" کمیته ": این اصطلاح امروزه در سطوح مختلف کاربردی گسترده دارد. ولی این کلمه از کجا آمده و به چه معنی است؟ چند نکته در این باره و نکاتی هم درباره " کمیته " های مشهور در تاریخ معاصر ایران:
واژه " کمیته " از ریشه لاتین committere گرفته شده به معنای " به هم پیوستن " و نیز " اعتماد نمودن ". این لغت از آنجا ابتدا به زبان انگلیسی ( Comittee )وارد شده و سپس از قرن ۱۸ به زبان های فرانسه و آلمانی نیز راه یافته است. امروز، کمیته به هر نوع گروهی اطلاق می شود که برای انجام وظیفه ای معین تشکیل می شود.
در تاریخ معاصر ایران، نخستین کاربردهای اصطلاح " کمیته " نه در عرصه های فرهنگی یا عمرانی و یا اصلاحی بلکه در عرصه سیاست بوده است. آن هم اغلب در قالب وظایف یا ماموریت های خشن. مشهورترین این " کمیته " های خشونت ورز را در زیر می آورم:
● "کمیته مجازات ": تشکلی بود زیرزمینی که در پایانه حکومت قاجار، در سال ۱۲۹۵ پدید آمد. بنیان گذاران آن ابراهیم خان منشی زاده ( فرزند او، داوود منشی زاده بعدها حزب فاشیستی " سومکا " را ایجاد نمود ) و اسدالله خان ابوالفتح زاده بودند. اعضای کمیته مجازات دیدگاه های ناسیونالیستی افراطی داشتند و هدف شان ترور افراد و شخصیت های سیاسی وابسته به دولت های بیگانه ( در آن زمان عمدتاً روسیه و انگلیس ) بود. نخستین ترور علیه رئیس انبار غله ( انگلوفیل ) و دومین اقدام هم کشتن متین السلطنه مدیر روزنامه " عصر جدید " بود. او متهم به روسوفیلی بود. کمیته مجازات چندین ترور موفقیت آمیز دیگر، از جمله قتل خزانه دار کل حکومت را نیز داشت.
● "کمیته آهن ": این، هسته ای مخفی و پنج نفره بود که توسط سید ضیاء طباطبائی تشکیل شده بود و طرح کودتای سوم اسفند را در برنامه خود داشت.
● "کمیته انتقام ": که "گروه انتقام " نیز خوانده می شد و مشخصات یک تشکل مخفی تروریستی و اولترا ناسیونالیستی را داشت و در سال ۱۳۲۲ به وجود آمده بود. چهره های اصلی این کمیته علیرضا رئیس، علینقی عالیخانی و داریوش همایون بودند. هدف آنها، مبارزه با عوامل دولت های بیگانه در زمان اشغال ایران در خلال جنگ دوم بود. نخستین اقدام آنها، پرتاب نارنجک به منزل کریم کشاورز ( برادر فریدون کشاورز، از اعضای حزب توده ) بود که البته او جان به در برد. ترور بعدی در مورد شکرالله صفوی، مدیر روزنامه کوشش بود. طرح کشتن وثوق الدوله هم در برنامه بود ولی تحقق نیافت. زیرا اغلب اقدامات کمیته با شکست روبرو شد و گردانندگان به فکر تغییر مشی خود افتادند. طوری که بعدها از آن هسته اولیه، حزب پان ایرانیست پدید آمد.
● " کمیته انتقام " دوم: این تشکل مخفی در نخستین مراحل آغاز انقلاب ۵۷ توسط ساواک ایجاد شد. وظیفه آن، تهدید چهره های فعال سیاسی، ارسال نامه های تهدید آمیز و بمب گذاری در دفاتر کار حقوقدانان و روشنفکران و افرادی چون بازرگان، عبدالکریم لاهیجی و... بود. گویا، ساواک، ابوالحسن شایگان( یکی از نوجوانان دستگیر شده در خانه های تیمی چریک های فدائی. او پیش از کشته شدن دو برادر کوچک ترش به نام های ناصر و ارژنگ، زنده دستگیر شده بود) را نیز در آن کمیته انتقام وارد کرده بود. بعد از انقلاب، هیچ گونه رد پائی از او یافته نشد. ضمناً:
در کنار کمیته انتقامِ ساواک ساخته، حزب رستاخیز نیز گروهی مخفی به نام " نیروی پایداری " تشکیل داده بود که وظیفه اش یورش به گردهمائی های دانشجوئی و انجمن های روشنفکری مانند کانون نویسندگان بود.
" ●کمیته مشترک ضد خرابکاری ": این تشکیلات در سال ۱۳۵۰ از همکاری ساواک، شهربانی و ژاندارمری پدید آمد و وظیفه مرکزی اش مبارزه با فعالیت سازمان های سیاسی رادیکال علیه رژیم بود. آن تشکیلات سرکوب به زودی با نام کوتاه " کمیته " و زندان کمیته معروف شد و کارنامه اش فصل جدید و خونینی در تاریخ سرکوب مخالفان در ایران به ثبت رسانید.
نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد
