در چهارم تیر ۱۳۵۸، جنبش چپ ایران شاهد یک رویداد مهم بود. دهها تن از زندانیان سیاسی دوره شاه و مبارزین جنبش چپ انقلابی، با انتشار سلسله بحث ها و مواضع خود در چندین کتاب و جزوه، سازمان جدیدی را بنام "راه کارگر" بنیان گذاشتند.
این مبارزین، عمدتا از اعضا و فعالین سابق چهار گروه سیاسی در دوره رژیم ستم شاهی بودند: سازمان چریک های فدایی خلق، جریان معروف به "گروه فلسطین"، گروه ستاره سرخ و بخش مارکسیستی سازمان مجاهدین خلق.
دهها تن از کادرها و اعضای این چهار جریان به همراه شماری از فعالین مستقل چپ.، به تدریج از اوایل دهه پنجاه به دلیل مرزبندی با سه گرایش دیگر در جنبش چپ، به "خط چهار" معروف شد. یعنی مجموعه دیدگاه هایی که با رفرمیسم و وابستگی بی چون و چرای حزب توده به اتحاد شوروی و نیز مشی چریکی جدا از مردم در سازمان های چریکی ایران و نیز با "تز سه جهان" چین و مواضع سایر نیروهای "خط سه" مرزبندی داشتند. زندانیان سیاسی معتقد به "خط چهار" در چندین زندان دوره پهلوی حضور داشتند. آنها پس از اینکه به دست پرتوان مردم در جریان انقلاب ۵۷ از زندان آزاد شدند، از طریق ارتباط با یکدیگر و برگزاری جلسات مشورتی متعدد و از جمله تلاش ناکام برای ادغام در سازمان چریک های فدایی خلق (با توجه به منتفی شدن مشی چریکی) سرانجام به این نتیجه رسیدند که سازمان جدیدی را بر مبنای "خط چهار" ایجاد کنند و با توجه به اهمیتی که برای نقش تاریخی و انقلابی طبقه کارگر قائل بودند، نام آن را "راه کارگر" گذاشتند، که ضمن انتشار چندین کتاب، از اوایل پائیز 58 اقدام به انتشار هفته نامه راه کارگر کرد.
این سازمان نوپا به ویژه به دلیل مواضعی که در مورد شکست انقلاب بهمن، دلایل آن و ماهیت ارتجاعی و فاشیستی رژیم خمینی گرفت و سلسله جزواتی را نیز با عنوان "فاشیسم، کابوس یا واقعیت؟" منتشر کرد و از جمله کتابی درباره ماهیت به شدت قرون وسطایی نظریه "ولایت فقیه" ، به سرعت در میان جوانان دانشجو، دانش آموز و بخشی از کارگران پیشرو و روشنفکران چپ ریشه دواند و در مدت کوتاهی به یک سازمان سراسری تبدیل شد.
یکی از نقاط قوت "راه کارگر" که بی ارتباط با رویدادهای اخیر نیست، مرزبندی با هرگونه مداخله امپریالیستی به ویژه مداخله نظامی خارجی بودیم. به همین خاطر مبارزه با استبداد و سرمایه داری و دولت دینی را جدا از مبارزه ضدامپریالیستی نمی دانستیم. ما در عین حال از منظر "صدای سوم" معتقد بودیم "آمریکا ستیزی، غرب ستیزی و اسرائیل ستیزی" رژیم اسلامی از منظر ارتجاعی صورت میگیرد و ربطی به یک مبارزه حقیقتا ترقی خواهانه و انقلابی علیه امپریالیسم و صهیونیسم ندارد. ما در تمام چهل و هفت سال گذشته سعی کردیم از همین منظر، مشاجرات و درگیری های رژیم ایران با آمریکا، اسرائیل و غرب را تحلیل کنیم و موضعی درست اتخاذ کنیم. موضعی که بار دیگر حقانیت تاریخی خود را در جنگ جنایتکارانه اخیر نشان داده است.
اما سازمان ما همچون بخش عمده چپ ایران، در بدو تاسیس و فعالیت از دو بیماری مهم رنج می برد: نخست خوانش استالینیستی از سوسیالیسم و دوم مناسبات تشکیلاتی غیر دمکراتیک. این دو عارضه هیچ نشانی از سنت آزادیخواهانه و برابری طلبانه کمونیسم و مارکسیسم نداشت. جنبشی که با مانیفست، کمون پاریس و انقلاب اکتبر و اهمیت دمککراسی از پائین شناخته می شد. سنتی که "آزادی هر فرد را شرط آزادی همگان" میدانست و حق حاکمیت بی چون و چرای اکثریت مردم در یک مناسبات عمیقا دمکراتییک و شورایی را می پذیرفت، با دولت ایدئولوژیک و دولت - حزب و مناسبات تک حزبی مرزبندی داشت و عمیقا به آزادی بی قید و شرط اندیشه، بیان و تشکل پایبند بوده و خواستار امحای کامل مجازات اعدام و شکنجه و بگیر و ببند انسانها به خاطر عقایدشان است.
متاسفانه این خوانش غیر دمکراتیک از سوسیالیسم و بیگانگی ان با مارکسیسم، علیرغم مرزبندی های درستی که با برخی " انحرافات" در شوروی و چین و بلوک شرق و کودتای "خلقی ها" در افغانستان و غیره داشتیم، کم و بیش دست از سر ما و بخش عمده جنبش چپ ایران بر نداشت، تا مقطع فروپاشی اتحاد شوروی و بلوک شرق، که سبب شد ما با برگزاری اولین کنگره سازمان در خارج از کشور در تابستان ۱۳۷۰ ضمن نقد مواضع گذشته، اعلام کنیم: سوسیالیسمی که دمکراتیک نباشد، سوسیالیسم نیست!
در عرصه مناسبات تشکیلاتی نیز ما رد پای همان خوانش استالینیستی را در درون سازمان خود می دیدیم که انشعاب بزرگ سال ۱۳۶۷ و نیز سال ۱۳۸۸ محصول ناگوار آن بودند. در جدایی ها و اخراج های سال ۶۷ بی تردید مناسبات فرقه ای - بورکراتیک دلیل آن بود که کنگره سال ۷۰ و نیز بعدها قطعنامه "باز هم خانه تکانی کنیم" سعی کرد این میراث غیر دمکراتیک را نقد کند.
اکنون اما "سازمان راه کارگر" در جایی قرار دارد که میتواند مدعی شود با داشتن یک اساسنامه که به مناسبات دمکراتیک درون تشکیلاتی احترام می گذارد و حق گرایش و بیان نظر چه در درون و چه در بیرون را به رسمیت می شناسد (حتی اگر خلاف موضع رسمی اکثریت سازمان باشد) و نیز پایبندی به سنت های دمکراتیک جنبش کمونیستی یعنی تلفیق دمکراسی مستقیم و شورایی و خودحکومتی مردم و نیز تلاش بی امان برای گسترش همکاری و اتحاد در درون خانواده بزرگ چپ انقلابی و سوسیالیستی ایران و نیز حضور پیگیر رفقای سازمان در انبوه نهادهای دمکراتیک غیرحزبی، نقش خود را به مثابه یکی از نیروهای جنبش کمونیستی ایران برای عروج مجدد این جنبش و نقش آفرینی آن در انقلاب نوین ایران در راستای انقلاب اجتماعی به رهبری طبقه کارگر برای عبور توامان از استبداد سیاسی - مذهبی و مناسبات طبقاتی سرمایه داری ایفاء کند.
بی تردید به لحاظ کمی، سازمان ما همچون دیگر احزاب و سازمان های سیاسی به دلیل دور افتادن از پایه طبقاتی و اجتماعی خود در ایران و عوامل دیگر، به شدت تضعیف شده اند، به ویژه بعد از سلاخی هزاران فعال کمونیست و چپ در دهه شصت، که بیش از دویست تن از اعضا و هواداران سازمان نیز در میان آنها بودند.
در نیمه اول دهه شصت، سازمان ما همچنین، بخش عمده مرکزیت خود را از دست داد. اعدام و قتل 9 عضو دفتر سیاسی و کمیته مرکزی از جمله رفیق علیرضا شکوهی (دبیر اول) ضربه سنگینی به ما زد. برخی سازمان های چپ زیر این ضربات و نیز اختلافات درونی، متلاشی شدند و از بین رفتند، اما ما با همه ضربات و فراز و نشیب ها و جدایی ها ، تلاش کردیم پرچمی را که جانباختگان راه کارگر برافراشته بودند، کماکان در اهتزاز نگه داریم، و همچنان برای رهایی کارگران، زحمتکشان، زنان، جوانان و ملیت های تحت تبعیض مبارزه کنیم و به پیروزی این رزم نفس گیر، امید داشته باشیم.
در سالگرد اعلام موجودیت "راه کارگر" جای همه رفقای جانباخته راه کارگری و همه مبارزین راه آزادی و برابری خالی نیست و نخواهد بود، زیرا انبوه فعالین متشکل و مستقل چپ چه در ایران و چه در خارج، عزم خود را جزم کرده اند که سر سوزنی از مبارزه برای آزادی، برابری و کرامت انسانی عدول نکنند و به مبارزه خود با رژیم جمهوری اسلامی و هر نوع بنیادگرایی مذهبی، همه اشکال امپریالیسم (چه غربی، چه شرقی) همه انواع راسیسم، شوونیسم و فاشیسم از جمله عروج جریان نئوفاشیست موروثی - سلطنتی در ایران مبارزه کنند و همچون شیرزنان ایران در اسفند ۵۷ ندا سردهند که: ما انقلاب نکردیم، تا به عقب برگردیم"!
گرامی باد یاد عزیز جانباختگان راه کارگر و همه جانباختگان راه رهایی
سرنگون باد رژیم اسلامی سرمایه داری ایران
زنده باد آزادی، زنده باد سوسیالیسم
کمیته مرکزی سازمان راه کارگر
تیر ماه ۱۴۰۵ - ژوئن ۲۰۲۶
نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد
