گزارشی از بنیامین وبر، خبرنگار ARD در استانبول، درباره وضعیت مردم در ایران.
بر اساس گزارش امنستی اینترنشنال، شمار ثبتشده اعدامها در جهان در سال گذشته بهطور چشمگیری افزایش یافته است — بهویژه در ایران. در این کشور، مجازات اعدام بهطور سیستماتیک بهکار گرفته میشود تا «ترس و وحشت در جامعه گسترش یابد».
در پایتخت ایران، تهران، اکنون فضایی افسرده حاکم است؛ این را مهتاب ۴۰ ساله به ARD میگوید.
«احساس میشود نوعی سایه مرگ بر جامعه افتاده است. وقتی میان مردم هستی، همهجا آدمهایی را میبینی که انگار بیحس و مبهوت شدهاند.»
دلایل این وضعیت بسیارند: شرایط اقتصادی، جنگ با ایالات متحده و اسرائیل، آتشبس شکننده، و نگرانی بسیاری از مردم از اینکه جمهوری اسلامی و نمایندگانش حتی پس از پایان جنگ نیز همچنان در قدرت باقی بمانند؛ همان کسانی که در اعتراضات ژانویه، بنا بر گزارشها، احتمالاً دهها هزار نفر را کشتهاند.
مهتاب میگوید زندگی در ایران همیشه با ناامنی همراه بوده، اما در وضعیت کنونی این ناامنی بهشدت تشدید شده است. جدا از بحران اقتصادی، فشار روانی نیز بسیار بیشتر شده است.
«آدم دائماً در حالت تعلیق میماند و از خود میپرسد: حالا چه اتفاقی خواهد افتاد — و چه نخواهد شد؟»
تقریباً هر روز گزارش اعدام منتشر میشود
قوه قضاییه ایران این روزها تقریباً هر روز از اعدامهای جدید خبر میدهد. برای مثال اعدام احسان افراشته. این متخصص ۳۲ ساله سایبری صبح زود چهارشنبه گذشته در زندان قزلحصار در شهر کرج اعدام شد. اتهام او: جاسوسی برای اسرائیل.
ویدیویی که قوه قضاییه منتشر کرده، ظاهراً اعتراف او را نشان میدهد. سازمانهای حقوق بشری معتقدند چنین اعترافهایی اغلب تحت شکنجه گرفته میشوند، بدون دادرسی عادلانه و بدون ارائه مدارک. افراشته پیشتر همواره این اتهامات را رد کرده بود.
یولیا دوخروف، از سازمان عفو بینالملل میگوید:
«مقامات ایرانی از اعدام و همچنین مجازات مرگ برای ایجاد ترس و وحشت استفاده میکنند.»
بر اساس این گزارش، ایران در سال گذشته دستکم ۲۱۵۹ نفر را اعدام کرده است. عفو بینالملل به این نتیجه رسیده که این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۴ دو برابر شده است.
گزارش عفو بینالملل درباره تعداد اعدامها در جهان
بر اساس گزارش عفو بینالملل، در سال گذشته در سراسر جهان به اندازهای انسان اعدام شدهاند که از سال ۱۹۸۱ تاکنون سابقه نداشته است. با ثبت دستکم ۲۷۰۷ مورد اعدام، شمار اعدامها تقریباً دو برابر سال ۲۰۲۴ بوده است. گزارش مجازات مرگ این سازمان نشان میدهد که این افزایش شدید عمدتاً ناشی از عملکرد چند کشور معدود است که از اعدام بهعنوان ابزار ارعاب هدفمند استفاده میکنند؛ در رأس آنها چین، ایران و عربستان سعودی قرار دارند.
عفو بینالملل اعلام کرده بیشترین شمار اعدامها در جهان در چین اجرا میشود، اما ابعاد واقعی آن روشن نیست، زیرا دادههای مربوط به اعدامها در این کشور «راز دولتی» محسوب میشوند. بنابراین رقم کلی ثبتشده شامل هزاران اعدام احتمالی در چین و نیز اعدامهای انجامشده در ویتنام و کره شمالی نمیشود.
گزارشهایی از بازداشتها؛ اینترنت همچنان قطع است
بدین ترتیب ایران پس از چین، دومین کشور جهان از نظر تعداد اعدامهاست. پس از اعتراضات ژانویه که بنا بر گزارشها دهها هزار کشته بر جا گذاشت، جمهوری اسلامی موقتاً و دستکم بهطور رسمی اجرای احکام اعدام را متوقف کرده بود — آن هم تحت فشار ایالات متحده. اما این خویشتنداری اکنون پایان یافته است.
یولیا دوخرو میگوید:
«مشخص شده که از زمان حمله آمریکا و اسرائیل تاکنون، ۲۸ نفر اعدام شدهاند. سرکوب اکنون بهشدت ادامه خواهد یافت.»
به گفته او، رژیم مردم را در ایستهای بازرسی کنترل میکند و گزارشهایی از بازداشتها وجود دارد. دسترسی به اینترنت همچنان قطع است. هر کس که نسبت به جمهوری اسلامی موضعی انتقادی داشته باشد، شبها بهسختی جرأت میکند به خیابان برود؛ زیرا هواداران رژیم هر شب با صدای بلند و حضوری گسترده، پیروزی بر دشمن را در خیابانها جشن میگیرند.
«من پایان را آرزو میکنم»
مهتاب ۴۰ ساله با این حال به آیندهای متفاوت فکر میکند:
«من پایان جمهوری اسلامی را آرزو میکنم. و کسی را در قدرت میخواهم که واقعاً نسبت به مردم همدلی داشته باشد.»
او همچنین آرزو دارد که ایران پس از یک دگرگونی سیاسی بتواند مانند دیگر کشورهای جهان عمل کند و مدام تحت فشار و محدودیت نباشد؛ محدودیتهایی که دین، ایدئولوژی و همه موانعی که جمهوری اسلامی ایجاد کرده به جامعه تحمیل کردهاند.
مهتاب میگوید با وجود همه این شرایط، نمیخواهد امید خود به تغییر را از دست بدهد.
به نقل از سایت تلویزیون کانال یک آلمان. ۱۸ مه ۲۰۲۶
