رویترز: ایران و آمریکا در حالی مذاکرات حیاتی خود را در عمان آغاز میکنند که احتمال رویارویی وجود دارد
نوشتهی محمد بن منصور و پریسا حافظی
خلاصه
* ایران میخواهد مذاکرات روز جمعه بر مسائل هستهای متمرکز باشد
* ایالات متحده نگران موشکهای ایران و حمایت از گروههای نیابتی است
* واشنگتن استقرار نیروی دریایی قابل توجهی در منطقه دارد
* مذاکرات پس از سرکوب خونین معترضان در ایران توسط دولت انجام میشود
* ایران میگوید برنامه موشکهای بالستیک آن قابل مذاکره نیست
مسقط/دبی، ۶ فوریه (رویترز) - ایران و ایالات متحده روز جمعه مذاکرات پرمخاطرهای را از طریق میانجیگری عمان آغاز کردند تا بر اختلافات شدید بر سر برنامه هستهی تهران غلبه کنند، اما اختلاف بر سر گسترش دستور کار، خطر انحراف دیپلماسی و ایجاد درگیری دیگری در خاورمیانه را به همراه دارد.
یک مقام ایرانی به رویترز گفت که مذاکرات رسماً آغاز نشدهاست، اگرچه خواستههای ایران از طریق عمان به ایالات متحده منتقل شدهاست.این مقام گفت که مذاکرات غیرمستقیم "احتمالاً" پس از دیدار بین مذاکرهکننده ارشد ایالات متحده و وزیر امور خارجه عمان آغاز خواهد شد. مذاکرات قبلی ایران و ایالات متحده رویکرد دیپلماسی رفت و برگشتی را اتخاذ کرده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز چهارشنبه گفت، در حالی که هر دو طرف آمادگی خود را برای احیای دیپلماسی بر سر مناقشه هستهای طولانی مدت تهران با غرب اعلام کردهاند، واشنگتن میخواهد مذاکرات را به مسائلی مانند موشکهای بالستیک ایران، حمایت از گروههای مسلح در منطقه و «نحوه برخورد با مردم خود» گسترش دهد.
یک منبع دیپلماتیک ایرانی به رویترز گفت که هرگونه «حضور سنتکام (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) یا هر مقام نظامی منطقهای در مذاکرات میتواند روند مذاکرات غیرمستقیم هستهای بین ایران و ایالات متحده» در عمان را به خطر بیندازد.
ایران اعلام کرده است که میخواهد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و استیو ویتکوف، فرستاده ایالات متحده به خاورمیانه، فقط در مورد مسئله هستهای در مسقط، پایتخت عمان، گفتگو کنند. قرار است جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، که به میانجیگری در مذاکرات آتشبس غزه کمک کرده بود، نیز در این مذاکرات شرکت کند.
رهبری مذهبی تهران همچنان عمیقاً نگران است که ترامپ پس از افزایش حضور نظامی نیروی دریایی ایالات متحده در نزدیکی ایران، همچنان تهدیدهای خود برای حمله به ایران را عملی کند.
در ماه ژوئن، ایالات متحده به اهداف هستهای ایران حمله کرد و به مراحل پایانی یک کمپین بمباران ۱۲ روزه اسرائیل پیوست. تهران از آن زمان اعلام کرده است که کار غنیسازی اورانیوم خود را متوقف کرده است.
افزایش حضور نیروی دریایی ایالات متحده، که ترامپ آن را یک "ناوگان" عظیم نامیده است، پس از سرکوب خونین اعتراضات سراسری ماه گذشته در ایران توسط دولت، تنشها بین واشنگتن و تهران را تشدید کرده است.
ترامپ هشدار داده است که اگر توافقی حاصل نشود، احتمالاً "اتفاقات بدی" رخ خواهد داد و فشار بر جمهوری اسلامی را در بنبستی که منجر به تهدیدهای متقابل حملات هوایی شده است، افزایش داده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: "در حالی که این مذاکرات در حال انجام است، به رژیم ایران یادآوری میکنم که رئیس جمهور، جدا از دیپلماسی، به عنوان فرمانده کل قدرتمندترین ارتش تاریخ جهان، گزینههای زیادی در اختیار دارد.
قدرتهای جهانی و کشورهای منطقهای بیم آن دارند که شکست مذاکرات منجر به درگیری دیگری بین ایالات متحده و ایران شود که میتواند به بقیه منطقه نفتخیز سرایت کند.
ایران تهدید کردهاست که به هرگونه حمله نظامی پاسخ سختی خواهد داد و به کشورهای عرب همسایه خلیج فارس که میزبان پایگاههای ایالات متحده در منطقه نفتخیز هستند هشدار داده است که در صورت مشارکت در حمله، ممکن است در خط آتش باشند. ایران یکی از بزرگترین ذخایر موشکهای بالستیک خاورمیانه را دارد.
برنامه موشکی خط قرمز تهران است
مذاکرهکنندگان در عمان باید خط قرمز ایران را در مورد بحث در مورد برنامه موشکی خود رعایت کنند تا به توافق برسند و از اقدام نظامی آینده جلوگیری کنند. تهران قاطعانه مذاکره در مورد «قابلیتهای دفاعی، از جمله موشکها و برد آنها» را رد کرده است.
تلویزیون دولتی ایران ساعاتی قبل از مذاکرات اعلام کرد که «یکی از پیشرفتهترین موشکهای بالستیک دوربرد کشور، خرمشهر-۴»، در یکی از «شهرهای موشکی» وسیع زیرزمینی سپاه پاسداران مستقر شده است.
با این حال، مقامات ایرانی هفته گذشته به رویترز گفتند که تهران حاضر است «انعطافپذیری در مورد غنیسازی اورانیوم، از جمله مدیریت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا (HEU) و پذیرش غنیسازی صفر تحت یک توافق کنسرسیوم به عنوان یک راه حل» نشان دهد.
ایران همچنین اصرار دارد که حق غنیسازی اورانیوم قابل مذاکره نیست و خواستار لغو تحریمهایی است که از سال ۲۰۱۸، زمانی که ترامپ توافق هستهای ۲۰۱۵ ایران با شش قدرت را لغو کرد، دوباره اعمال شدهاند.
ایالات متحده، متحدان اروپایی آن و اسرائیل، تهران را به استفاده از برنامه هستهای خود به عنوان پوششی برای تلاش برای توسعه توانایی تولید سلاح متهم میکنند. ایران میگوید برنامه هستهای آن فقط برای اهداف صلحآمیز است.
اسرائیل از خطر موشکهای ایران برای برنامه هستهای خود خوشش آمده است. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، در ژانویه گفت که «تلاش ایران برای ساخت سلاحهای هستهای» و «۲۰ هزار موشک بالستیک» مانند «دو غده سرطانی» هستند. نفوذ تهران در سراسر منطقه به شدت تضعیف شده است و متحدان منطقهای آن - که به عنوان "محور مقاومت" شناخته میشوند - از زمان آغاز درگیری حماس و اسرائیل در غزه در سال ۲۰۲۳ و سقوط بشار اسد در سوریه، یا از هم پاشیدهاند یا به شدت توسط اسرائیل آسیب دیدهاند.
گزارش از پریسا حافظی در دبی، حمیرا پاموک و استیو هالند در واشنگتن؛ ویرایش توسط مایکل پری، مایکل جورجی، ویلیام مکلین.
