logo





رضا شاه چه کاره بود که خدمت کند؟

دوشنبه ۲۲ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۱

دکتر محمود دلخواسته

new/Reza_Shah.jpg
عده ای می گویند که رضا شاه هر چه بود و هر چه کرد، بهر حال خدمت کرد! فرض را بر این می گذاریم که اینگونه بوده است. و باز فرض را بر این می گذاریم که ایشان با کودتای انگیسی بر مسند قدرت ننشسته بود و تجربه انقلاب مشروطه را سقط جنین نکرده بود و هیچکاری جز خدمت نکرد و مرتکب هیچگونه فساد و دزدی و جنایت و خیانتی هم نشده بود و هر چه کرد جز خیر مطلق نبود. ولی سوال اساسی، برای اندیشمندی که مدرنیته و حقوق مداری و حقوند شدن ایرانی ها را هدف قرار داده است، این است که ایشان چکاره بودند که بخواهند خدمت بکنند؟

مگر نه اینکه بر اساس قانون اساسی مشروطه، ایشان باید سلطنت می کردند و نه حکومت؟ قانون اساسی مشروطه که حاصل مبارزات و فداکاری های عظیم بود، با وجود نقص ها و کمبودها، بسیار شفاف بیان می کرد که شاه مشروطه، بر خلاف شاهان قبل از مشروطه، تنها سلطنت می کند و نه حکومت، و حکومت کردن و خدمت کردن فقط و فقط وظیفه نخست وزیر منتخب مجلس، و دولت او، است. به سخن دیگر ایشان تنها و تنها می باید سلطنت می کردند و کاری جز وظائف سمبلیک مانند افتتاح این سد و آن مدرسه و کارخانه نمی باید می داشتند.

متاسفانه با این که بیش از یک قرن از انقلاب مشروطه می گذرد هنوز حتی در ذهن بسیاری از تحصیلکرده های وطن، از استاد ،روشنفکر و اهل قلم، مقوله ای به نام حکومت قانون و حقوق جا نیافتاده است و هنوز متوجه نیستند که بدون تحلیل و نگاه و قضاوت از منظر قانون، مستبدها باز هم خواهند آمد و دمار از روزگار مردم در خواهند آورد و در کنار آن چند ساختمان و سد ودانشگاه خواهند ساخت و بعد فرزندان کسانی که دمار از روزگارشان در آورده شده بود خواهند گفت < دیکتاتور روحت شاد> و اینکه دیکتاتور خدمت هم کرد.

با این نوع نگاه، هیچ تعجب نباید کرد که فردا هم عده ای شعار خمینی/خامنه ای روحت شاد را بدهند و اینکه آنها هم خدمت کردند و درصد با سوادان را دو برابر جمعیت دوران پهلوی کردند و برق را به دهکده هایی که 98% درصد آنها برق نداشتند رساندند و 150 کیلومتر اتوبانی که شاه ساخته بود را به 7000 کیلومتررساندند و تعداد دانشجویان را از زیر 200 هزار نفر در سال 57 به بالای 4 میلیون نفر رساندند و تعداد دانشگاه ها را از 220 به 2600 و...و.

مگر اینگونه نگاه ما را به نتیجه ای جز این می تواند برساند؟ با این نوع نگاه چگونه می توانیم خمینیسم و خامنه ایسم و ولایت مطلقه ایسم را انتقاد کنیم و دچار دو رویی و نفاق و یک بام و دو هوایی نشویم؟ چگونه می توانیم رضا شاه قلدر را، که مردم و حقوق مردم و حق حاکمیت مردم را به پشیزی به حساب نمی آورد، قهرمان مدرنیسم! توصیف کنیم و مستبدان مذهبی را ضد مدرنیسم؟! مگر تفاوت مدرن و ضد مدرن بودن در ریش دو تیغه و کراوات زدن است با ریش و عبا و عمامه؟

مگر نه اینکه ستون پایه نظام مدرن را ملت و رای ملت تشکیل می دهد و این مردم و رای مردم هستند که منشاء مشروعیت و قانونیت می باشند؟ مگر نه این است که نظامی که این اصول راهنما را به کنار می اندازد، از ضد مدرن ترین نظام ها می باشد؟ و مگر نه اینکه هم استبداد رضا شاهی ( و پسرش) و هم استبداد مذهبی، این اصول راهنما را نقض کردند، و می کنند، و در اصل از یک جنس می باشند و بنا بر این از ضد مدرن ترین نظام ها می باشند؟

آخر یک متفکر مسئول و وامدار حقیقت چگونه می تواند چنین یک بام و دو هوایی عمل کند و اینگونه ابهام در حافظه تاریخی جامعه ایجاد کند؟ مگر از جمله نتایج ایجاد این ابهام نیست که بعضی از یک سو شعار <رضا شاه روحت شاد> سر می دهند و از سوی دیگر در کنارش شعار <مرگ بر دیکتاتور>؟ آیا دنیا به این میزان از بی مایگی و بی سوادی سیاسی این شعاد دهندگان نمی خندد؟ آیا مسئول اصلی ایجاد این تحمیق سیاسی که منجر به سر دادن شعارهای متضاد شده است، همین نوع از اساتید و "روشنفکران" و اهل قلم و سخن، یعنی کسانی که هنوز در ذهنیت آنها قدرت و زور حرف اول را می زند، نیستند؟


تا نوع نگاه ما تغییرنکند و قضاوت های ما از منظر حقوق انسان و حقوق شهروندی و حقوق ملی و حکومت قانونی که منعکس کننده این حقوق است، انجام نگیرند، سرنوشت وطن و مردم جز این نخواهد بود که مانند آونگی از < روحت شاد یک دیکتاتور> تا به < روحت شاد به دیکتاتوری دیگر> حرکت کنند.

مسئله اساسی این است که هنوز این عده، با وجودی که سخن گفتن از مردمسالاری و حقوق بشر گهگاه لقلقه زبانشان می شود، ولی از آنجا که این < قدرت> است که به جای<حقوق و قانون> اندیشه راهنمایشان می باشد، به ستایش دیکتاتورهایی می پردازند که آنها را پشیزی به حساب نمی آوردند و در بهترین حالت، آنها را مانند آقای خمینی، <ایتام و صغیر> به حساب می آورد.
البته این مختص رضا شاه نیست بلکه نفس ایجاد دیکتاتوری بر این باور بنا شده است. توجیه دیکتاتورها برای دیکتاتور بودن این است که مردم فاقد شعور و فهم و درک می باشند و در واقع حکم گله و رمه ای را دارند و آنها هم چوپان آن مردم می باشند.

آخر انسان چقدر باید دارای شخصیت حقیر شده ای باشد که ستایشگر کسانی شود که او را به پشیزی به حساب نمی آورده اند؟ در واقع ستایشگری از دیکتاتور نشانگر شخصیت تحقیر شده ای است که گرفتار عقده بد خیم حقارت و روانشناسی زیر سلطه می باشد و در نتیجه از یکطرف به ستایش تحقیر کننده خود می پردازد (روانشناسی برده ) و از طرف دیگر مردم را حقیر و نادان می داند. (مگر نه این است که این دسته کوشش می کنند که نسلی را قانع کنند که علت انقلاب آنها هیچ نبود جز نادانی و جهل و عقب مانده گی؟) . در غیر اینصورت، انسانی که به کرامت ذاتی و حقوق انسانی خود عارف باشد و حاکمیت را از آن مردم بداند، محال ممکن است که خفت ستایشگری دیکتاتور را بپذیرد.



بعد از انتشار این نظردر فضاهای مجازی خودم، عقلهای توجیه گر سلطنت طلبان بکار افتاد و مودب ترین آنها از جمله نوشت:

< قانون مشروطیت دارای اشکالات اساسی بود. از جمله اینکه پنج آخوند باید قوانین را مطابق شرع می کردند. اگر رضاشاه به آن گردن می نهاد ما اکنون همان چند قدمی که او برداشته هم بر نداشته بودیم. مضافا اگر پیشرفتی هم با قانون مشروطه حاصل می شد الان آخوندها آن را در شیپور می کردند و بخود نسبت می دادند.
در ضمن ایشان در پی جمهوری بود اما همین آخوندها اعتراض کردند و نگذاشتند چون فکر می کردن با آمدن جمهوری باید بساط شان را جمع کنند ولی رضاشاه فریب آنها را نخورد و پس از به قدرت رسیدن همه آنها را به نجف اخراج کرد. اگر این کار را نمی کرد ما اکنون در همان صد سال پیش بسر می بردیم‌
نتیجه اینکه قانون مشروطه یک قانون ضد دموکراسی و ضد مردمی بود.>

در اینجا می بینیم که هموطن سلطنت طلب ما برای دفاع از دیکتاتوری که از صفت دیکتاتور در باره خود به افتخار استفاده می کرد، چنان عقل توجیه گر را بکار گرفته است که او را به این نتیجه برساند که: < نتیجه اینکه قانون مشروطه یک قانون ضد دموکراسی و ضد مردمی بود.>

چنین نوع نگاهی البته بر این پیش شرط بنا شده است که رضا شاه انسانی دموکرات و آزادیخواه بود و از آنجا که قانون اساسی مشروطه سبب باز سازی استبداد می شد به ناچار آن را به دور انداخته است. به بیان دیگر، از آنجا که قانون اساسی مشروطه ضد دموکراسی بود، رضا شاه برای جلوگیری از حاکمیت قانون اساسی ضد دموکراسی، دیکتاتوری خود را بر پا کرد.

اینگونه عقل توجیه گرخود را دچار تناقض کردن، یاد آور سخن معروف آن افسر آمریکایی در جنگ ویتنام می شود که در توجیه ویران کردن شهر "بن تره" در ویتنام جنوبی، بوسیله بمب های ناپالم و دیگر بمب ها و به قتل رساندن صدها نفر و زخمی کردن بسیاری بیشتر، گفت:
< برای نجات شهر لازم شد که آن را نابود کنیم.>( 1)


دیگر اینکه عقل توجیه گر معترض به نظرات اینجانب، لازم دیده است آزادی های سال های اول حاصل از انقلاب مشروطه و قانون اساسی آن و چند مجلس اول و نیز آزادی های بی سابقه دوران نخست وزیری مصدق را که بر اصل راهنمای < شاه باید سلطت کند و نه حکومت> را نادیده بگیرد و نیز هیچ توجه نکند که اگر قانون اساسی مشروطه ضد دموکراسی بود، دیگر دو شاه پهلوی چه نیازی داشتند که برای دیکتاتوری خود، قانون اساسی <ضد دموکراسی> را به دور بیاندازند و چرا این قانون اساسی ضد دموکراسی را به نفع خود بکار نگرفته و دیکتاتوری خود را به صورت قانونی و نه سرکوب و کشتار، مستقر نکردند؟


(1)
http://www.thisdayinquotes.com/



نظر شما؟

نام:

پست الکترونیک(اختياری):

عنوان:

نظر:
codeimgکد روی تصویررا اينجا وارد کنيد:

نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد