یوزف روهمِل، سابینا وُلف، لیا نیشلوویتسر
مهر حلال: میان ایمان و دغدغههای امنیتی
Mon 4 05 2026
گواهیهای حلال بر روی مواد غذایی نشاندهنده رعایت قوانین تغذیهای اسلامی هستند – اما نهادهای امنیتی حفاظت از قانون اساسی برخی از مؤسسات صادرکننده این گواهیها را در حاشیه شبکههای اسلامگرا میبینند. این ساختارها تا چه اندازه عمیق هستند؟
ارتباطات اسلامگرایانه دیگر تنها در جاهایی که انتظار میرود دیده نمیشوند. نمونهای از آن را میتوان در زندگی روزمره بسیاری از مردم یافت: در سوپرمارکت. در میان فرآوردههای گوشتی، غذاهای آماده و شیرینیها، محصولاتی با گواهی حلال قرار دارند – محصولاتی که بهعنوان مطابق با قوانین غذایی اسلامی برچسبگذاری شدهاند. اما آنچه بسیاری از مصرفکنندگان نمیدانند این است که دستکم دو نهاد صدور گواهی، بنا بر ارزیابی نهادهای امنیتی، با سازمانهایی در ارتباط هستند که بهعنوان اسلامگرا طبقهبندی میشوند.
نهاد صدور گواهی حلال تحت نظارت
برای بسیاری از مصرفکنندگان مسلمان، مواد غذایی حلال بخش مهمی از زندگی روزمره است. برای تولیدکنندگان و فروشندگان نیز این بازار سودآور است – به همین دلیل نهادهای مختلفی برای صدور گواهی حلال وجود دارند. و احتمالاً اکثر آنها ارتباطی با سازمانهای اسلامگرا ندارند.
اما در مورد «مرکز اسلامی مونیخ» (IZM) به نظر میرسد وضعیت متفاوت باشد. این مرکز گواهیهای حلال صادر میکند، برای مثال برای فرآوردههای گوشتی. اداره حفاظت از قانون اساسی ایالت بایرن (LfV) این مرکز را بهعنوان «موضوع تحت نظارت افراطگرایانه» طبقهبندی کرده است.
نهاد امنیتی ایالت بایرن (آلمان) ارتباط با اخوانالمسلمین را میبیند
بهطور مشخص، نهادهای امنیتی بایرن، IZM را به «جامعه مسلمانان آلمان» (DMG) نسبت میدهند. به گفته LfV، این سازمان از نظم دموکراتیک آزاد بهرهبرداری میکند تا تفسیری افراطی از اسلام را تثبیت کند. خود DMG نیز به شبکهای مرتبط با «اخوانالمسلمین» (MB) پیوند داده میشود.
در گزارش سالانه اخیر نهاد امنیتی بایرن آمده است: «اخوانالمسلمین در ظاهر خود را باز، بردبار و آماده گفتوگو نشان میدهد و به دنبال همکاری با نهادهای سیاسی و تصمیمگیران است تا از این طریق در زندگی عمومی نفوذ پیدا کند. اما هدف آن همچنان ایجاد نظمی اجتماعی و سیاسی مبتنی بر شریعت است.»
خود DMG به پرسشها در این باره پاسخی نداده است. این سازمان در گذشته در پاسخ به پرسش رسانه BR، وابستگی به اخوانالمسلمین را رد کرده بود.
نهادهای امنیتی بایرن نقش مرکز اسلامی مونیخ را بهعنوان صادرکننده گواهی حلال با دیدی انتقادی مینگرند. در بیانیهای آمده است: «بخشهایی از صحنه افراطگرایی، صدور گواهیهای حلال را بهعنوان یک مدل کسبوکار سودآور میبینند که همچنین امکان دسترسی به دامنه گستردهتری برای جذب نیرو را فراهم میکند. این روند مشکلزا تلقی میشود.»
مرکز اسلامی واکنش نشان میدهد
مرکز اسلامی در پاسخ به پرسش BR اعلام کرده است: در سال ۲۰۲۵ تعداد اندکی (در حد یک رقم) گواهی صادر شده است. این مرکز هرگونه سوءظن کلی و بازتولید روایتهای اسلامهراسانه را رد میکند.
در کنار IZM، بازیگران دیگری نیز در بازار صدور گواهی فعال هستند. از جمله «مؤسسه اروپایی صدور گواهی حلال» (EHZ) که تحت حمایت «جامعه اسلامی میلیگوروش» (IGMG) فعالیت میکند. اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی، IGMG را سازمانی توصیف میکند که «بهعنوان یک گروه اسلامگرا ظاهر میشود» و تلاش میکند «نظمی مطابق با تفسیر خود از اسلام برقرار کند». بخشی از ایدئولوژی «میلیگوروش» شامل «جهانبینی ضدغربی، یهودستیز و ضدسرمایهداری است که به دنبال ایجاد نظامی اجتماعی مبتنی صرفاً بر اصول اسلامی است.»
IGMG طبقهبندی اسلامگرایانه را رد میکند
خود IGMG این طبقهبندی از سوی اداره فدرال حفاظت آلمان از قانون اساسی را رد میکند. به گفته این سازمان، سالهاست که در گزارشهای امنیتی بسیاری از ایالتها دیگر نامی از آن برده نمیشود. اما اداره فدرال همچنان بر ارزیابی خود تأکید دارد که بر «بررسی فرامنطقهای فعالیتها و ساختارهای این انجمن» استوار است.
برای مصرفکنندگان، وضعیت همچنان پیچیده و دشوار برای درک است. از یک سو، مهرهای حلال نشاندهنده استانداردهای غذایی اسلامی هستند، و از سوی دیگر – دستکم در برخی موارد – میتوانند بخشی از شبکهای از منافع سیاسی و ایدئولوژیک بحثبرانگیز باشند.
* این موضوع در برنامه KLAR (کانال تلویزیونی ایالت بایرن آلمان) در تاریخ ۲۹ آوریل ۲۰۲۶ ساعت ۲۲:۰۰ گزارش شده است.
زیرنویس توضیحی
اسلامگرایی چیست؟
اسلامگرایی مفهومی متفاوت از اسلام است و به مجموعهای از ایدئولوژیهای افراطی اشاره دارد که در آنها از تفسیرهای بنیادگرایانه اسلام برای اهداف سیاسی استفاده میشود. این امر به نوعی افراطگرایی سیاسی-دینی میانجامد که مدعی وجود نظمی جهانی و اجتماعی خواستِ خداوند است؛ نظمی که برتر از همه قوانین و ساختارهای ساخته دست بشر قرار میگیرد.
اسلامگرایان خواهان آن هستند که قواعد اسلامی بهصورت تحتاللفظی تفسیر شوند و نهتنها در زندگی فردی مؤمنان، بلکه در دولت و جامعه نیز اجرا شوند (بنیادگرایی). آنها اسلام را نظامی فراگیر میدانند که باید همه ابعاد اجتماعی، حقوقی، اقتصادی و سیاسی را تعیین کند. اسلامگرایان بر این باورند که تنها خودشان نظم ایدهآل جهان را میشناسند و در پی ایجاد «دولت الهی» هستند؛ دولتی که برای تحقق آن حتی خشونت و در صورت لزوم تروریسم نیز میتواند ابزار مشروع تلقی شود. زیرشاخههای مختلف اسلامگرایی بر اساس تفسیر ایدئولوژیک، جهتگیری جغرافیایی، راهبرد، ابزارها و روشها از یکدیگر متمایز میشوند.
|
|