تلفات و هزینههای روسیه در جنگ اوکراین سرسامآور است. وزیر دفاع این کشور برای نخستین بار اکنون به هزینههای مستقیم جنگ اذعان کرده است.
دو روز مانده به سال نو، ولادیمیر پوتین، حاکم روسیه، در کرملین گزارشهای «موفقیت» ژنرالهایش را دریافت کرد: بنا به اعلام صاحبان سردوشیها، نیروهای او در طول یک سال ۶۶۴۰ کیلومتر مربع از خاک و ۳۳۴ شهرک را تصرف کردهاند. اما واقعیت این است که این ارقام ــ همانند ادعاهای فرماندهان روس درباره تصرف شهرهای بهشدت مورد مناقشهٔ اوکراین ــ درست نیست.
در سال ۲۰۲۵ تلفات کرملین به بالاترین سطح از زمان آغاز تهاجم سراسری در ۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۲ رسید: از آنجا که بهجای تانکها اکنون سربازان پیاده به میدان فرستاده میشوند و این امر زیر نظارت دائمی و متقابل پهپادها صورت میگیرد، بهای خونین جنگ بهمراتب سنگینتر شده است. بنا بر بررسی پرتال مخالف روسی «مدیازونا»، دستکم ۱۰۰ هزار سرباز روس در سال گذشته کشته شدهاند. این پایگاه با بررسی آگهیهای ترحیم و دادههای دادگاههای رسیدگی به ارث و میراث به این نتیجه رسیده است.
این محاسبهٔ هولناک نشان میدهد که بهطور متوسط دستکم ۲۰ سرباز روس برای تصرف هر کیلومتر مربع از خاک اوکراین جان باختهاند. زیرا تحلیلگران معتبر گروه «دیپ استیت» که هر روز نقشههای دقیقی از روند جنگ منتشر میکنند، پیشروی روسیه را بهطور جزئی مستند کردهاند. بر اساس این دادهها، نیروهای روسیه در سال گذشته در مجموع ۴۸۱۰ کیلومتر مربع پیشروی داشتهاند؛ رقمی که بازپسگیری حدود ۵۰۰ کیلومتر مربع از مناطق روسیه در اطراف کورسک ــ که پیشتر به تصرف اوکراین درآمده بود ــ را نیز دربر میگیرد.
و آن «پیشروی خردکننده»ای که کرملین بارها، بهویژه در جریان گفتوگوهای جاری درباره آتشبس، بر آن تأکید میکند، در مقایسه با گذشته بسیار ناچیز است: پس از یورش سال ۲۰۲۲، نیروهای روسیه تا آغاز ضدحملهٔ اوکراین نزدیک به ۶۲ هزار کیلومتر مربع را تصرف کرده بودند.
هزینههای جنگ برای کرملین سرسامآور است
کرملین همچنان تنها یکی از چهار منطقهٔ اوکراینی را که در اکتبر ۲۰۲۲ بهعنوان «سوژههای فدراسیون روسیه» به قانون اساسی این کشور افزوده شدند، تقریباً بهطور کامل در اختیار دارد؛ یعنی ۹۹/۶ درصد از لوهانسک. استانهای دونتسک، زاپروژیا و خرسون همچنان بخش قابلتوجهی از قلمروشان تحت کنترل اوکراین است.
هزینههای انسانی و مالی جنگ برای کرملین سرسامآور است. شمار کل کشتهشدگان از فوریهٔ ۲۰۲۲ تاکنون بین ۱۹۰ هزار تا ۴۸۰ هزار نفر برآورد میشود. به گفتهٔ آنا زیویلوا، معاون وزیر دفاع روسیه، ۴۸ هزار سرباز روس نیز در وضعیت «مفقودالاثر» قرار دارند.
با این حال، به نظر میرسد حتی این رقم نیز بهشدت کمتر از واقعیت باشد: نمایندگان پروژهٔ اوکراینی «میخواهم پیدا کنم» اعلام کردهاند که از آغاز سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۵۲٬۲۰۰ نفر از بستگان سربازان مفقود روس با آنها تماس گرفتهاند. هر هفته حدود دو هزار درخواست جدید اضافه میشود. تنها دو درصد از افراد جستوجوشده بهصورت زنده و در قالب اسیر جنگی پیدا میشوند.
روسیه فقط به خانوادههای سربازانی که پیکرشان با عنوان «گروز ۲۰۰» بازگردانده میشود، پاداشهای کلان وعدهدادهشده را پرداخت میکند. «گروز ۲۰۰» در اصطلاح نظامی مسکو به سربازان کشتهشده گفته میشود و به معنای «محمولهٔ ۲۰۰» است. پوتین در سال ۲۰۲۲ به بازماندگان کشتهشدگان وعدهٔ پرداخت معادل ۱۷۰ هزار یورو داده بود. روشن نیست که اکنون چه میزان از این مبالغ واقعاً پرداخت میشود. سازمانهای حقوق بشری روسیه گزارش میدهند که هرچه بیشتر، سربازانی که به احتمال زیاد کشته شدهاند، بهعنوان «مفقود» ثبت میشوند.
هر سربازگیری بهطور متوسط ۲۴ هزار یورو هزینه دارد
زیرا صرفاً جذب سربازان جدید، بنا به اعلام دفاتر جذب نیرو، بهطور متوسط برای کرملین معادل ۲۴ هزار یورو هزینه دارد. هر ماه بین ۳۰ تا ۳۵ هزار مرد به خدمت گرفته میشوند.
در عین حال، برای نخستین بار ابعاد واقعی هزینههای جنگ روشنتر شده است: آندری بلوسوف، وزیر دفاع، در اواسط دسامبر اذعان کرد که هزینههایی که «بهطور مستقیم با عملیات ویژهٔ نظامی مرتبط است» معادل ۵/۱ درصد تولید ناخالص داخلی است؛ یعنی ۱۱/۱ تریلیون روبل، برابر با حدود ۱۲۰ میلیارد یورو. کل بودجهٔ نظامی روسیه به ۱۷۲/۴ میلیارد یورو میرسد.
نشریهٔ اینترنتی مخالف روسی «اینسایدر» نیز محاسبهای هولناک ارائه داده است: «تنها در منطقهٔ دونتسک، حدود ۶۰۰۰ کیلومتر مربع هنوز تحت کنترل نیروهای اوکراینی باقی مانده است. اگر روند پیشروی مانند سال ۲۰۲۵ ادامه یابد، تصرف این مناطق حدود یکونیم سال زمان و جان ۱۲۰ هزار سرباز را خواهد گرفت.»
به نقل از نشریه تاتس ۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶
