نیازمند اقدام‌ عاجل هستیم؛
در جبران تاخیر اما، هر تعجیلی نشاید!

شکل نوشتاری و کامل سخن در «کنگره آزادی ایران»«ویدئو این سخنرانی که بر قطع بی درنگ جنگ جاری و محکوم کردن تجاوز و نقش هر دو طرف آن در شکل گیری جنگ تاکید داشت و خواستار اختصاص یک پانل به موضوع بسیار مهم جنگ جاری شد، انتشار خواهد یافت».

– درود به خانم‌ها و آقایان. دعوت به نشست حول سکولار دمکراسی – متشکل از دوستان منفرد و اعضایی از احزابی – را پاس می‌دارم و سازمانگری‌تان راقدر می‌نهم. سخن را از سیاست می‌آغازم تا به نقشه راه سکولار دمکراسی برسم.

– آن چهره‌‌ی سیاسی که «کنگره آزادی ایران» نیاز دارد همین امروز از خود به نمایش نهد تا معرف آن شود، همانا تاکید آنست بر آتش‌بس فوری! نوع زایش «کنگره»، مبین نحوه رویش و شکوفایی آن خواهد بود. این مهم را دریابیم.

– رُخ‌نمایی شایسته «کنگره» در اینست که بگوید: دعوت به تهاجم و بمباران،‌ ره به دمکراسی نمی‌بَرَد و تشویق جمهوری اسلامی به موشک‌پرانی نامش «مقاومت میهنی» نیست. باشد که نهال «کنگره» در صلح‌خواهی به شکوفه بنشیند.

* * *

– دوستان! ویژگی بافتاری این نوع تجمعات دمکراتیک، گردآمدن متعلقین به تشکل‌ها و جمعی از منفردین است دور همدیگر و سخن من در این «کنگره» نیز، متوجه همین موضوع و متمرکز بر چند و چون آن.

– وقتی انگیزه و هدف این نشست و سمتگیری سیاسی آن، به درستی گذر از جمهوری اسلامی به سکولار دمکراسی اعلام می‌شود، از نکات رهگشا برای همین بافتار، یکی نیز یافتن ساختار مناسب برای نیل به همین هدف سیاسی است.

– این پویش نیازین، نگاهی آسیب شناسانه به تجارب در زمینه‌ی ایده‌ی همچنان صحیح سکولار دمکراسی اما توام با خطاهایش را لازم دارد؛ بازنگری‌ای که، منطقاً از منشور نقد جمع‌آمدهای کمابیش شبیه همین «کنگره» می‌گذرد.

– اپوزیسیون دمکرات از اوایل دهه‌ی ۹۰ میلادی، مواجه با وفور غیر متحزبین در صحنه است. ثروتی حاوی تجارب ارزشمند درونمرزی و برونمرزی، که آحاد آن قبلاً متحزب بوده‌اند و یا از همان آغاز، برآمد‌‌ در سیمای فردی داشته‌اند.

– اما این دو موجودیت تا به تجمع روی می‌آورند‌، درگیر موضوع چیستی مناسبات بین خود می‌شوند: انتظار از حزبی‌ها در جهت اتم‌وار عمل کردن آنها به تماشا در می‌آید، و متقابلاً از منفردین انتظار تشکل‌یابی‌ هم‌نظران با همدیگر می‌رود.

– این یک ناسازه‌ی واقعی است. تعویق حل این ناسازه و دوام آن، بنا به تجربه، در زمره عوامل موثر در ابتر ماندن اتحادهای فراگیری است گرچه در نفس خود مثبت، اما با نتیجه‌ی فرسودگی‌ و فروکاهی‌‌ آنان به جمع‌هایی محدود.

– لذا هر اندازه پذیرش تکثر و تنوع در اپوزیسیون دمکرات نشانه‌ا‌ی از بلوغ فرهنگی در فضای سیاسی است، با زیست در اغتشاش اما به اختلال می‌رسد. کامیابی این «کنگره» از جمله به درس‌گیری آن از مشابه‌هایش در گذشته ‌است.

– بقا و دوام مناسبات میان متنوع‌ها، بستگی به تعامل نمایندگی‌های سیاسی با همدیگر دارد. اتحاد جمع متکثر، مستلزم رعایت اصل ائتلاف‌هاست نه ماندن در چینش ذرات کنار هم.‌‌ تکثر در حجم فراگیر را، فقط موتلفین نمایندگی می‌کنند.

– گذار به سکولار دمکراسی از جمهوری اسلامی، نیاز به شکل‌گیری آن سان آلترناتیوی دارد که کاریسما پروری فردی را برنتابد و تبلور در رهبری دمکراتیک ائتلافی بیابد. آلترناتیو مطلوب ماها، باید از همان اول، تجمع نمایندگی‌ها باشد.

– مصداق این گزاره در رابطه با جمع‌آمد امروز ما، هم به فال نیک گرفتن گردآمدن متحزبین و غیر متحزبین به شیوه‌ی دمکراتیک است و هم سمتگیری منفردین به هم‌گروه شدن‌ها‌ تا جمع – گروه‌ها، نمایندگی سیاسی معین به نمایش نهند.

– جمع‌آمدی که فقط هم بخشی از پروسه‌ی تجمعات اپوزیسیونی و یک پروژه‌ از آن در راستای هماهنگی‌ میان سکولار دمکرات‌هاست؛ «کنگره‌»ای از کنگره‌ها با چشم‌انداز فراروئی تا سطح آلترناتیو و این واقع‌بینی که آلترناتیو‌ها متعددند.

– پس اهمیت کلیدی دارد که «کنگره» شناخت دقیقی از ایستگاه فعلی خود داشته باشد تا هم به الزامات آن عمل کند و هم با گام‌های سنجیده ره بسوی جایگاه بعدی بگشاید. ایستگاه کنونی، کلید زدن امر گفتگو است در شکل سازمانیافته‌.

– اما گفتگو هم برای گفتگو و درجا زدن در خود نیست، بلکه بگونه‌ی هدفمند، رسیدن به پیمان میان خود است مبتنی بر عهد‌نامه‌ای با مضمون هماهنگی نیروها و جریانات همسو با هم. ایستگاه‌های بعدی، تکثیر تکثر متنوع‌هاست.

– این «کنگره» می‌تواند و لازم هم دارد که بگونه‌ی دمکراتیک و با تعریف وظایف، جمعی اجرایی از میان خود به عنوان «دبیرخانه» برگزیند تا با کوشش برای استمرار روند «کنگره» و گسترش آن، هماهنگی‌های‌ لازم را انجام دهد.

– این «کنگره» تا زمان تحقق تجمع نیازین از تشکل‌های نمایندگی در وجود خود، بهتر است تصمیماتش را بر پایه‌ی توافق همگانی پیش ببرد و حتی المقدور از مکانیسم رای مطلق در نشست عمومی بپرهیزد.

* * *

– دوستان! با پذیرش اینکه اپوزیسیون سکولار دمکرات، عقب‌تر از ظرفیت و آمادگی جامعه برای به زیر کشیدن جمهوری اسلامی و گذار از آنست، اقتضای مبرم لحظه‌ی خطیر کنونی را رهایی اپوزیسیون دمکرات از تاخیر بدانیم.

– در جبران این تاخیر، هر اقدامی و از جمله تجمع امروز را باید بجا و ارزشمند دانست. در عین حال اما، راه نه تعجیل و لحظه پنداری، بلکه سامان‌یابی است بگونه‌ی هدفمند و روشمند. هم‌داستان و هم‌راه همدیگر در این راستا باشیم.

بهزاد کریمی

۸ فروردین ماه ۱۴۰۵ برابر با ۲۸ مارس ۲۰۲۶