پس از قتلعام تظاهرکنندگان ماه ژانویه ۲۰۲۶ از سوی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در ایران، چهرههای شناخته شدهی آلمانی-ایرانی نامهی سرگشادهای خطاب به مسئولان و نمایندگان مجلس فدرال آلمان نوشتهاند و درخواست کردهاند که زمینهی تحقیقات در این مورد را فراهم آورند، شواهد و مدارک را به طور سیستماتیک مستند کنند و آمران و عاملان را - در صورت امکان - برمبنای قانون بینالمللی کیفری تحت پیگرد قانونی قرار دهند.
چهار تن از نگارندگان این نامه - پروفسور نایکا فروتن (استاد دانشگاه و جامعهشناس)، نوید کرمانی (نویسنده)، محمد رسولاف (کارگردان) و یاسمین طباطبایی (بازیگر) – این نامه را در نشستی در روز چهارشنبه، ۲۵ فوریه به مسئول وزارت امور خارجه آلمان ارايه دادند و همان روز در جلسهای عمومی در دانشگاه هومبولت برلین در اختیار رسانهها گذاشتند. در میان امضاکنندگان اولیه، نام شخصیتهای سرشناس آلمانی، از جمله فلور بادنبرگ، سناتور برلین، نیز دیده میشود. متن نامه را در زیر میخوانید:
جناب آقای رومل، دادستان کل فدرال، اعضای محترم مجلس فدرال آلمان،
ما، به عنوان شهروندان ایرانیتبار ساکن آلمان، به شما نامه مینویسیم زیرا نمیپذیریم که قتل عام تظاهرکنندگان دموکرات در ژانویه ۲۰۲۶ فراموش شود یا بدون مجازات بماند. بر مبنای تحقیقهای اخیر مجلهی تایم، بیش از ۳۰۰۰۰ نفر تنها در ۸ و ۹ ژانویه کشته شدهاند. این ارقام نه تنها از سوی سازمانهای حقوق بشر، بلکه توسط دولت آلمان و سایر دولتهای غربی نیز واقعبینانه تلقی میشوند. بیم آن میرود که شمار واقعی قربانیان بسیار بیشتر باشد، زیرا عملاً هیچ خبری از خطههای دورافتادهی ایران در دست نیست. چنین سرکوبی در چنین مدت کوتاهی، میتواند خونینترین قتل عام تظاهرکنندگان در سراسر جهان باشد. اگر تاثیر این واقعیت را بر زندگی روزمرهی خود در آلمان مشخص کنیم، به این معنی است: هر یک از ما به عنوان بخشی از جامعهی آلمان که در زندگی خصوصی و در محیط کار برای تحکیم موازین دموکراتیک تلاش میکند، کسی را میشناسد که در جریان اعتراضات جان باخته یا شاهد کشتهشدن انسانها بوده است.
شمار زیادی فیلم ویدئویی، روایتهای شاهدان عینی و اطلاعات درز کرده از درون دستگاه دولتی، این جنایات را به طور همهجانبه مستند کردهاند. فیلمها و گزارشها این گمان را تقویت میکنند که قتلعام ماه ژانویه، حملههای خودانگیخته از سوی سربازان و شبهنظامیان نبوده، بلکه عملیاتی برنامهریزیشده، سامانمند و سراسری بوده است که عوامل حکومتی برای درهم شکستن نهایی ارادهی مردم در راه کسب آزادی به مرحلهی اجرا گذاشتهاند. مسئولان این جنایات تصورناپذیر باید پاسخگو باشند. مردم بیباک ایران انتظار دارند و امیدوارند که ما برای تحقق بخشیدن این مهم به عنوان شهروندان کشوری که خوشبختانه به قوانین بینالمللی و حقوق بشر جهانی پایبند است، اقدام کنیم.
چون روشن است که به دلیل ترکیب شورای امنیت سازمان ملل و رویکرد قدرتهای دارای حق وتو، نمیتوان درخواست رسیدگی به این جنایات را به دادگاه کیفری بینالمللی ارائه داد، و از آنجا که جمهوری اسلامی ایران، عضو دیوان کیفری بینالمللی نیست، در حال حاضر تنها راه رسیدگی قانونی به نقض حقوق بشر در ایران، تحقیقات کیفری در کشور ثالث مانند آلمان است که اهمیت ویژهای دارد. آلمان با تصویب «قانون جرایم علیه موازین حقوق بینالملل» در سال ۲۰۰۲، موضع خود را در جهت حفظ حقوق بینالملل تثبت کرد. دادگستری آلمان این قانون را پیش از این، در رابطه با رسیدگی به «جنایات علیه بشریت» رژیم بشار اسد در سوریه، با موفقیت بهکاربست و به این دلیل به درستی تایید و تحسین جهانیان را برانگیخت.
بنابراین ما از دادخواست «مرکز اروپایی حفظ حقوق اساسی و حقوق بشر» که در ۱۰ فوریه ۲۰۲۶ به دادستانی کل آلمان در کارلسروهه ارسال شده، کاملا پشتیبانی میکنیم و بر آنیم که این دیوان عالی باید اقدامات خود را در جهت رسیدگی ساختاری و اگر لازم باشد، تحقیقات فردی در رابطه با جنایات اخیر در ایران آغاز کند. چنین اقداماتی از اهمیت حقوقی و سیاسی بلندمدت بسیار زیادی برخوردار است، زیرا میتواند گسترهی عملیات جنایتکارانهی یک رژیم را محدود کند. بر این اساس، گردآوری اسناد و مدارکی که میتواند در آیندهی نزدیک به عنوان زمینهی تحقیقات کیفری علیه مجرمان مورد استفاده قرار گیرد، نه تنها با موازین اجرای قانونمند عدالتی جهانشمول همخوان است، بلکه امکان دارد به عنوان پایه و اساس رسیدگی به جنایات صورتگرفته، پس از گذار به یک کشور دموکراتیک تحت حاکمیت قانون در خود ایران، نیز بهکارگرفته شود.
به این ترتیب، از شما میخواهیم سهم خود را در راه پایان دادن به پیامدهای تحملناپذیر ناشی از ادامهی غیرقابلمجازات بودنِ سنگینترین جرمهای بینالمللی در جمهوری اسلامی ایران و در نتیجه جلوگیری از قتلعامهای بیشتر ادا کنید. آلمان به دلیل تاریخ خود، مسئولیت ویژهای در برابر حفظ حقوق بینالملل، کرامت انسانی و پیگرد قانونمند قتلعامهای گروهی که از سوی حکومتها صورت میگیرد، دارد. ما از دولت فدرال آلمان میخواهیم که منابع مالی و انسانی درخوری در اختیار نهادهای «دادستانی کل» و «اداره پلیس جنایی فدرال» قرار دهد تا بتوانند وظایف حیاتی خود را در زمینهی گردآوری مدارک و شواهد انجام دهند.
با احترام،
میشل عبداللهی، روزنامهنگار و مجری تلویزیون، هامبورگ؛ نیو ابوطالبی، فیلمبردار، مونیخ؛ آیدین علینژاد صومعه، دستیار پژوهشی در دانشگاه ال ـ ام ـ او، فیلمنامهنویس، مونیخ؛ نگاه امیری، کمدین و مجری، کلن؛ پروفسور دکتر دونیا امیرپور، دانشگاه علوم کاربردی نیدرهاین، مونشنگلادباخ؛ پروفسور دکتر کتایون امیرپور، رئیس مطالعات ایران، دانشگاه کلن؛ مریم ارس، نویسنده و منتقد ادبی، کلن؛ ساناز عظیمیپور، کنشگر و نویسنده، برلین؛ دکتر فلور بادنبرگ، سناتور برای «تامین عدالت و حمایت از مصرفکننده در برلین»، عضو کمیته اجرایی فدرال حزب «دموکرات مسیحی آلمان»؛ منیره برادران، نویسنده و فعال حقوق بشر، کرونبرگ؛ مینو براتی، تهیهکننده فیلم، برلین؛ شیدا بازیار، نویسنده؛ مریم بلومنتال، سیاستمدار، هامبورگ؛ مریم کلارن، کنشگر و دختر زندانی سیاسی سابق ناهید تقوی، کلن؛ عسل داردان، نویسنده، برلین؛ احسان جعفری، کارآفرین فناوری اطلاعات و سخنگوی اجرایی جامعه ایرانیان در برلین؛ نوا ابراهیمی، نویسنده، گراتس/کلن؛ دکتر پدرام امامی، جراح مغز و اعصاب، رئیس انجمن پزشکی هامبورگ؛ محمد فرخمنش، تهیهکننده فیلم، هامبورگ؛ فهیمه فرسایی، نویسنده و روزنامهنگار، کلن؛ دکتر علی فتحاللهنژاد، کارشناس علوم سیاسی، برلین؛ رضا فاضلی، کارآفرین و مشاور «ای. اس. هولدینگ»، دوسلدورف؛ سارا فضیلت، بازیگر، برلین؛ پگاه فریدونی، بازیگر، برلین؛ پرستو فروهر، هنرمند، فرانکفورت ام ماین؛ ملیکا فروتن، بازیگر، برلین؛ پروفسور دکتر نایکا فروتن، جامعهشناس، دانشگاه هومبولت برلین؛ فردوس فرودستان، روزنامهنگار، کلن؛ بنفشه هورمزدی، بازیگر، برلین؛ رعنا عیسیزاده، وکیل، ساربروکن؛ آیدین جلالی، بازیگر، برلین؛ بهروز کرمیزاده، کارگردان و فیلمنامهنویس، برلین؛ بهزاد کریمخانی، نویسنده و ویراستار، برلین؛ نسرین کریمی، وکیل، عضو هیئت تحریریه «وکلای آوکات»، برلین؛ دکتر نوید کرمانی، نویسنده، کلن؛ هادی خانجانپور، بازیگر و کارگردان، برلین؛ جینا خیر، نویسنده، شاعر، نقاش، پاریس؛ روشنک خدابخش، تهیهکننده فیلم، برلین؛ سولماز خرسند، نویسنده و روزنامهنگار، وین؛ مارال کوهستانیان، عضو شورای شهر و رئیس بخش ویسبادن؛ الهه کوهستانی، مددکار اجتماعی، برلین؛ مریم لاو، روزنامهنگار «تسایت»، برلین؛ دکتر آزیتا مشتاقی، متخصص ارتودنسی، هامبورگ؛ دکتر اسکوله مصطفوی، مورخ هنر، کارلسروهه؛ ارمغان نقی پور، وکیل، وزیر امور خارجه سابق، برلین؛ حمید نوذری، مدیر عامل انجمن پناهندگان ایرانی در برلین، برلین؛ دکتر حمید عنقا، مترجم و نویسنده، فرانکفورت؛ دکتر مریم پالیزبان، محقق تئاتر، بازیگر، نویسنده، برلین؛ شعله پاکروان، مادر ریحانه جباری و کنشگر حقوق بشر علیه مجازات اعدام، برلین؛ محمد رسول اف، کارگردان فیلم، برلین؛ گیلدا صاحبی، نویسنده، برلین؛ مینا صالح پور، کارگردان، برلین؛ علی صمدی احدی، کارگردان، کلن؛ رکسانا صمدی، بازیگر، برلین؛ سارا سانده، بازیگر، کلن؛ دکتر آرش سرکوهی، کارشناس حقوق بشر، برلین؛ مریم شقاقی، روزنامهنگار، هامبورگ؛ دانیلا سپهری، کنشگر و نویسنده، برلین؛ یاسمین شاکری، نوازنده و بازیگر، برلین؛ نادر سلطانی، جامعهشناس، اسن؛ یاسمین طباطبایی، بازیگر و نوازنده، برلین؛ نیلوفر تقیزاده، فیلمساز، نویسنده و تهیهکننده، هایدلبرگ؛ شوان ویسی، عضو سابق شورای شهر، مددکار اجتماعی، اسن؛ دکتر وحید وحدتحق، جامعهشناس، برلین؛ هنگامه یعقوبی فرح، نویسنده و ویراستار، برلین؛ ترانه یوسون، مدیرعامل شرکت «س. ا. او. یس آیداس»، هامبورگ؛ مریم زارعی، بازیگر و فیلمساز، برلین.
برگردان: فهیمه فرسایی
یادداشت مترجم:
«مرکز اروپایی حفظ حقوق اساسی و بشر»، یک نهاد مستقل و غیرانتفاعی است که در سال ۲۰۰۷ تشکیل شد. دفتر این مرکز در برلین است و از ابزارهای قانونی برای مبارزه با نقض حقوق بشر، جرایم بینالمللی و استثمار اقتصادی استفاده میکند تا آمران و عاملان این جرایم را به پای میز محاکمه بکشد. «نسلکشی»، «جنایت علیه بشریت» و «جنایات جنگی» از جملهی این جرایم است که شامل اصل «مرور زمان» نمیشود و دارای «صلاحیت جهانی» است تا «فرماندهان نظامی و سایر مسئولان ناقض حقوق اساسی و حقوق بشر بینالمللی» را پاسخگو کند.
.
