|
تاریخ و فرهنگ
جادوگری مدرن: چگونه یک دینِ غیبی جهان را تسخیر کرد
مجله نشنال گئوگرافیک امروزه ویکا یکی از شناختهشدهترین ادیان نوهَیدنی است و عمدتاً در جهان غرب رواج دارد. حدود ۸۰۰ هزار آمریکایی خود را «ویکَن» مینامند، هرچند باورهای آنان بسیار متنوع است: برخی تنها یک الهه را میپرستند و برخی دیگر خدایان متعددی از فرهنگهای گوناگون را. بیشتر آنان «کرافت» یا هنر جادوگری را بهصورت فردی تمرین میکنند. شبکههای اجتماعی نیز به رشد این جامعه کمک کردهاند، زیرا امکان ارتباط جهانی و تبادل گسترده میان همفکران را فراهم میسازند.
ایدیت کرستا تاریخ بدعتگذاران
برادران عیسی مسیح پیشروی مسیحیت بهعنوان یک دین جهانی، در آغاز پیدایش خود، با سرکوب و طرد رقیبانش همراه بود. قرنها بر سر اصول جزمیِ کلیسای کاتولیک نزاع درگرفت؛ تردیدکنندگان تحت تعقیب قرار گرفتند و کشته شدند. دستگاهی پدرسالار و مبتنی بر قدرت، متشکل از اسقفها و با پاپ در رأس آن، مسیر پیروزمندانهٔ خود را در تاریخ و بر انسانها آغاز کرد. «مسیحیت به داستان موفقیتی بیهمتا مینگرد، اما بهعنوان یک دین، بههیچوجه یگانه و بیمانند نبود»؛ این ادعای تاریخنگار بریتانیایی، «کاترین نیکسی» است.
کیم هونیش چرا خط میخی ۴۰۰۰ ساله سرانجام عربی میشود قدیمیترین نظامهای نوشتاری بشر، گرچه خاستگاهشان خاورمیانه است، اما برای مدتهای طولانی تنها در ترجمههای غربی در دسترس بودند. اکنون یک گروه بینالمللی این میراث استعماری را به چالش کشیده و با بهرهگیری از دیجیتالیسازی مدرن میکوشد نابرابریهای تاریخی قدرت را اصلاح کند.
این لوحهای گلی که تا ۴۰۰۰ سال قدمت دارند و در بینالنهرین ـ منطقهای که امروز بخشی از عراق است ـ پدید آمدهاند، اکنون عمدتاً در موزههای اروپایی نگهداری میشوند. اما پروژهای تازه دستکم محتوای آنها را از راه زبان، دوباره به خاورمیانه بازمیگرداند.
سام گوروِیت وقتی الگوریتمها متون کهن را میخوانند به گفته ویتمن، حجم عظیم اسناد و تنوع شیوههای نگارشی آنها در طول قرون، دقیقاً همان موادی را فراهم میکند که یک هوش مصنوعی برای یادگیری نیاز دارد. بهمحض آنکه همه اسناد اسکن شده و نخستین رونویسیها تهیه شوند، دانشجویان آنها را بررسی و تصحیح خواهند کرد.
پیشبینی میشود این کار سه تا پنج سال به طول انجامد. در پایان پروژه، فهرستی جامع شامل تصاویر اسکنشده، آوانویسیها و ترجمههای تمامی اسناد عثمانی-ترکی آتوس تهیه خواهد شد. پژوهشگران خواهند توانست در این مجموعه به جستوجوی واژگان بپردازند و در عرض چند ثانیه همه اسناد مرتبط را بیابند.
هاوکه گوس شیفتگی آنهماری شوارتسنباخ به ایران سفر ایران بر پایه مورفین – و خورشیدی که «بهصورت دایرهای سیاه بر لبه سرخ زمین میچرخید» اولین چیزی که در هر سرزمین بیگانه به چشم میآید این است که رنگها با خانه فرق دارند؛ غلیظتر، جسورانهتر، و بهطرزی عجیب کنار هم نشستهاند. آنهماری شوارتسنباخ مینویسد: «مهی شفاف بر فراز دشت گسترده بود. صخرهها هنوز از شب خاکستری بودند، اما کوههای لبه جهان همچون کشتیهای عظیم در دریای صبح در حال طلوع، رها و شناور به نظر میرسیدند. وقتی خورشید بالا آمد، رودخانه پایین دست همچون آینهای سیاه میدرخشید.»
گیدو کلاینهوبرت چنگیزخان؛ «مردی از جهنم» در واقع، برتری مغولان در میدان جنگ دلایل کاملاً زمینی و عملی داشت. آنان به شیوهای میجنگیدند که برای اروپاییان ناشناخته بود. گفته میشود جنگجویان مغول با کمانهای کوتاه خود، از روی اسب، در هر دقیقه تا دوازده تیر شلیک میکردند و اغلب از فاصله سیصد متری به هدف میزدند. آنان از نبرد تنبهتن پرهیز میکردند؛ گاه وانمود به عقبنشینی میکردند، سپس ناگهان بازمیگشتند و دشمنان را همچون گاوچرانهایی که گله گاومیش را محاصره میکنند، دور میزدند. آنان عروسکهایی را بر پشت اسبها میبستند تا شمار مهاجمان بیشتر به نظر برسد، و در هر فصلی ــ حتی در سختترین زمستانها ــ حمله میکردند.
همنشین بهارآیا اسیر کشی سال ۶۷، مسبوق به سابقه است؟
۲۹ فروردین سال ۵۴ و قتل ۹ زندانی سیاسی بسیاری از ما نسبت به وقایع گذشته و آنچه در میهن ستمدیده ایران روی داده، اطلاع دقیقی نداریم بخصوص که شرح رویدادهای تاریخی، بویژه تاریخ سیاسی در کشور ما بیشتر اوقات در جهت کسب مشروعیت صورت میگیرد و وقایعنگاران، آشکارا یا پنهان به تحریف تاریخ دست میزنند.
بیژن باران دکتر حشمت دکتر حشمت الاطباء، فرزند م. ا. ق. حکیم باشی طالقانی، یکی از پزشکان حاذق و در عین حال فردی آزاداندیش و خدمتگزار بود. مردی با ایمان و خوشنام، مجاهدی واقعی، پزشک طب ملی در انقلاب مشروطهُ و از رهبران فداکار جنبش، دوست صمیمی کوچک خان بود. او را زمانی شورای رهبری جنبش جنگل به حکومت لاهیجان منصوب کرد. در آن شهر اولین طرح ایجاد مراقبت های بهداشتی ملی را اجرا کرد. او و هم رزمانش نه تنها علیه اشغالگران روس و نیروهای دولتی ستمگر جنگیدند، بلکه مورد حمله هواپیماهای انگلیسی نیز قرار گرفتند.
فلسطینیان در برابر نقطه عطفِ صهیونیستی در سالهای دهه ۱۹۲۰ از منشاءهای پاکسازی قومی ایلان پاپه، - برگردان بهروز عارفي تصاحب زمینها و منابع فلسطین با اخراجِ بزرگِ سال ۱۹۴۸ شروع نشده است. در دوران قیمومت بریتانیا، جنبش صهیونیستی روندِ مستعمرهسازی پیشرفتهای را برنامهریزی و پیاده کرد که مستلزمِ حذفِ جمعیت، ساختارها، و فرهنگ موجود بود. زمان زیادی نگذشت که درگیریها آغاز شد.
تاریخ و فرهنگ زایش تمدن در جنوب ترکیه میتوان به زادگاه تمدن سفر کرد. اتوبوسهای سفیدِ مجهز به تهویهٔ مطبوع از جادههای پرپیچوخم کوهستانی بالا میروند تا به دروازهای سنگی برسند. گردشگران ــ بیشتر ترک و گاهی اروپای غربی ــ سرگرم دستگاههای پخش موسیقی و بطریهای آب خود هستند و چندان توجهی به توضیحات راهنماها ندارند.
اما وقتی به فراز گوبکلی تپه میرسند، ناگهان مانند شخصیتهای کارتونی خشکشان میزند؛ دهانها از شگفتی باز میماند. آنان خیره به دهها ستون عظیم سنگی میشوند که در چندین حلقه کنار هم چیده شدهاند و برخی به دیگری تکیه دادهاند.
بیژن باران دکتر میلسپو دکتر ای. سی. میلسپو از وزارت امور خارجه آمریکا از ایران بازدید کرد و امور مالی را نامرتب یافت. او چهار سال در تهران کار کرد. سپس در ۱۹۴۲ به دعوت مجلس سیزدهم ایران بازگشت. اصلاحات مالیاتی او فرودستان را هدف قرار داد تا پروژه راهآهن سراسری ایران را تأمین مالی کند. در بحبوحه رقابتهای سیاسی در ایران و سیستم گسترده خودیها و رشوهخواری در میان بسیاری از سیاستمداران برجسته ایرانی- شغل او در ۱۹۴۵ پایان یافت.
کریستیان کارابایو باستانشناسان اسپانیایی در مصر، «ایلیاد» هومر را در یک مومیایی یافتند
یک هیئت مشترک اسپانیایی–مصری در جنوب قاهره کشفی غیرمعمول انجام داده است. در بقایای یک مومیایی در یک مجموعه آرامگاهی مربوط به دوره رومی، پاپیروسی حاوی متنی حماسی از هومر، یعنی «ایلیاد»، پیدا شده است.
در جریان کاوشهای باستانشناسی دانشگاه بارسلونا و مؤسسه شرق باستان، در حدود ۱۹۰ کیلومتری جنوب قاهره، این کشف استثنایی انجام شد: مومیاییای که قطعهای پاپیروس با ابیاتی از سرود دوم «ایلیاد» را در خود جای داده بود؛ اثری که به هومر نسبت داده میشود.
سون-فلیکس کلرهُف قیام مردمی در مجارستان: وقتی که بوداپست به یک دیگ جهنم بدل شد. شورش، بهطرزی متناقص، با یک خاکسپاری دوباره آغاز شد. در ۶ اکتبر ۱۹۵۶، روز شنبه، بقایای پیکر لاسلو رایک، پس از بیرون آوردن از گوری بیحرمت در جنگلی نزدیک بوداپست، با مراسمی رسمی در گورستان مرکزی پایتخت مجارستان به خاک سپرده شد. هفت سال پیش از آن، این وزیر کشور مجارستان (در فاصله ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸) در جریان پاکسازیهای استالینی اعدام شده بود.
با این حال، مراسم تشییع به یک تظاهرات گسترده ضدکمونیستی تبدیل شد. اعاده حیثیت این مقام کشتهشده، برای دهها هزار نفر نشانهای از ضعف کل نظام بود – آنان این را فرصتی دیدند تا قدرت کمونیستهای حاکم را که عموماً بهعنوان سلطهای بیگانه تلقی میشد، کنار بزنند.
ایران، نفت و غرب به نقل از سایت تلویزیون اتریش در جنگ جهانی دوم، رضاشاه پهلوی بیطرفی ایران را اعلام کرد، اما بهویژه بریتانیا بیم داشت که ذخایر نفتی به دست آلمان نازی بیفتد. به همین دلیل، بریتانیا و اتحاد شوروی بهطور مشترک ایران را اشغال کردند. شاه مجبور به کنارهگیری شد و پسرش محمدرضا به جای او بر تخت قدرت نشانده شد.
حتی پس از جنگ جهانی دوم نیز ایران به آرامش نرسید. وضعیت دشوار اقتصادی کشور تا حد زیادی به این نسبت داده میشد که شرکت نفتی بریتانیایی تنها بخش کوچکی از درآمدهای نفتی را به ایران اختصاص میداد. به همین دلیل، درخواست برای ملیکردن صنعت نفت شدت گرفت. در این دوره پرآشوب که با سوءقصدها علیه سیاستمداران همراه بود، محمد مصدق به نخستوزیری رسید و بهصورت دموکراتیک نیز انتخاب شد.
برتولد زیوالد نادرشاه: «من یک انسان نیستم، من خشم خدا هستم» سایت نشریه ولت
نادر در سال ۱۷۳۶ بهعنوان پسر یک چوپان به مقام شاه ایران رسید. سه سال بعد او امپراتور گورکانی هند را شکست داد. در مارس ۱۷۳۹ او در دهلی فرمان قتلعامی را صادر کرد که گفته میشود ۳۰ هزار قربانی گرفت. تخت طاووس نیز جزو غنایم او بود.
برای فیلسوف فرانسوی مونتسکیو، او نمونه کامل یک «حکومت استبدادی» بود: اگر «حاکم حتی برای یک لحظه دست خود را پایین بیاورد و نتواند در هر زمان عالیترین مقامات را نابود کند، همه چیز از دست میرود؛ زیرا اگر نیروی محرک چنین حکومتی، یعنی ترس، از میان برود، مردم نیز دیگر هیچ پشتیبانی نخواهند داشت.»
دیمیتری آگرانوفسکی به مناسبت سی و پنجمین سالگرد همهپرسی برای حفظ اتحاد جماهیر شوروی برگردان. رحیم کاکایی یکی از بارزترین نمونههای چنین رویدادهایی، همهپرسیای است که ۳۵ سال پیش، در ۱۷ مارس ۱۹۹۱، در مورد حفظ اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی - و در اصل، روسیه تاریخی که طی سدهها شکل گرفته بود، و در آن مردم کشورمان بدون هیچ تردیدی به حفظ تمامیت ارضی آن رأی دادند، برگزار شد. این امر در یک رأیگیری آزاد و بر پایه استانداردهای امروزی، کاملاً علنی و دموکراتیک انجام شد که در آن هر طرف میتوانست بدون هیچ گونه منابع اداری، دیدگاه خود را تبلیغ کند. در قانون دولتی، همهپرسی بالاترین و مستقیمترین شکل دموکراسی بحساب می آید و از این رو بسیار به ندرت به آن متوسل می شوند، زیرا مردم ممکن است کاملاً متفاوت از آنچه مقامات خواسته بودند، رأی دهند.
الف خمیرانیبرگی از تاریخ
اعلام بیطرفی ارتش شاهنشاهی در سال ۵۷ بعد از خروج محمدرضا پهلوی از ایران در ۲۶ دیماه ۱۳۵۷ و بازگشت روحالله خمینی به ایران، به دنبال مذاکرات مهدی بازرگان و اعضای دولت موقت با ارتش، و شورای فرماندهان ارتش، در ۲۲ بهمن سال ۵۷، ارتش شاهنشاهی بیطرفی اعلام کرد، و با تسلیم در برابر خمینی، نقطه پایان گذاشت به ارتش شاهنشاهی ایران. و بدینسان، در اندکزمانی بزرگترین ارتش منطقه فروپاشید. فرماندهان ارتش شاهنشاهی به اتفاق سندی را منتشر کردند که به ظاهر در رایزنی با انقلابیون طرفدار خمینی آماده شده بود. در پس آن اما میتوان اراده دولت آمریکا که نمایندهاش ژنرال هویزر آنزمان در ایران بود، را بازیافت. گفته میشود که ارتشبد عباس قرهباغی و ارتشبد فردوست نیز نقش مهمی در این اعلام بیطرفی داشتهاند.
چگونه ثروتمندترین مرد جهان، گارد سوئیسی را به واتیکان آورد به نقل از سایت رسانه ولت خاندان فوگر از سال ۱۳۶۷ در آگسبورگ ثبت شدهاند. هانس فوگر (درگذشته ۱۴۰۸/۰۹)، پدربزرگ بنیانگذار فوگرای، نخستین عضو خانواده بود که به این شهر آمد. آنان ابتدا در صنعت نساجی فعال بودند، اما از ۱۴۹۴ به یکی از بزرگترین کنسرنهای معدنی و مالی اروپا بدل شدند. آنان امپراتوران و پادشاهان را تأمین مالی کردند، برای برخی پاپها تجارت آمرزشنامه را در بخشهای وسیعی از اروپا سامان دادند و برایشان سکه ضرب کردند. چند تن از فوگرها نیز اسقف رگنسبورگ و کنستانتس شدند.
بهزاد کشاورزیشاه رفت! ترافیک شهر سنگین و هر لحظه سنگین تر می شد و حرکت ماشین ها قدم به قدم بود. بیشتر از دوساعت برای رسیدن به منزل طول کشید. در این مدت طولانی افکار وحشتناکی بر مخیّلۀ نویسنده حکمفرما بود. از شهر بوی خون به مشام می رسید. البته ماه های متوالی بود که خون و آتش سکۀ رایج کشور بود؛ لیکن بر آگاهان روشن بود که این شور و شوق انقلابی به زودی به خون و آتش ایران سوزی مبدل شده و آرزوهای ملتی را خاکستر خواهد کرد. البته سقوط « دیکتاتور » خوش آیند بود. لیکن من که از تاریخ کلیسای قرون وسطای اروپا و نیزتاریخ روحانیت تشیع را چندین سال تدریس کرده بودم، بهتر می دانستم که جایگزینی این حکومت به وسیلۀ حکومت دینی، بزودی ظهور سیاه ترین رژیم مرتجع تاریخ کشور را فراهم خواهد ساخت.
فلوریان اشتارک جنگهای استعماری ایالات متحده «هرچه بیشتر بکشید و بسوزانید، بیشتر خوشحالم میکند» میزان خشونتی که نبردها به خود گرفت، در فرمان بدنام سرتیپ جِیک اسمیت آشکار میشود؛ فرماندهای که در پاییز ۱۹۰۱ پس از آنکه ۵۱ سرباز آمریکایی در کمینی مرگبار کشته شدند، مأمور «آرامسازی» جزیره سامار شد. او دستور داد: «من هیچ اسیری نمیخواهم. میخواهم بکشید و بسوزانید؛ هرچه بیشتر بکشید و بسوزانید، بیشتر خوشحالم میکند. میخواهم همه کسانی که قادرند در دشمنی با ایالات متحده سلاح به دست بگیرند، کشته شوند.» حداقل سن این افراد ده سال تعیین شد. و چنین هم شد.
بیاد مردانی که «برای جانشان چانه نزدند» متن کامل دفاعیات خسرو گلسرخی و کرامتالله دانشیان مطبوعات روز پنجم بهمنماه سال ۱۳۵۲ خبر دادند که دو روز پیش خسرو گلسرخی و یارانش در یک دادگاه نظامی محاکمه شده و به همراه کرامتالله دانشیان به اعدام محکوم شده است. این حکم در بامداد روز ۲۹ بهمن همان سال در میدان تیر پارک جنگلی چیتگر، در راه تهران- کرج اجرا شد. از روند این محاکمه، فیلمی تهیه شده بود که یکبار بطور مستقیم و ناقص در حین برگزاری دادگاه، و یکبار دیگر بطور کامل در اواخر بهمنماه سال ۱۳۵۷ از تلویزیون ایران پخش شد.
فرانک استوکر مالیات و انقلاب فرانسه درسهایی از انقلاب فرانسه برای سیاست مالیاتی
آستانه مشخصی برای این مسئله وجود ندارد، اما روشن است که مالیات بسیار زیاد میتواند خشم و نارضایتی ایجاد کند، حتی به شورش و خشونت منجر شود. این موضوع را سه اقتصاددان از دانشگاههای نوشاتل، آمستردام و هاروارد با بررسی انقلاب فرانسه ۱۷۸۹ به خوبی نشان دادهاند.
مطالعه جدید نشان میدهد که بار مالیاتی بالا نه یک عامل جانبی، بلکه موتور محرک انقلاب بود. مناطقی با مالیات سنگین، نارضایتی و شورشهای بیشتری داشتند. این موضوع در بررسی سالهای ۱۷۵۰ تا ۱۷۸۹ کاملاً مشهود بود؛ مناطقی که مالیات بالاتری داشتند، اعتراضات و خشونتهای بیشتری نیز ثبت شده بود.
برتولد زیوالد امپراتوری عثمانی
هر کس بهترین شیوهٔ شکنجه را ابداع میکرد، اجازه داشت آن را آزمایش کند در این زمان علی با سیاستی بیپروا در جنگهای ناپلئونی میان انگلیس و فرانسه بازی میکرد؛ گاه با این و گاه با آن. گرچه جزایر ایونی را به دست نیاورد، اما با رضایت لندن قلمرویی تقریباً مستقل میان آدریاتیک و اژه به دست آورد. به نوشتهٔ مندلسون، «گنجینهها و نیروهایش از دولت سلطان نیز بیشتر بود». اشراف اروپایی مانند لرد بایرون در سفرهای شرقی خود دیدار با «پاشای بزرگ اپیروس» را مایهٔ افتخار میدانستند.
اما وقتی در ۱۸۲۰ ارتش عثمانی یانینا را محاصره کرد، متحدانش بهسبب بدعهدیهای گذشته او را رها کردند. مدافعان تا اکتبر ۱۸۲۲ مقاومت کردند، سپس تسلیم شدند. علی با تهدید به انفجار گنجینهها و حرمسرایش تا ۵ فوریهٔ ۱۸۲۲ در جزیرهای دوام آورد، اما سرانجام با خنجری خمیده به قلبش ضربه زدند.
مصاحبه نشریه تاتس با کلارا دونکلر فرهنگ دیجیتالی، جایگزین فرهنگ زیسته البته که فرهنگ دیجیتال همان فرهنگِ زیسته نیست. اما این مخزن دیجیتال بستری برای تبادل فراهم میکند — حتی برای کسانی که مهاجرت کردهاند و در دیاسپورا زندگی میکنند. اگر مثلاً کسی از جامعهٔ تووالوئیِ بریزبین تصمیم بگیرد رقص خاصی را به فرزندانش منتقل کند، میتواند به پایگاه داده رجوع کند. ضمن آنکه فرهنگ همواره در حال دگرگونی و بازآفرینی است. به همین دلیل این پروژه اساساً هیچگاه به پایان نمیرسد — حتی اگر مرحلهٔ آزمایشی آن فقط تا پایان ۲۰۲۶ ادامه داشته باشد. تا آن زمان، ساختار باید آماده باشد. اگر کسی در سال ۲۰۳۵ ترانهای بسازد، میتوان آن را بهسادگی به پایگاه داده افزود.
اسون-فلیکس کلرهُف جعل عکس با هوش مصنوعی اینکه تصاویر دروغ نمیگویند، به دوران گذشته تعلق دارد ما در آستانه یک نقطه عطف واقعی ایستادهایم. زمانی این جمله اعتبار داشت که «تصاویر دروغ نمیگویند». آن دوران به پایان رسیده است. امروز دیگر نمیتوان اصالت را بدیهی فرض کرد. اما عکسها هرگز خودِ مدرک نبودهاند؛ آنها همیشه صرفاً پیشنهادهایی برای تفسیر بودهاند. پیشتر هم میشد در انگیزهها دست برد. آنچه تازه است، دامنه و سرعت فریب است. به همین دلیل با بحران «راحتطلبی» هم مواجهایم. آرشیوها یادآوری میکنند که حقیقت کار میطلبد: باید بررسی کرد، مقایسه کرد، تردید ورزید.
| 
