جماودوس گولر، لیزا اشنایدر، اریک بونزه، تانیا تریکاریکو و فری باتزوگلو
حفاظت از تنگه هرمز
ریسکی بالا و مخالفتهای فراوان
به نقل از سایت نشریه تاتس
Tue 17 03 2026
رئیسجمهور آمریکا، ترامپ، از متحدان ناتو خواسته است که تنگه هرمز را از نظر نظامی ایمن کنند. اما این درخواست با مخالفت روبهرو شده است.
۱۶ مارس ۲۰۲۶
جنگ ایران به نقطهای حساس رسیده است، بهویژه در تنگه هرمز که بهشدت مورد مناقشه است. این گذرگاه دریایی برای کشتیرانی و انتقال بینالمللی نفت اهمیت حیاتی دارد — و رهبری ایران نیز به این موضوع آگاه است. اکنون دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از متحدان ناتو خواسته است که امنیت کشتیرانی را تضمین کنند. با این حال، در حال حاضر هیچ مأموریت نظامیای در این زمینه شکل نخواهد گرفت.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه در لندن بهصراحت اعلام کرد: «این یک مأموریت ناتو نخواهد بود و اساساً هم قرار نبود مأموریت ناتو باشد.»
استارمر روز یکشنبه درباره محاصره احتمالی این تنگه با ترامپ گفتوگوی تلفنی داشت.
از سوی آلمان نیز پاسخ منفی به مشارکت ارتش این کشور داده شد. اشتفان کورنلیوس، سخنگوی دولت در برلین گفت: «تا زمانی که این جنگ ادامه دارد، هیچ مشارکتی وجود نخواهد داشت، حتی در عملیاتی که هدف آن باز نگه داشتن تنگه هرمز با ابزارهای نظامی باشد.»
او بهطور ضمنی انتقاد کرد که آمریکا پیش از آغاز جنگ نیز با دولت آلمان مشورت نکرده بود: «از این رو ما معتقدیم که این موضوع اساساً نه مربوط به ناتو است و نه به دولت آلمان.»
نه قاطع به مأموریت ناتو
یک سخنگوی وزارت دفاع آلمان اعلام کرد که کشتیها در این تنگه هم از سوی حملات دریایی و هم حملات زمینی تهدید میشوند. او گفت: «همین موضوع وضعیت را تا این حد پیچیده میکند.»
آلمان سه ناوچه از کلاس «زاکسن» در اختیار دارد که برای دفاع هوایی از کشتیها طراحی شدهاند. با این حال، دستکم یکی از این ناوها هماکنون در سوی دیگر جهان و در رزمایش ناتو موسوم به Cold Response در شمال مدار قطب شمال مستقر است. نیروی دریایی آلمان درباره محل استقرار و آمادگی عملیاتی دو ناو دیگر، در پاسخ به پرسشها، اطلاعاتی ارائه نکرد.
در نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل نیز جنگ ایران در صدر دستور کار سیاسی قرار داشت. جمعبندی کلی چنین بود: نه به مأموریت ناتو در تنگه هرمز، اما احتمال یک مأموریت اتحادیه اروپا برای حفاظت از رفتوآمد کشتیها.
در حاشیه این نشست گفته شد که منطقه خلیج فارس جزو حوزه جغرافیایی پیمان ناتو نیست. بنابراین آمریکا نیز نمیتواند به بند ۵ پیمان ناتو (تعهد دفاع جمعی) استناد کند. هرگونه عملیات در آن منطقه یک عملیات موسوم به «خارج از حوزه» (Out-of-area) محسوب میشود که نیازمند موافقت همه متحدان است.
حتی کشورهایی مانند یونان که کشتیرانی تجاری برایشان اهمیت بسیار زیادی دارد، با یک عملیات نظامی مخالفت کردهاند. پاولوس ماریناکیس، سخنگوی دولت محافظهکار یونان در آتن اعلام کرد: «چنین موضوعی اصلاً مطرح نیست.»
بر اساس آمار رسمی، در حال حاضر ۱۷۸ کشتی تحت کنترل شرکتهای کشتیرانی یونانی در منطقه بحرانی خلیج فارس و دریای عمان حضور دارند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، احتمال یک توافق تحت نظر سازمان ملل برای باز نگه داشتن تنگه هرمز را مطرح کرد. او گفت با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، درباره امکان ابتکاری مشابه توافق غلات دریای سیاه گفتوگو کرده است. آن توافق به اوکراین امکان داد با وجود جنگ با روسیه، محصولات کشاورزی خود را صادر کند. اکنون کالاس بررسی میکند که آیا سازوکاری مشابه برای تنگه هرمز نیز قابل ایجاد است یا نه.
احتمال گسترش مأموریت دریایی اتحادیه اروپا (Aspides)
وزرای خارجه همچنین درباره احتمال گسترش مأموریت دریایی اتحادیه اروپا موسوم به «Aspides» گفتوگو کردند؛ عملیاتی که از کشتیهای تجاری در دریای سرخ محافظت میکند. این عملیات تحت نظارت اتحادیه اروپا از نظر جغرافیایی محدود به دریای سرخ است و شامل تنگه هرمز نمیشود.
یوهان وادهفول، وزیر خارجه، نسبت به این موضوع ابراز تردید کرد. کالاس نیز تأکید کرد که هر اقدامی نیازمند موافقت کشورهای عضو اتحادیه اروپاست: «اگر کشورهای عضو بگویند که ما در این زمینه هیچ اقدامی نمیکنیم، طبعاً این تصمیم آنهاست.»
برای همه روشن است که اقدام نظامی علیه محاصره احتمالی ایران در تنگه هرمز بسیار دشوار خواهد بود. اگرچه تاکنون چندین کشتی از نیروی دریایی ارتش ایران نابود شدهاند، اما از سوی دیگر نیروی دریایی سپاه پاسداران کمتر شبیه یک نیروی دریایی کلاسیک دولتی و بیشتر شبیه یک نیروی شبهنظامی یا حتی گروههای دریایی چریکی عمل میکند.
آنها با قایقهای کوچک و سریع حرکت میکنند و هدف قرار دادنشان دشوارتر است. به گفته منابع آمریکایی، برخی از این شناورها نابود شدهاند — اما نه همه آنها. علاوه بر این، بهنظر میرسد این قایقها بهسرعت با شناورهای معمولی جایگزین میشوند. حتی کارگذاری مینهای دریایی نیز لزوماً به کشتیهای تخصصی مینگذار نیاز ندارد؛ این موضوع را یک افسر سابق نیروی دریایی ایران در گفتوگو با رادیو اروپا مطرح کرده است.
ریسک بالا، هزینههای بیمه بالا
علاوه بر این، تنگه هرمز بسیار باریک است: در باریکترین نقطه، فاصله میان خاک عمان و ایران تنها حدود ۳۵ کیلومتر است. به همین دلیل کشتیها از خشکی نیز نسبتاً بهراحتی قابل هدف قرار دادن هستند.
ویژگیهای جغرافیایی منطقه نیز استقرار ناوهای جنگی بزرگ را دشوار میکند: بخشهایی از آبراه کمعمق است و امکان مانور محدود.
نبرد بر سر این تنگه طبیعتاً شرکتهای کشتیرانی و بیمهگران دریایی را نیز نگران کرده است. اگر ریسک بیش از حد بالا و حق بیمهها بسیار زیاد شود، برخی مسیرها دیگر مورد استفاده قرار نخواهند گرفت — حتی اگر کشتیها همچنان بدون آسیب از آن عبور کنند. حتی یک عملیات برای پایان دادن به محاصره نیز — دستکم در مدت اجرای آن — این مشکل را حل نخواهد کرد.
اینکه جنگهای نامتقارن علیه دشمنی که از نظر فنی بسیار ضعیفتر است، برای ارتشهای بهظاهر برتر نیز دشوار است، در گذشته بارها نشان داده شده است: برای نمونه در نوار غزه، جایی که حماس با وجود نزدیک به دو سال جنگ شدید، در نهایت توانست قدرت خود را حفظ کند. یا در جنوب لبنان، جایی که حتی نزدیک به دو دهه اشغال توسط اسرائیل نیز نتوانست ضربه تعیینکنندهای به حزبالله وارد کند.
به نقل از سایت نشریه تاتس
|
|