logo





نگاهی اجمالی به دستاوردهای جنبش «بیانیه ۱۴ نفر»

"کمیتۀ حمایت" از بیانیه ۱۴ نفر

يکشنبه ۳۱ شهريور ۱۳۹۸ - ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۹



خردادماه سال ۱۳۹۸ بیانیه ای منتشرشد که سپهرسیاسی جامعه ایرانی در خارج و داخل کشورراتحت تاثیرقرارداده است. انتشاراین بیانیه سیاسی را نخستین حرکت سیاسی و مدنی ای می توان دانست که طی سه دهه اخیر با حضور و فعالیت علنی سیاسی، مدنی و صنفی تهیه کنندگان آن، خواست و مبارزه برای دگرگونی های سیاسی و اجتماعی بنیادین درجامعه، " لغو نظام ولایت فقیه" و " گذر کامل از جمهوری اسلامی" را مطرح کرده است. این اقدام خردمندانه و جسورانه بدون زمینه و پشتوانه پیشین صورت نگرفت، این پویش وبیانیه تبلور آرزوها و خواست های مدنی، دموکراتیک و حقوق بشری ای بوده است که طی ۴ دهه گذشته بخش هائی از مردم میهنمان درراه دستیابی به آن ها رنج ها برده اند.

۱۴ نفرامضاء کنندگان این بیانیه ازکنشگران سیاسی، مدنی و صنفی، که اکثر آنان ازمعلمان مبارزشهر مشهد( حلقه معلمان مشهد) و فعالان جنبش صنفی معلمان هستند، فرازو نشیب های فراوانی را تجربه کرده اند. اینان سربازان و جانبازان میدان جنگ، مبارزان عرصه های مختلف صنفی و مدنی، تحمل کنندگان رنج محرومیت های مختلف فردی و خانوادگی و اجتماعی، و قربانیان زندان و شکنجه بوده اند ، که پای به اصلی ترین و حیاتی ترین میدان مبارزه گذاشته اند. اینان مطالباتی که در شعارهای نمادین و خواست های بنیادینی، که به طورپراکنده دراعتراض های مردمی، به ویژه خیزش مشهد در سال 1396 سرداده شده بود را دربیانیه ای که با عنوان "بیانیه تکمیلی 14 نفر" شناسنامه ای تاریخی برای خود ثبت کرده است ، روی به مردم وبرابرِ حکومتی جاهل و جانی فریاد کرده اند و پای آن ایستاده اند. بیانیه این است:

"…هموطنان گرامی!

ما چهارده تن، بی هیچ واهمه و پروایی، جمهوری اسلامی را نظامی برآمده از قوانین استبدادی می دانیم و با نشانه رفتن دقیق

مبانی و مظهر مفاسد این نظام که همانا "قانون اساسی" و جایگاه ولی فقیه و" رهبری "ست، خواستار مطالبات بر حق خود و

!بخش وسیعی از مردم خویشیم

به بیانی واضح تر، ما با کلیت این حکومت و حاکمیت و همه نهادها و قوای آن مخالفیم و معتقدیم هیچ راهی برای بازسازی و

.نوسازی این رژیم وجود ندارد

.ما چهارده تن، در پی "گذار کامل" و مسالمت آمیز از این رژیم "ایران ویران کن"، و در پی برپایی انتخاباتی آزاد هستیم

ما نیز در آرزوی برخورداری حکومتی دموکراتیک و سکولار بوده که اعلامیه جهانی حقوق بشرسر لوحه مجلس آینده اش

برای تدوین و تبیین مدرنترین قانون اساسی عصر حاضر باشد.

پس، آنچه که ما چهارده تن با انتشار نخستین بیانیه ی خویش در پی آن بوده و هستیم، یک مطالبه فراجناحی برای عبور

…".کامل از نظام جمهوری اسلامی بوده و متعلق بهمه آزادیخواهان راستین با هر گرایش سیاسی و عقیدتی است

پیش از انتشاراین بیانیه بخشی از مردم این خواست ها را نه فقط در اعتراض های سال1396، که دراعتراض های پراکنده مطرح کرده بودند. برخی چهره ها و شخصیت های سیاسی و مدنی در داخل کشور نیز به گونه ای انفرادی اعلام کرده بودند این شعارها وخواست های بنیادین، شعار و خواست آنان نیز هست. اما انتشاراین بیانیه به شکل جمعی و با روشی که تدوین کنندگان این بیانیه اتخاذ کردند، و نیزحرکتی که بعد از انتشار این بیانیه شاهد بوده ایم ، تجربه ای تازه و اقدامی متفاوت بوده است .

پس از انتشاراین بیانیه حمایت های گسترده از خواست های مندرج در بیانیه و تدوین کنندگان آن در خارج و داخل کشورابعادی گسترده و دورازانتظاریافت. 14 نفرهای متعدد درداخل پای به میدان گذاشتند، بیانه های 14 نفردوم ، 14 نفراز معلمان، 14 بانوی مبارز و…منتشر شدند، و می رفت تا 14 نفر از دانشجویان دانشگاه های کشور و 14 نفرهای دیگر شکل بگیرند که یورش وحشیانه رژیم امان نداد.

درخارج از کشورنیزموج وسیع حمایت از بیانیه آغازشد. " کمیته حمایت از بیانیه 14 نفر" شکل گرفت و بیش از 1000 شخصیت سیاسی، فرهنگی و کنشگران سیاسی و فرهنگی در کناراین "کمیته حمایت" از بیانیه 14 نفر حمایت کرده اند. 14 نویسنده و شاعر، 14 آهنگساز، ده ها خواننده و آهنگساز و ترانه سرا، 14 خلبان سابق ارتش و گروه های مختلف اجتماعی، و برخی از احزاب، سازمان ها و گروه های سیاسی و اجتماعی حمایت خود را از بیانیه 14 نفر اعلام کرده اند.

سوی دیگر، حکومت اسلامی نیزاز همان روزهای آغازین انتشار بیانیه دست به کار شد. شایعه پراکنی، اتهام زنی و تخریب امضاء کنندگان بیانیه، ایجاد رعب و وحشت، تهدید و ضرب و شتم، فشار بر خانواده های 14 نفر، بازداشت و زندانی کردن اکثرافراد این مجموعه و گروه های 14 نفر دیگر، به ویژه 14 تن از بانوان کنشگر سیاسی و مدنی، شروع شد و بتدریج شدت یافت. اکنون اکثراین عزیزان، بویژه افراد فعال و تاثیرگذارترِ" بیانیه تکمیلی" و بیانیه 14 زن کنشگردر زندان حکومت اسلامی دراسارت هستند.

به تقریب سه ماه ازانتشاراین بیانیه می گذرد. فشارهای ماموران امنیتی و یورش حکومت و دستگیری ها برفعالیت علنی این عزیزان تاثیرگذار بوده اند، اما مبارزه آنان از درون زندان و همراهی حامیان آنان در داخل و خارج از کشورادامه یافته است. پیام این 14 تن، پیش از بازداشت شان این بود که " بازداشت و زندانی و اعدام کردن ما بخشی از مبارزه ماست و به معنای توقف مبارزه نیست". تجربه ما و تجربه جهانی نشان داده است که اسیران در زندان و خانواده و یاران آنان، و مردمی که خواست هایشان فریاد شده است، بیکار ننشسته اند و نخواهند نشست.

پس از دستگیری این عزیزان، درخارج از کشورنیز حمایت از بیانیه و14 نفرها، سازمان یافته و با برنامه پیش می رود، و کارزار مبارزه برای آزادی زندانیان شدت یافته است.

تردیدی بر جای نیست که جنبش 14 نفر و 14 نفرها ادامه خواهد یافت و با جنبش های مدنی و صنفی، و حرکت ها و مطالبات آزادیخواهانه و عدالت جویانه گره خواهند خورد، با اینحال ضروری ست جمع بندی ای ازفعالیت سه ماهه این حرکت داشته باشیم تا بتوانیم با بهره گیری از درس های این سه ماهه، دقیق تر و واقعی تر برای ادامه حرکت برنامه ریزی کنیم.

*****

دستاوردهای این حرکت سیاسی و شاخص های این ارزیابی، وآسیب شناسی سه ماهۀ این حرکت، در معنای شناخت عوامل مهم و مؤثری که می توانند مانع تداوم و رشد و گسترش این حرکت شوند، و یا شده اند کدامند؟.

دستاوردها

1- در داخل کشور

الف: شفافیت دربیان مواضع سیاسی وطرح خواست ها و هدف ها ازنکات مثبت وازعوامل اصلی گرد آمدن این 14 نفر و حمایت گسترده آز آنان شد. این بیانیه نشان داده است که شفافیت و صراحت در حرکت های فراحزبی و سازمانی، همراه با اقدام در بستری ملی و به عنوان عناصری از یک جنبش ملی، حتی با تعدادی اندک می تواند تاثیرگذارو منشاء اثر شود و مورد حمایت وسیع مردم قرار گیرد. تاثیرگذاری و حمایتی که با فاصله گرفتن از فرقه گرائی وفرقه گرایانِ سیاسی و ایدئولوژیک رو به فزونی داشته است.

ب - این 14 نفر نشان داده اند که درمیهنمان ظرفیت و موقعیت شکل گیری جمع هائی دارای بلوغ سیاسی، مدنی و صنفی در آمیخته با شجاعتی مدنی و عقلانی وجود دارد. این جمع 14 نفر، و 14 نفرهای بعدی، به ویژه 14 نفرزنان کنشگرسیاسی و مدنی، بیان این واقعیت اند که جنبش دموکراسی خواهی در میهنمان به ارتقائی کیفی وامیدوار کننده برای تغییرات بنیادین در جامعه دست یافته است، جنبشی که می داند چه نمی خواهد، ومی داند چه می خواهد، و راه های نفی و اثبات خواست های اش را می شناسد.

ج- جسارت و شجاعت مدنی و عقلانی ستایش برانگیز در جمع 14 نفر اهمیت این ویژگی ها و خصائل را برای ایجاد اعتماد آفرینی نشان داده است. این 14 نفر و 14 نفرها با نگاهی متمدنانه و مسالمت جویانه پای به میدان مبارزه گذاشته اند.

د- این جمعِ 14 نفره ها نشان داده اند علیرغم وجود سرکوب وحشیانه ، محدودیت ها و بگیر و ببندها، ظرفیت و توان شکل گیری یک نیروی بدیل و جایگزین دربرابر حکومت اسلامی در داخل ایران، که بستر رشد و تحول مبارزه در تمامی حوزه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی ست، وجود دارد.

و- تکرار مکررات است که بدون داشتن یک تشکیلات نمی توان به هدف های غائی دست یافت، اما تجربه های نوین و شرایط متفاوت را هم نمی توان نادیده گرفت. تحزب و تشکل در معنای کلاسیک و به شیوه موجود، به ویژه در جوامعی شبیه به جامعه ما عمرشان را کرده اند، امروز حزب و تشکل آنی نیست که حتی 10 سال قبل تصور، تعریف و عمل می شد. اقدام این 14 تن و شیوه عمل آن ها می تواند تجربه تازه ای در امر روش و شکل مبارزه سیاسی تلقی شود، و مورد توجه و بررسی قرار گیرد.

ه - ریزش ترس و هراس از حکومت سرکوبگرو قَدَر قدرتی رژیم را این 14 تن افزایش داده اند. این 14 تن نشان داده اند که می توان در ایران بود وشفاف و بدون لکنت زبان، برابردژخیم سرنگونی اش را فریاد کرد. این 14 تن در عینِ حال نشان داده اند که حکومت اسلامی در شرایطی نیست که به سادگی بتواند با ایجاد رعب و هراس، و ضربه زدن به جنبش ها یاس و نومیدی درجامعه ایجاد کند.

2- در خارج از کشور

الف - حرکت ها و جنبش های سیاسی، مدنی و صنفی در داخل کشوربرمیزان فعالیت اپوزیسیون خارج کشور تاثیر گذار بوده و خواهند بود. با انتشار بیانیه 14 نفر، بخش بزرگی از اپوزیسیون خارج از کشور حمایت از بیانیه و تدوین کنندگان آن را وظیفه عاجل خود دانستند، و کار حمایت را آغاز کردند، و ادامه خواهند داد. این بخش نه درقالب احزاب و سازمان ها و گروه های سیاسی و فرهنگی، که بیشتر به صورت حمایتی فردی و مستقل از حزب و سازمان و گروه کارخود را آغازکرد، و ادامه داده است. فرقه گرایان و سکتاریست های "چپ" ومیانه و راست ، خود شیفتگتان بدخیم و خود حق پنداران و متوهمان خود رهبرپندار، همچون گذشته و با حربه همیشگی شان، تلاش کرده و می کنند که در راه تلاش های این 14 نفرها و حامیان آنان در خارج کشور، و به طور کلی در برابر جنبش دموکراسی خواهی مانع تراشی کنند.

جنبش بیانه 14 نفر، از سوئی تقویت و ایجاد تحرک درمیان اپوزیسیون آزادیخواه و آزاداندیش را سبب شده است ، و از سوی دیگر ناکارآمدی تئوری ها ی ذهنی پاره ای از اپوزیسیون، ماهیت و چهرۀ فرقه گرائی و سکتاریسم، و ناهنجاری های شخصیتی و رفتاری در میان برخی ازنام ها وچهره های " اپوزیسیونِ" را رو کرده است.

ب- جنبش بیانیه 14 نفر، همچون دیگر تجربه های این 4 دهه نشان داده است که متاسفانه اکثراحزاب، سازمان ها و گروه ها و محفل های سیاسی در خارج از کشور فاقد ظرفیت و توانائی همکاری، حتی در رابطه با خواست های مشترک هستند. کارنامه ای چهل ساله پیشِ روی ماست.

ج: جنبش بیانیه 14 نفرنشان داده است رسانه های اپوزیسیون، نقش موثری در مبارزه علیه حکومت اسلامی ایفا می کنند اما اکثر این رسانه ها بخش بزرگی از انرژی شان را دررقابتی نا سالم با یکدیگر هدر می دهند، چنین روندی را درسه ماه گذشته در میان رسانه های برون مرزی شاهد بوده ایم.

آسیب شناسی جنبش بیانیه 14 نفر

1- فقدان هماهنگی درونی از ضعف های حرکت جمعی 14 نفرامضاء کنندۀ بیانیه بود. این جمع ، یک جمع پلورالیستی و دمکراتیک در عرصه نظر و سیاست است که حول نقاط اشتراک نظری و سیاسی مندرج در بیانیه همکاری وحرکت خود را آغاز کرده اند. در روند حرکت و عمل آشکارا دیده شد روابط محوری این مجموعه نا روشن و ناهماهنگ است. بخشی از این ناهماهنگی را می توان معلول شرایط سخت اختناق و اجتناب ناپذیر دانست، اما بخشی حاصل فقدان برنامه ریزی و مدیریت کارآ بود. برای دستیابی به هدف های مرحله ای بی تردید حداکثر همراهی و هماهنگی ضروری ست ، وفقدان هماهنگی های ضرور ضربه پذیری های سیاسی و امنیتی را بیشتر می کند و منشاء نابسامانی ها و کاهش توانمندی ها خواهد شد، کاهشی که برکیفیت ومیزان تاثیرگذاری حرکت نقش می نشاند. آسیب های ناشی از ناهماهنگی ها و نابسامانی درونی در شرایط فقدان پایگاه اجتماعی و مردمی، شدیدتر و زیانبارتر خواهند بود.

2- روشن بود که حکومت اسلامی کار جمعی و تشکیلاتی را تحمل نخواهد کرد و وحشیانه به سرکوب این جمع روی خواهد آورد. برخی از تدوین کننده بیانیه 14 نفرتا هنگامی که فعالیت های فردی داشتند رژیم تا حدی آن ها را تحمل کرد ولی هنگامی که کار شکل جمعی به خود گرفت و رژیم شاهد رشد و ارتقاء حرکت شد، آنان را تحمل نکرد و یورش وحشیانه آغازکرد. شاید کم توجهی عزیزان 14 نفر را، که از فعالان جنبش صنفی معلمان بودند، بتوان درندیدن تفاوت فعالیت های فردی و جمعی در حکومت اسلامی، و نیزتفاوت فعالیت های صنفی و سیاسی دید. حکومت اسلامی نگاه حساس و دقیقی به کیفیت، نوع و شکل مبارزه دارد، و این را در به کارگیری اشکال متنوع " سرکوب" بروز داده است.

3- اگر چه انتظاردستگیری 14 نفر وجود داشت و رژیم نیزقطعا این کار را می کرد اما حضور دسته جمعی تعدادی ازافراد کلیدیِ 14 نفر در برابر دادگاه اسلامی دراعتراض به محکومیت یکی از افراد 14 نفر، روند دستگیری ها و یورش حکومت را تسریع کرد.

4- ویژگی های بیانیه و عملکرد تدوین کنندگان آن، و نیزحمایت ازاین اقدام درداخل و خارج از کشور، و شرایط جامعه به گونه ای است که جای هیچ تردیدی برای تداوم و ارتقا این حرکت نخواهد گذاشت. کم ترین تردید و کم کاری درتداوم این حرکت در داخل و خارج ایجاد یاس و نومیدی خواهد کرد و درکوتاه مدت نشان دهنده شکست ناپذیری و قًدًرقدرتی بیشتر حکومت اسلامی تلقی خواهد شد.

5- - برخوردهای شخصی و اتهام زنی هائی که به ویژه در خارج از کشور نسبت به 14 نفر، به ویژه آقای محمد نوریزاد شد، و نیز طرح شایعه های گوناگون از جمله طنزِ رژیم پسندِ " 14 معصوم"، نمایش قضاوت های غیرمنصفانه وافکاری استبداد زده بود و هست. این نوع برخوردها سرکوبگرانه که تغییرآگاهی ها، گرایش ها، تمایل ها و رفتارها را فقط برای خود و خودی ها می پسندد، آسیب هائی را در عرصه شخصی، جمعی و به طور کلی مجموعه حرکت 14 نفر سبب شده است. حجم تبلیغ منفی و تخریبی و حذفی، اتهام ها و بهتان ها به افرادی از تدوین کنندگان بیانیه، به ویژه از سوی بخشی از باصطلاح "اپوزیسیون" خارج از کشور تاسف بار بوده است. این نوع برخوردها به این حرکت آسیب رسانده است.


6- بهره گیری تدوین کنندگان بیانیه 14 نفر ار رسانه های خارج از کشور و بیان خواست های شان شجاعانه و تابو شکنانه بود. این اقدام ارزشمند درعین حال نشان داد که در جمع 14 نفرهماهنگی، نظم ومدیریت لازم دررابطه با تبلیغ و ترویج مواضع مطرح شده دربیانیه وجود نداشت، و رابطه‌ای با برنامه و مدیریت شده میان این 14 تن با رسانه های خارج کشوربرقرار نبود. از سوئی جاذبه های دنیای مجازی و در دسترس بودن آن ها ، شور و شوق تبلیغ و ترویج مواضع و عدم شناخت کافی آنان از اپوزیسیون خارج از کشور، واز سوی دیگر رسانه هائی که فقط به فکر طرح خود و برنامه سازی و جنجال آفرینی بوده اند، فضائی پدید آوردند که بر بسترناهماهنگی های موجود دراین جمع، ضربه پذیری 14 نفرها را افزایش داد.

*****

درحال حاضر اکثرافراد جمع 14 نفر نخست، و تعدادی از جمع 14 نفراز زنان کنشگر سیاسی و مدنی، و حامیان آنان در زندان هستند. پیش از دستگیری گفتند و ما با آن ها تکرارکرده و می کنیم که زندان ادامه راهی ست که آنان برگزیدند و مبارزه درزندان و از زندان ادامه خواهد یافت. تردید ی نیست که درداخل کشور 14 نفرهای دیگر، به ویژه نسل جوان، راه آنان را ادامه داده و خواهند داد. ما نیز در خارج از کشوربه عهد و پیمانی که با این عزیزان بسته ایم وفادارخواهیم ماند و پرشورتر و امیدوارتر به حمایت خود از بیانیه، عزیزانِ دربند، خانواده های شان و14 نفرهای حامی آن ها ادامه خواهیم داد.

16 سپتامبر 2019
25 شهریور1398

" کمیته حمایت " از بیانیه تکمیلی 14 کنشگرسیاسی و مدنی درداخل کشور
حسن اعتمادی، بهروزستوده، مسعود نقره کار


نظر شما؟

نام:

پست الکترونیک(اختياری):

عنوان:

نظر:
codeimgکد روی تصویررا اينجا وارد کنيد:

نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد