است که آنها را در تعامل و تبادل و تبدیلات محیطی همراهی کرده اند. پس رسالت محرک آدمی در فعل و انفعالات اجتماعی برای هدف و آرمانی مفهوم می یابد و در این روند هدفمند به بسیاری از نمودهای پیرامون خویش اصالت می بخشد.براین اساس است که انسان ها در موقعیت ها و جایگاه خاصی که قرار می گیرند؛رسالت خاصی را برای حفظ و حراست از داشته ها و یافته های خویش بعمل آورده و به هویت بخشی نمودهایی می پردازند که به رویکرد های شان اصالت می بخشند.



new/ramin-jahanbegloo02.jpg
رامین جهانبگلو

همبستگیِ آسیب دیدگان
آنگاه که با شکنندگیِ خود رویاروی می شویم

ترجمۀ شیریندخت دقیقیان

چیزی که ویروس کرونا ما را موفق به کشف آن کرده، این است ‏که زیستگاه ما به گفتۀ مارتین لوترکینگ، یک “خانۀ جهانی” ‏است. هرچند افکار، منافع و ایده‌آل‌ها ما را از یکدیگر ‏جدا می‌سازند و با آنکه علیه یکدیگر می‌جنگیم، اما ناتوان ‏از جدا زیستن، در شادی و اندوه یکدیگر شریک هستیم. ما در ‏شبکه‌ای گریزناپذیر از مناسبات متقابل گیر کرده‌ایم. ‏ساکنان کرۀ زمین با این بیماری جهانگیر، تبدیل به همسایگان ‏نزدیکتری شده‌اند. یک بار دیگر، در این چرخش‌گاهِ مهم تمدنِ ‏پسامدرن ما، پیش‌فرض‌هایِ سازندۀ زیربنایِ جامعۀ تکنولوژیک و ‏کاپیتالیستی ما می‌توانند دستخوش نقد کوبنده و چالش‌های ‏ژرف بشوند. در برداشتی فلسفی، مرگ در اثر ویروس کرونا ‏‏”معنازدوده” شده و هزاران نفر که نام آنها را نمی‌دانیم، ‏در سراسر جهان جان باخته‌اند. اما آنچه امروز می‌بینیم، ‏دقیقا همان است که فیسلوف چک، یان پاتوکا “همسبتگی آسیب‌دیدگان” نامید. این چنین است ذهنیت کسانی که با توسل به ‏تنها داشتۀ خویش، یعنی انسانیت خود، در برابر تراژدی‌ها قد می‌افرازند.



ف. آزاد

غرب دوستی ایرانیان و نتایج دوستی با دولت آمریکای شمالی

در عرف سیاسی و فرهنگی:غرب در ناتو خلاصه می شود و ناتو یعنی نهاد دولتی آمریکای شمالی. کمااینکه مسخره بودن افسانۀ کودکانۀ استقلال سیاسی ـ اقتصادی دولت های اروپایی عضو ناتو از سیاست دولت آمریکای شمالی سالهاست که پس از رد ویزای اقامت برای فرزانگان جهانی اسانژ و اسنودن وسیلۀ کشورهای "دموکراتیک" اروپایی و اعضای ناتو و عدم ادامۀ قرار داد برجام وسیلۀ همین کشورها حتی بر عوام نیز آشکار شده است.