«صدای هند رجب» ساخته کوثر بنهانیه، روایت مرگ واقعی کودکی در شهر غزه است؛ فیلمی که میخواهد احساسبرانگیز باشد، بیدار کند و تکان بدهد.
«صدای هند رجب» فیلمی سینمایی است که تماشاگرانش را از نظر عاطفی ویرانشده رها میکند. هیچکس که در درون خود قلبی تپنده و احساسمند داشته باشد، نمیتواند در برابر سرنوشت به تصویر کشیدهشده این دختر فلسطینی ــ که در پی حملهای اسرائیلی به زادگاهش، شهر غزه، کشته شد ــ بیتفاوت بماند.
فیلمِ کوثر بنهانیه، کارگردان تونسی، بر پایه پرونده واقعی هند رجب ساخته شده است؛ دختری که هنگام مرگ تنها پنج سال داشت و در سال ۲۰۲۴، همراه با اعضای خانوادهاش ــ در پی دستور ارتش اسرائیل برای حرکت به سمت جنوب ــ به دلایلی نامشخص، در خودروی آنان زیر آتش نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) قرار گرفت.
بر اساس گزارشهای همسان، این رویدادها در شب ۲۹ ژانویه ۲۰۲۴ در محله تلالهوی شهر غزه رخ داد. بنا بر تحقیقات رسانههای بینالمللی از جمله واشنگتنپست، خودروی خانواده و همچنین یک آمبولانس که برای کمک شتافته بود، هدف آتش خودروهای زرهی اسرائیلی قرار گرفتند. ارتش اسرائیل مسئولیت این تیراندازی را رد کرده و اعلام کرده است که نیروهایش در زمان وقوع حادثه در نزدیکی محل حضور نداشتهاند؛ ادعایی که با یافتههای رسانهای در تضاد است.
فیلم سینمایی تازهاکرانشده «صدای هند رجب» کمتر در پی روشنکردن دقیق شرایط مرگ این خانواده است و بیش از هر چیز بر بازنمایی عاطفیِ تکاندهنده نبرد نومیدانه این دختر برای زنده ماندن تمرکز دارد؛ آن هم از منظر نجاتدهندگانی که با تمام توان میکوشند او را نجات دهند. فیلم بر پایه ضبطهای صوتی همان شب ساخته شده است؛ صداهایی که از مرکز عملیات جمعیت هلال احمر فلسطین (PRCS) در رامالله بهجا ماندهاند، جایی که تماس اضطراری دختر و دخترعمویش ــ که در آغاز زنده مانده بود ــ دریافت شد.
نجاتدهندگانی که برای حفظ خونسردی میجنگند
کوثر بنهانیه برای «صدای هند رجب» سناریویی نیمهمستند و نیمهداستانی برمیگزیند: او پیرامون این اسناد صوتی، نمایشی دراماتیزه میآفریند که تلاشهای نومیدانه نجات را در مرکز امدادیای که از محل حادثه دور است، روایت میکند. بازسازی آن شب سرنوشتساز از منظر فلسطینی؛ روایتی که تماشاگر را به قلب اتاق فرمان یک نهاد امدادرسان میبرد؛ جایی که امدادگران متعهد، در طول حدود ۹۰ دقیقه روایت فیلم، با امکانات اندک خود برای نجات جان این دختر پنجساله میجنگند.
هدف امدادگران ــ از جمله عمر (معتز ملهیس) و رانا (سجا کیلانی) که در شیفت کاری هستند ــ فراهمکردن اعزام یک آمبولانس است تا کودک را از منطقه خطر خارج کند. تماشاگران شاهدند که جملههایی که دختر پنجساله از پشت تلفن میگوید، با چه ضربه روانی شدیدی بر امدادگران فرود میآید. «به من شلیک میکنند»، «همه مردهاند»، «اینجا فقط جنازه است»؛ اینها را از زبان کودک میشنویم و کمی بعد التماسهایش را، همراه با نماهای نزدیک از چهرههای بهتزده و تا حد زیادی ناتوان نجاتدهندگانی که برای حفظ خونسردی میکوشند، گریه میکنند و گاه از پا میافتند.
اوجگیری دراماتیک فیلم در بالا بردن مداومِ استعاریِ «تنظیمکننده احساسات» نهفته است. وضعیت برای کسانی که در اتاق عملیات حضور دارند، در طول زمان فیلم هر لحظه نومیدانهتر میشود. کارگردان در این مسیر، مجال اندکی ــ یا تقریباً هیچ مجالی ــ برای تماشاگر باقی میگذارد تا نسبت به صحنهها موضعی اندیشمندانه بگیرد یا پرسشهای فراتر مطرح کند.
محتوای خارجی پیشنهادی
مایلیم در اینجا محتوای خارجیای به شما نشان دهیم.
«صدای هند رجب» فیلمی است که بهطرزی پرخاشگرانه میخواهد احساسبرانگیز باشد، بیدار کند و تکان بدهد. لحنی روایی خشن و تقریباً باجگیرانه که از تماشاگران میطلبد از طریق نزدیکی افراطی، حالتهای عاطفی شخصیتها را با تمام وجود شریک شوند. در دراماتیزهکردن بنهانیه، تقریباً هیچجا نگاه گستردهتری به جامعه فلسطینی بهطور کلی دیده نمیشود.
غلبه احساسی به بهای ماده خام اصلی
تنها یکبار، گفتوگویی پرتنش میان عمر و رئیس مرکز فوریتها، مهدی (عامر حلهل)، که برای نجات کودک بر همکاری با طرفهای اسرائیلی تکیه دارد، روزنهای از تعارضات درونفلسطینی را نشان میدهد. عمر در اعتراض به رویکرد «همکارانه» همکارش به او میگوید: «بهخاطر آدمهایی مثل توست که ما تحت اشغال زندگی میکنیم.»
ساختارِ نانوشتهِ قربانی–عامل میان اسرائیلیها و فلسطینیها، پیشفرض خاموشِ درام بنهانیه است؛ فیلمی که از زمان نخستین نمایشاش در جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵ با تحسین بسیاری از منتقدان روبهرو شد. با این حال، برخی نیز آن را به یکسویهنگری متهم کردند، زیرا زمینه مهمِ هفتم اکتبر را نادیده میگیرد.
البته بدیهی است که هیچ قانون مکتوبی وجود ندارد که یک اثر هنری موظف باشد همواره همه وجوه یک رویداد را در نظر بگیرد. یک فیلم میتواند بهطور رادیکال یکسویه و حتی جانبدارانه باشد. پرسش اصلی این است که آیا این انتخابهای روایی و زیباییشناختی، تماشاگر را به مواجههای ثمربخش سوق میدهند یا نه.
«صدای هند رجب» با ژستِ غلبه عاطفی خود، چنین مواجههای را بهسختی ممکن میسازد و اثر احساسیاش را به بهای ماده خام اصلی به دست میآورد؛ جایی که این پرسش مطرح میشود آیا باید صدای یک دختر مرده بهطور ابزاری به موضوع دراماتیزهکردن بدل شود یا نه.
فیلم
«صدای هند رجب». کارگردان: کوثر بنهانیه. با بازی سجا کیلانی، معتز ملهیس و دیگران. تونس / فرانسه ۲۰۲۵، ۸۹ دقیقه.
به نقل از سایت نشریه تاتس ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶
