:: آرشيو ماهانه

  • سپتامبر 2019
  • اوت 2019
  • ژوييه 2019
  • ژوين 2019
  • مه 2019
  • آپريل 2019
  • مارس 2019
  • فوريه 2019
  • ژانويه 2019
  • 2018
  • 2017
  • 2016
  • 2015
  • 2014
  • 2013
  • 2012
  • 2011
  • 2010
  • 2009
  • 2008


  • :: نويسندگان اين بخش

  • ماشالله آجودانی
  • سعید آرمان
  • حامد ابراهیمی
  • ابوتراب ابوترابی
  • حميد احمدی
  • فریدون احمدی
  • حسين اسدی
  • محمدرضا اسکندری
  • کوروش اعلم
  • احمد افرادی
  • حمید اکبری
  • فرهاد آگاه
  • امیررضا امیربختیار
  • ناصر امینی
  • دنیز ایشچی
  • بیژن باران
  • مهدی بازرگان
  • دانش باقرپور
  • بهرام بهرامی
  • جعفر بهکيش
  • اژدر بهنام
  • منصور بيات زاده
  • ج. پاکنژاد
  • هایده ترابی
  • بهروز جليليان
  • علی محمد جهانگیری
  • علی اصغر حاج سید جوادی
  • امین حصوری
  • تراب حق‌شناس
  • حمید حمیدی
  • اسماعیل ختایی
  • محمدحسین خسروپناه
  • مجید خوشدل
  • پرویز داورپناه
  • دکتر محمود دلخواسته
  • محمود راسخ (افشار)
  • ناصر رحیم‌خانی
  • کاظم رنجبر
  • سعید رهنما
  • حسن زرهی
  • شهزاد سرمدی
  • شیرین سمیعی
  • س. سیفی
  • علی شاکری زند
  • خسرو شاكری (زند)
  • ایرج شکری
  • عباس شکری
  • محمد تقی شهرام
  • منوچهر صالحی
  • علی صدارت
  • جمال صفری
  • رضا طالبی
  • یاسر عزیزی
  • نادر عصاره
  • فخرالدين عظيمی
  • رضا علوی
  • محمد غزنویان
  • رضا فلاطون
  • احد قربانی
  • هوشنگ کردستانی
  • بهزاد کشاورزی
  • علی کشگر
  • معروف کعبی
  • محمود کویر
  • جهانگیر گلزار
  • کوروش گلنام
  • مسعود لقمان
  • مصطفی مدنی
  • علی مرادی مراغه ای
  • هوشنگ معین زاده
  • جواد مفرد کهلان
  • مسعود نقره کار
  • ن. نوری زاده
  • دارا نیرویی
  • شیدان وثیق
  • عباس هاشمی
  • همنشین بهار
  • مجید هوشیار
  • فرشید یاسائی
  • دكتر ابراهيم يزدی
  • new/m-a-foroughi.jpg
    همنشین بهار

    محمدعلی فروغی (ذُکاءالمُلک)
    سیاست‌ورز چندساحَتی

    دولتمردان عصر رضاشاه (۵)

    محمدعلی فروغی در بَرچینش دودمان قاجار(نهم آبان ۱۳۰۴) و انتقال سلطنت از سلسله پیشین به پهلوی، نقش تعیین‌کننده‌ داشت. ۱۵ آذر همان سال، مجلس مؤسسان با نطق رضاخان افتتاح شد و بعد از یک هفته بحث، وی را به پادشاهی ایران برگزید. ۲۸ آذر ۱۳۰۴، به خواست رضاشاه، فروغی نخست‌وزیر شد و چهارم اردیبهشت ۱۳۰۵ مراسم تاج‌گذاری را برگزار نمود. فروغی در آن مراسم خطابه‌ای ایراد کرد و به ستایش ایران باستان و تاریخ شاهنشاهی پرداخت.



    همنشین بهار

    غبارزدایی از آینه‌ها
    چهل سؤال پیرامون قتل‌عام سال ۶۷

    در نمایشنامه «شاه لیر» King Lear که دردناک‌ترین تراژدی شکسپیر محسوب می‌شود؛ دلقک شریفی را می‌بینیم که در واقع درون واقع بین خود آدمی است. دلقک در نمایشنامه شاه لیر؛ از سویی یک آدم فرزانه است که دقیقاً می‌داند چه می‌گوید و چه می‌کند و از عقل سلیم برخوردار است و از سوی دیگر با سادگی یک انسان پاک، واقعیت‌ها، و «راست هائی را که می‌پوشانیم» به رخ می‌کشد. همه ما بدون استثناء به این دلقک فرزانه که نمی‌گذارد نان را به نرخ روز بخوریم نیازمندیم. او ندای وجدان ما است که در سر هر بزنگاهی سَرک می‌کشد و ما را به دیدار خویشتن فرا می‌خواند...



    new/feridoune-howeida.jpg
    گفت وگوی تاریخ شفاهی ناخدا حمید احمد ی با فرید ون هویدا

    برنامه اصلاحات اقتصادی واجتماعی شاه موسوم به "انقلاب سفید

    این فیلم ویدیویی از سری فیلم های مستند موضوعی ست در زمینه مسایلی از تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و... ایران در
    قرن بیستم . منبع مطالعه برای تهیه این فیلم های موضوعی از آرشیو 1100 ساعت فیلم کفت و گو های تاریخ شفاهی
    احمدی ست با میانگین نزدیک به 10 سا عت با راوی و با 115 راوی از چهار نسل که در پنج دوره از قرن بیستم دارای پیشینه
    فعالیت و مبارزه در 120نهاد و تشکل سیاسی و اجتمای و فرهنگی و..غیر دولتی یا فعال بگونه منفرد بودند. شرح بیشتردر
    سایت انجمن مطالعات تاریخ شفاهی ایران-برلین خوانده می شود.



    new/nosratolah-firuz1.jpg
    همنشین بهار

    نصرت‌الله فیروز، و داستانِ حذف و قتل وی در سمنان

    دولتمردان عصر رضاشاه (۴)

    با برآمدن رضاشاه، نصرت‌الدوله فیروز به او نزدیک شد و در حکومت وی مدتی وزیر هم بود. البته بعدها مورد غضب واقع شد و به زندان افتاد. با وساطت میرزا حسن مستوفی‌الممالک نخست وزیر وقت، آزاد شد و در خانه تحت نظر بود. کمی بعد برای اینکه او را به زمین بزنند، به اخذ رشوه از بیگانه متهمش کردند و همه جا پخش شد که اعلیحضرت پولی را که نصرت‌الدوله فیروز برای موافقت با قرارداد ۱۹۱۹ از انگلیس‌ها گرفته بود پس گرفته‌اند. پس از بازداشت دوباره، نصرت‌الدوله به سمنان تبعید شد و آنجا تحت نظر قرار گرفت و سرانجام سال ۱۳۱۶ در تبعیدگاهش به قتل رسید.



    new/teymourtash-1.jpg
    همنشین بهار

    تیمورتاش، تواناترین چهره سیاسی دوران مدرن

    دولتمردان عصر رضاشاه (۳)

    تیمورتاش در جدال میان آزادیخواهان و عمله استبداد، کنار مشروطه‌خواهان ایستاد و در یورش اول محمدعلیشاه به مجلس که نافرجام ماند، با شماری دیگر از افسران طرفدار مشروطه، فرماندهی نظامی حراست از مجلس را برعهده گرفت، اما منتقدینش گفته‌اند در دورانی که با قدرت تمام امور را اداره می‌کرد با اقدامات خود عملاً نماد مشروطه یعنی مجلس را تضعیف کرد. به گفته یحیی دولت‌آبادی گویی مجلس یک مؤسسه دولتی بود که زیر نظر وزیر دربار اداره می‌شد. تیمورتاش چند روز پس از تاجگذاری رضاشاه - که انتخابات دورهٔ ششم مجلس شروع شد - نقش اساسی در انتخابات بازی کرد و اکثر مخالفان خود را از فهرست نمایندگان خط زد.



    new/aliakbar-davar.jpg
    همنشین بهار

    علی‌اکبر داور
    نماد مدرنیته اداری در ایران

    دولتمردان عصر رضاشاه (۲)

    ایجاد نظام قضایی در کشور، تأسیس «ادارهٔ ثبت احوال»، تدوین «قانون ثبت اسناد»، «قانون ثبت املاک»، «قانون ازدواج و طلاق» و تأسیس بیمه ایران از مهم‌ترین دستاوردهای آن اندیشه‌ورز فرهیخته است. همچنین، برچیده‌شدن کارگزاری‌های اتباع خارجی و انتقال آنها به وزارت عدلیه، مُدَوّن‌کردن قوانین، به کارگماشتن جوانان تحصیل‌کرده، ایجاد ثبت اسناد رسمی، عُرفی‌کردن دفاتر ثبت، و کوتاه‌کردن دست شیادان و رمالان در عدلیه(وزارت دادگستری)، که از برجسته‌ترین خدمات او به این کشور محسوب می‌شود. علی‌اکبر داور نه تنها تحول در امور قضایی، بلکه تحول در نظام حقوقی ایران از جمله بحث تدوین قانون مدنی را هم در نظر داشت.



    new/sanjabi-forouhar-bakhtyar1.jpg
    محمدحسین خسروپناه

    جبهۀ ملی چهارم و انقلاب
    ۱۳۵۷ ـ ۱۳۵۵

    برخلاف سه دورۀ قبلی، جبهۀ ملی چهارم به تدریج و در روندی نسبتاً طولانی تشکیل شد. انتشار نامۀ سرگشاده خطاب به شاه نقش مؤثری در تشکیل جبهۀ ملی چهارم داشت. ایدۀ نوشتن نامه به شاه از سوی مهدی بازرگان و یارانش مطرح شد. از نظر مواضع و برنامۀ سیاسی، بازرگان و یارانش مانند سنجابی و یارانش خواهان اجرای قانون اساسی و اصلاح حکومت شاه بودند و به لحاظ تشکیلاتی هم تا حدودی وضعیتی مشابه با سنجابی و یارانش داشتند. آن ها هم فعالیتی زیر عنوان نهضت آزادی نمی کردند و به عنوان «بخشی از هواداران راه مصدق تلقی می شدند.»[14] تفاوت در این بود که اگرچه بازرگان و یارانش به عنوان نهضت آزادی فعالیت نمی کردند و تشکل سیاسی دیگری هم نداشتند اما زودتر فعال شده بودند و روابط شان منسجم تر و منظم تر از رهبران و اعضای پیشین جبهۀ ملی بود. علاوه بر این، در آن مقطع، با دیگر فعالان سیاسی و اجتماعی هم ارتباط های گسترده ای داشتند.



    new/Seyyed_Hassan_Taqizadeh.jpg
    همنشین بهار

    سیدحسن تقی‌زاده
    یک مرد فکور در هیئت یک مرد عمل

    این بحث به یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ مشروطه، سیدحسن تقی‌زاده می‌پردازد که در تحول جامعه جدید در ایران نقش اساسی داشت. ادیب عالیقدری که در زمینهٔ زبان‌های باستانی، گاهشماری و ادیان کهن ایرانی، پژوهش بسیار کرد و به فرهنگ و زبان فارسی ارج می‌نهاد. تلاش سیدحسن تقی‌زاده در صدر مشروطه برای تدوین نخستین قوانین عرفی، به‌ویژه اصول متمم قانون اساسی، در تقابل با ارتجاع و خودکامگی فردی، قابل انکار نیست. او یکی از برجسته‌ترین سیاستمداران سکولار در ایران بود و به دخالت باورهای مذهبی در امر حکومت باور نداشت.



    new/bzourg-alavi.jpg
    گفت و گوی تاریخ شفاهی ناخدا حمید احمدی با بزرگ علوی و نجمی علوی

    ورق پاره های زندان نوشته بزرگ علوی در زندان قصر تهران هشتاد ساله شد

    از سری فیلم های مستند موضوعی با بهره گیری از آرشیو "طرح تاریخ شفاهی وید یویی در باره ایران در قرن بیستم"




    akbar-etemad200.jpg
    گفت وگوی ناخدا حمید احمدی با دکتر اکبر اعتماد پایه گذار و نخستین رییس سازمان انرژی اتمی ایران

    تاریخچه پیدایش و سمتگیری سازمان انرژی اتمی ایران

    اولین پرسش من [حمید احمدی] از شما [ اکبر اعتماد] این است: برنامه انرژی اتمی که شاه مورد نظرش بود، چه هدفی را در ذهنخودش برای استفاده از انرژی اتمی داشت؟ کشوری که در آن زمان می‌توانست با تولید فرآورده‌های نفتی در بخش‌های متعددی بهره‌مند شود. کشوری که شش میلون بشکه نفت در روز تولید می کرد، توان تولید بنزین را نداشت. دنبال کردن برنامه انرژی اتمی چه مایه فکری در ذهن شاه بود؟ آیا او واقعاً به دنبال انرژی اتمی برای کارهای تسلیحات نظامی اتمی بود؟ من از شما خواهش می کنم به عنوان کسی که اولین مسئول سازمان انرژی اتمی ایران بودید، به طور مشخص در همین رابطه توضیح بدهید تا بیننده ی خاطرات شما بتواند تصویری از واقعیت مسایل آن دوران داشته باشد.



    jebhemelli1.jpg
    بیانیه تحلیلی - انتقادی جبهه ملّی ایران

    به‌مناسبت سومین سالگرد انقلاب بهمن ۱۳۵۷ خورشیدی

    اعتراض نسبت به بازتولید استبداد و رویدادهای زیان‌بار و خونین ‌۱۳۶۰ (بهمن ۱۳۶۰)

    بیانیه تحلیلی جبهه ملّی ایران در تاریخ بهمن‌ماه ۱۳۶۰ خورشیدی، سندی ارزنده در تاریخ سیاسی ایران محسوب می‌شود. بعد از ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ خورشیدی و اعلام ارتداد جبهه ملّی ایران و برآمدن رویداد تلخ خرداد و رویدادهای پیوسته تابستان ۱۳۶۰ که همگی صفحات و صحنه‌های تاریکی از تاریخ ایران را ورق زد. البته این سال و این دهه آبستن رویدادهایی شد که در تاریخ استبدادی ایران نیازمند ارزیابی است



    arani.jpg
    حميد احمدی

    چهاردهم بهمن ۱۳۹۷ هشاد و نهمین سالمر گ دکتر تقی ارانی
    مستند ی از محفل دکتر تقی ارانی

    به یاد اند یشمند بزرگ دکتر تقی ارانی که این رو ز ها مصادف با هشاد و نهمین سالمرگ این شخصیت برجسته است




    houshang-moinzade.jpg
    هوشنگ معین زاده

    من و امام موسی صدر - بخش نخست

    چه کسانی، به چه منظوری و چگونه موسی صدر را به لبنان فرستادند!

    موسی صدر بنا به توصیه برادرش آقا رضا صدر و پذیرفته شدنش از جانب رئیس سازمان اطلاعات و امنیت ایران، سپهبد تیمور بختیار و پیشنهاد او به کشورهای ذینفع جایگزین سید عبدالله شرف‌الدین می‌شود و به لبنان اعزام می‌گردد تا با عهده دار شدن جایگاه سیدعبدالحسین شرف‌الدین در لبنان، امور شیعیان این کشور را اداره کرده، از پیوستن آنها به حرکت ناسیونالیستی عربی عبدالناصر جلوگیری کند. به عبارت دیگر، عزیمت موسی صدر هیچ ارتباطی با وصیت نامه سید عبدالحسین شرف‌الدین نداشت و ربطی هم به توصیه و پیشنهاد روحانیونی مانند آقای سید حسین بروجردی، سید محسن حکیم، مرتضی آل یاسین و غیره نداشت. تیزبینی آقا رضا صدر، برادر آقا موسی صدر، سبب اصلی اعزام او به لبنان بود.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود (بخش یازدهم)

    روحانیت در بحران تبریز

    در فرازهائی از این بخش، به بیان حالات و عکس العمل روحانیت در طول بحران تبریز می پردازیم. زیرا به طوری که می دانیم، روحانیان شیعه، خود را دلسوز و راهنمای مردم کشور می دانستند و به ویژه در بین مردم عوام کشور، دارای احترام و اعتبار بودند. و لذا آنان می توانستند در آن وانفسای قتل عام مردم تبریز با میانجی گری در پیش صمد خان، جنایات وحشتناک او را – لااقل – تخفیف دهند و یا با استفاده از منابر و امکانات دیگر خویش، فریاد مردم مظلوم تبریز را به گوش جهانیان برسانند! لیکن آنان نه تنها در کنار مردم آزادیخواه تبریز قرار نگرفتند، بلکه حتی گاهی صمدخان را در افعال جنایت بار خویش تأیید و تشویق نیز کردند.



    amercan_leutze1.jpg
    ادئوارد فان د بیلت

    داستان واقعی در باره انقلاب آمریکا چیست؟

    ترجمه: سامان

    در خلال انقلاب آمریکا چه اتفاقی افتاد؟ سیاست مداران و شهروندان در ایالات متحده اغلب پدران بنیاد‌گذار مشهوری چون جرج واشنیگتن را که « بی باکانه» جنگ علیه « استبداد» سرزمین مادری بریتانیا را رهبری می‌کرد تحسین ‌می‌‌کنند. انقلاب نزد عموم مردم شکوه مبارزه‌ای بی‌نظیر را داشته و شورش‌گران آمریکایی در خاطره جمعی بدون خودخواهی صرفا مبارزان راه آزادی هستند. مورخین در این باره چه می‌گویند؟ *ادئوارد فان د بیلت داستان واقعی را جستجو پیگیری می‌کند.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود (بخش دهم)

    صمدخان شجاع الدوله قصاب تبریز

    صمد خان پس از عبور از خیابان های شهر، در محلّۀ ششگیلان، در ساختمان باغ امیر ( منزل حاج نظام الدوله ) فرود آمد. او چند روزی از کشتار پرهیز می کرد و در این مدت فقط کسانی را که مقصر می پنداشت دستگیر کرده و در اختیار نظامیان روسیّه قرار می داد. لیکن پس از یک هفته، انتقام و شکنجه و قتل و خونریزی مجاهدان تبریز به دو مرکز محول گردید. از سوئی – به طوری که گذشت - نظامیان روسیّه آنان را دستگیر کرده، خانه و کاشانه شان را تاراج نموده و خودشان را نیز به بالای دار می فرستادند. و از طرف دیگر صمد خان با فجیع ترین طریقه ها به شکنجه و قتل آنان می پرداخت.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش نهم

    دلاورانی که تبریز به مشروطیت هدیه کرد

    همزمان با دستگیری آزادیخواهان تبریز، کنسول روسیّه نقشه های شومی برای انتقامجوئی از آنان در سر داشت. شکنجه و اعدام دسته جمعی آنان جزو برنامۀ وی بود. او این نقشه را به دو طریق به اجرا درآورد. یک دسته از آنان را به وسیلۀ نظامیان کشورش به دار آویخت و دستۀ دیگر را به « صمدخان شجاع الدوله » سپرد تا او آنان را با اِعمال وحشتناک ترین شکنجه های ابتکاری به قتل رساند! او بدین ترتیب در داخل کشور از قهرمانان ما انتقام گرفت. در این بخش، در مورد طریق اوّل انتقام گیری به سخن نشسته ایم.



    hamneshinebahar-xs.jpg
    همنشین بهار

    معاهده صلح ترکمانچای

    عهدنامه‌های ایران در عصر قاجار (۵)

    معاهده ترکمانچای که در تاریخ دیپلماسی، روابط بین‌المللی و اوضاع داخلی ایران، نقطه عطف مهمی تلقی می‌شود، اول اسفندماه ۱۲۰۶ خورشیدی(۲۱ فوریه ۱۸۲۸) از سوی روسیه تزاری با هم‌گامی بریتانیا، بر ملت و دولت ایران تحمیل شد و عرصه‌های سیاسی و اقتصادی جامعه ایران را ده‌ها سال تحت تأثیر مستقیم و غیرمستقیم خویش قرار داد.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش هشتم

    هنوز جنگ تمام نشده بود که کنسول روسیّه گزارش خلاف واقعیت و محرّکی به سن پترزبورگ فرستاد و اعلام کرد که مجاهدان تبریز سربازان روسی را شکنجه داده اند[۲]. این در حالی بود که برطبق گزارشات منابع بی طرف، این روس ها بودند که در این جنگ ها از هیچ نوع وحشیت و جنایتی فروگذاری نکرده بودند و مجاهدان تبریز، هرگز پای از انسانیت و شرافت بیرون نگذاشته بودند و خارج از جنگ های رو دررو به هیچ یک از نظامیان روسی آسیب نرسانیده بودند.



    bijanhirmanpour1.jpg
    بیژن هیرمن‌پور

    نقدی بر مقالۀ
    «در حاشیۀ جنگِ خلیج و رابطۀ آن با نظمِ جدید»

    نوشتۀ تُراب حق‌شناس

    ضمنِ مطالعۀ مقالۀ «در حاشیۀ جنگِ خلیج و رابطۀ آن با نظمِ جدید» نوشتۀ تُراب حق‌شناس در «اندیشه و پیکارِ 3» (خرداد ماهِ 1370)، پیرامونِ چند موضوع که به‌نظرم در شرایطِ کنونی از اهمیّتِ ویژه‌ای برخوردار است، یادداشت‌هایی برداشته‌ام که به‌نظرِ شما می‌رسانم. این یادداشت‌ها بیش‌تر متوجهِ نقدِ نظرات و روشِ کارِ نویسندۀ مقاله است و به‌هیچ‌وجه به این معنا نیست که من در این موارد، نظراتِ شُسته‌رُفته و آماده و غیرِقابلِ انتقادی دارم. در واقع، موضوعی که من در این‌جا انتخاب کرده‌ام، جُزوِ مباحثی است که رسیدن به یک نظرِ قطعی در موردِ آن‌ها، احتیاج به کارِ زیاد و برخوردِ عقاید در یک محیطِ سالم دارد.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود بخش هفتم

    در آن شب، گروه فراوانی از مجاهدان به تعهدات کنسول روسیّه اعتماد کرده و به امید اینکه از فردا تمام مشکلات برطرف خواهد شد، زیاد تن به خروج از شهر نمی دادند. به ویژه که در سوز سرمای زمستانی، رها کردن زن و فرزند و خانواده و بیرون رفتن از شهر و سرگردانی در دشت و هامون کار عاقلانه ای نبود. لیکن طولی نکشید که به دنبال حادثه ای پی بردند که روسها چه نقشه های شومی برای آنان و اهالی شهرشان کشیده اند. بدین شرح که هنوز آن روزِ سردِ برفی به پایان نرسیده بود که ناگهان صدای غرّش های پی‌درپی شدیدی سرتاسر شهر را به لرزه درآورد. مجاهدان همانند بقیّۀ اهالی شهر غافلگیر شده بودند. آن ها غافل بودند از این که در آن ساعت، نظامیان روسیّه از دستۀ پنجم ایروان، با هشتصد تن سالدات و چهار دستگاه توپ، به کمک نظامیان روسی آمده و برای گشودن شهر به نزدیک پل آجی چای رسیده و بدین وسیلۀ حضور خویش را به اطلاع اهالی رسانیده اند.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش ششم

    در این بخش به یکی از وقایع استثنائی تاریخ تبریز می پردازیم که در آن روزها حیرت جهانیان را برانگیخت. حیرت از این بابت که در طولِ تاریخِ ملت ها بندرت سراغ داریم که مردان شهری اشغال شده به خاطر دفاع از شرف و حیثیت خویش اسلحه به دست بگیرند و در سحرگاهی سرد و سکوت آلود به یکباره بر نظامیان اشغالگرِ بزرگترین ارتش دنیا بتازند و در طول چهار روز جنگ تن به تن، شهر را از وجود آنان پاکسازی کنند. تا آنجا که سران اشغالگران از راه درماندگی سراسیمه تقاضای ترک مخاصمه نمایند.




    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش پنجم

    در شب ۲۴ شهریور نیروهای صمدخان حمله را آغاز کردند. آنان طی شبیخونی به قوای شهر: « سنگرها را گرفتند و یک توپ کوهستانی را به دست آورده و دوتن توپچی را دستگیر کردند و بردند »[۲۱]. در این جنگ فقط دستۀ گاردی که مدت ها پیش به وسیلۀ امان الله میرزا تشکیل شده بود شرکت داشتند. با پیش آمدن این پیروزی دشمن، بنا به درخواست سران جنگ، مجاهدان شهر نیز گام پیش نهاده و وارد کارزار شدند[۲۲]. از شب ۲۵، دسته هائی از سواران صمدخان به قراملک [ از محلات حومۀ تبریز] رفته و اهالی آن محله را ( که اشتهار بر ضد مشروطیت داشتند ) بسیج کردند. از آن تاریخ حملات صمدخان از دو سوی تبریز انجام می گردید. این جنگ ها تا پانزدهم مهر ماه با شدت تمام ادامه داشت. در طول آن، صمدخان به هر وسیله ای متشبّث می شد که مجاهدان را عقب رانده و وارد شهر گردد.



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش چهام

    پس از خروج دو سردار از تبریز، چهرۀ شهر عبوس و غمگین بود! دیگر صدای سمّ اسبان دو قهرمان شهر و همراهانشان از کوچه های تنگ و ساکت شنیده نمی شد. مجاهدان شهر و انجمن ایالتی تبریز نیز می بایست کمبود سنگینی احساس کرده باشند. از یک سو قوای تا دندان مسلح بیگانه، شهر را به تصرف خویش درآورده و به خاطر تصاحب آن با وحشیانه ترین وجهی به اذیّت و آزار مردم می پرداختند و این دردی بود که همچون کوهی بر دوش مردان و مجاهدان شهر سنگینی می کرد. از سوی دیگر مرتجعین و طرفداران استبداد محمدعلی شاهی، از حضور قوای روسیّه در کشور سود جسته و برای بازگردانیدن پادشاه فراری شان حتی دست تمنا به سوی اشغالگران خارجی نیز دراز می کردند[۱].



    khane-mashroote-tabriz1.jpg
    بهزاد کشاورزی

    تبریز تب آلود - بخش سوم

    دولت مرکزی، با درخواست انجمن تبریز و تأکید ستارخان، مهدیقلی خان مخبرالسلطنۀ هدایت را ( که در آن تاریخ ساکن پاریس بود) به عنوان والی آن منطقه انتخاب وبا ارسال تلگراف، او را برای انجام وظیفه در آذربایجان مأمور نمود. این بارِ دومی بود که او به مقام والیگری آن منطقه منصوب می شد. هدایت پس از دریافت دستور دولت، از پاریس به عزم ایران حرکت و در دوم شهریور ۱۲۸۸ از راه جلفا وارد تبریز شد. هرچند که دو سردارِ شهر، استقبال گرمی از وی به عمل آوردند، لیکن او از همان ابتدا رفتاری سرد و زننده نسبت به آن دو نشان داد.



    »  در بارۀ محاکمۀ لوئی شانزدهم
    »  تبریز تب آلود - بخش دوّم
    »  تبریز تب آلود - بخش اول
    »  متن قرارداد ۱۹۴۰ بین ایران و شوروی درباره خزر
    »  « تاملی در انقلاب مشروطه ی ایران»
    »  نویسندگان عرب سده‌های نهم و دهم درباره تسخیر دهستان توسط اعراب
    »  حماسه ای از تاریخ مشروطیت ایران
    »  داستان مرگان شوستر و اولتیماتوم روسیّه - بخش چهارم و پایانی
    »  داستان مرگان شوستر و اولتیماتوم روسیّه - بخش ۳
    »  داستان مرگان شوستر و اولتیماتوم روسیّه - بخش ۲
    »  داستان مرگان شوستر و اولتیماتوم روسیّه - بخش ۱
    »  آغاز و فرجام اولین انتخابات ریاست جمهوری در ایران(۸)
    »  محمدعلی میرزا در تلاش برای بازیابی تاج و تخت
    »  برگی از تاریخ مشروطۀ ایران قرارداد ۱۹۰۷ م (۱۲۸۶ ش ) و نتایج ویرانگر آن
    »  روز تاریخی ۱۷ دی
    »  مناسبات سردار سپه و روحانیت
    »  در جستجوى يك سند تاريخى فراموش شده
    »  به بهانه یکصدمین سالگرد انقلاب اکتبر
    »  جنگی که سرانجام دو بازنده داشت
    »  پس از کودتای ۲۸ مرداد
    »  بازخوانی انقلاب‌های قرن بیستم (۵) انقلاب‌های ویتنام
    »  نگرانی از تحریف تاریخ*
    »  اعدام افسران ارشد ارتش در آستانه حمله صدام به ایران در مراسم صبحگاهی و دروغگویی محمد غرضی
    »  شاه می دانست بازگشتی در راه نیست*
    »  انقلاب چین