logo





وسیله اروپائی مبادله ساده ای برای کمک به مقاومت تهران

مترجم : ایرج واحدی پور

دوشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۷ - ۲۵ فوريه ۲۰۱۹

iraj-vahedipour.jpg
نویسنده : MAHMOUD PARGOO

این وسیله کمک اقتصادی که انتظار میرفت نیست ولی برای سرپا نگهداشتن جمهوری اسلامی کافی است رئیس جمهور ایران حسن روحانی در گردهمائی یه مناسبت چهلمین سالگرد انقلاب ، روز دوشنبه بیست و دوم بهمن در تهران اظهار امیدواری کرد که بر تحریمهای آمریکائی غلبه شود . اما در حالیکه در ژوئیه ۲۰۱۵ با امضاء کردن معاهده برجام با آمریکا و قدرتهای دیگر امید زیادی به موفقیت بسته بود، درحال حاضر دولتش باید به وسیله پرداختی که از طرف اروپائیها ایجاد شده و تابحال مورد استفاده و آزمایش قرار نگرفته امید ببندد .
روز سی و یکم ژانویه سه کشور اروپائی : انگلستان ، آلمان و فرنسه که مدتی از ایجاد وسیله ای که مدتی راجع به آن صحبت شده بود و برای کمک به مبادله کالاها بکار میرفت و اینستکس INSTEX نام گرفته بود خبر دادند. البته هدف حمایت از قرارداد هسته ای برجام بود .
سه کشور اروپائی در بیانیه مشترک از این ابتکار بعنوان قدم اول در جهت تسهیل عمدتأ « مبادلات دارو، وسائل پزشکی و مواد غذائی کشاورزی » توضیح دادند . این سه دولت بیان داشتند که : امید دارند که در دراز مدت دولتهای دیگری نیز که مایل به مبادله با تهران باشند بتوانند ازاین امکان استفاده کنند.
این ابتکار، در ایران واکنشهای مختلفی را باعث شده است . وزیرخارجه جواد ظریف که مذاکرات معامله هسته ای را نیز اداره میکرد از این اقدام استقبال کرده و ابراز امیدواری کرده که بتواند وسعت عمل پیدا کند. ولی تعدادی ازسیاستمداران اصولگرا این اقدام را تحقیرآمیز نامیده اند .
اکنون این سئوال مطرح است : آیا INSTEX در جریان مشکلات حاصل از تحریمها نقش تغییردهنده بازی را عمل میکند ؟

واقعیت محض و بکر
درحال حاضر اینستکس هنوز روی کاغذ است و برای برآورد تاثیر کامل آن روی مبادلات خارجی تهران ، باید صبرکرد تا جزئیات عملی آن بکارگرفته شود و نتایج آن اعلان گردد .مواردی وجود دارند که باید در عمل روشن شوند
اول اینکه میدان عملکرد اینستکس حداقل در ابتدا محدود است و فقط در زمینه کالاهای ضروری مانند غذا و دارو عمل میکنند .
دوم اینستکس طرفهای دیگر را در بر نمیگیرد. با توجه به اینکه طرفهای عمده مبادلات و همچنین وارد کننده های عمده نفت ایران چین و هند هستند همچنانکه محمد رضا پورابراهیمی رئیس کمیته اقتصادی مجلس میگوید، برای پول نفت بیشتر، موثر بودن اینستکس در عمل مورد سئوال است .
اروپا واردات زیادی از ایران ندارد . حتی یونان و ایتالیا که از طرف ترامپ مشمول معافیت از تحریمها در مبادلات با ایران شده اند، بعد از شروع مرحله تحریمها از خرید نفت از ایران خودداری کرده اند. علاوه براین شرکتهای اروپائی که با ایران رابطه تجاری دارند هیچ انگیزه ای برای معامله با ایران ندارند که شانس خودشان را در بازار بزرگترآمریکا به خطراندازند .

زنجیره متصله
عامل دیگری که ممکن است اینستکس را بخطر اندازد یا باعث درگیری سیاسی علیه اعتدالیون در ایران شود این است که میخواهد تهران خود را در خط بین حکومتی « گروه ویژه اقدام مالی FATF » علیه پولشوئی قرار دهد .
اکنون ایران در لیست سیاه این گروه در پاریس قرار دارد . نیازهای تصویب لایحه اف ا تی اف با مخالفت شدید محافظه کاران و اصولگرایان در شورای تشخیص مصلحت مواجه گردیده است .
جدا از اینکه اینستکس چه اندازه موثرمیتواند باشد . آینده تحریم های ایران به تصمیمات گروههای مختلف حاکمیت ایران بستگی دارد که هنوز مشخص نیستند .
توانائی ایران در برابر تحریمها بستگی به این دارد که آیا آمریکا معافیت از تحریمها برای خرید نفت از ایران به مدت شش ماه را که به هشت کشور خریدار نفت ایران داده بود و در آوریل ۲۰۱۹ به پایان میرسد از نو تجدید کنند و یا به هدف رساندن صادرات نفت ایران به صفر عمل کند و این معافیت را تمدید نکند .
اگر آمریکا معافیت تحریم ها را تمدید نکند ، برای وارد کننده گان نفت ایران مشکل است که علیرغم اطلاع از عملکرد اینستکس بتوانند به خرید نفت ایران ادامه دهند . در این صورت برای شرکتهای نفتی مسئله این نیست که چگونه پول نفت را به ایران برسانند بلکه باید بین دو راه معامله با آمریکا یا ایران یکی را انتخاب کنند .

حفظ خط ترامپ
ایجاد اینستکس بعضی ناظران را به این نتیجه رسانده که این عملکرد در جهت شروع آزاد شدن تدریجی مالی اروپا از تسلط ایالات متحده است . به دنبال آن ظهور رقیبی در برابر قدرت مبادلات مالی دلار و تسلط دلار بر سویفت SWIFT ( مبادلات پولی جهانی) خواهد بود .
بهرحال سه دولت اروپائی هوشیاری به خرج دادند که رئیس جمهور آمریکا دونالد ترامپ را تحریک نکنند و لذا اینستکس را به خرید دارو و غذا که ازطرف آمریکا تحریم نشده محدود کردند . شاید علت واکنش نرم دولت ترامپ به کاربست اینستکس تفاهم متقابل دو طرف ( اروپا و آمریکا ) در رعایت محرمانه خط قرمز واشنگتن بوده است .
هدف سه کشور اروپائی تامین ادامه عضویت ایران در قرارداد برجام و متعهد ماندنش به این قرارداد و لذا ممانعت از هرگونه بحرانی که در نتیجه خروج از قرارداد میتوانست پیش آید .
موفقیت این هدف میتواند به خواست سیاسی اروپا در تبدیل اینستکس به وسیله ای عملی باشد که نیازهای روزانه مالی ایران را تسهیل کند و آنرا به طرفهای سوم ( طرفهای مبادلات با ایران ) نیز بسط دهد . ممکن است مهمترین فاز این روابط در ارتباط با شرق باشد .
نتیجه مذاکرات آینده آمریکا و چین یکی ازشرکای بزرگ تجاری ایران ممکن است برآینده تحریمهای آمریکا بر تهران اثرگذار باشد . گرچه نشانه ای وجود ندارد که موضوعی در رابطه با ایران و تحریمها در مذاکراتی که برای اول مارس برنامه ریزی شده مطرح باشد درهر صورت نیتجه مذاکرات بطور غیرقابل اجتنابی سطح همکاری های چین را در رابطه با تحریمهائی علیه ایران تعیین خواهد کرد.
اگر توافقی بین دو قدرت حاصل شود ممکن است چین رابطه سختگیرانه ای نسبت به ایران در پیش گیرد و دسترسی آن به تاسیسات مالی چین را محدود نماید . پیش از این بانک چینی کنلون Knulun که تحت کنترل شرکت دولتی « شرکت ملی نفت چین است و یک موسسه حیاتی برای انتقال پول به ایران بوده است .این انتقالها را متوقف کرده و شاید علت آن جلب رضایت واشنگتن بوده است .
گرچه اینستکس ممکن است وسیله ای ایده آل برای تجارت با جهان نباشد و برای اروپائی ها جاذبه ای ندارد که با ایران به خرج آمریکا مبادله و تجارت کنند ولی برای تامین مواد غذائی و دارو کارآمدی دارد .
در نگاهی کوتاه به وضعیت ایران که کاهش اخیر گوشت قرمز افزایش انفجاری قیمت کالاها را به دنبال داشت و دولت را مجبور به جیره بندی کرد نشان میدهد که حتی کانال باریکی مانند اینستکس میتواند برای رژیمی که با بدترین بحران اقتصادی در چهل سال اخیر روبروست اهمیت جدی و حیاتی داشته باشد .

نظر شما؟

نام:

پست الکترونیک(اختياری):

عنوان:

نظر:
codeimgکد روی تصویررا اينجا وارد کنيد:

نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد