چگونه ثروتمندترین مرد جهان، گارد سوئیسی را به واتیکان آورد
به نقل از سایت رسانه ولت
Mon 9 03 2026
نیمهزار سال پیش، هنگامی که یاکوب فوگر Jakob Fugger در آگسبورگ درگذشت، احتمالاً ثروتمندترین انسان روزگار خود چشم از جهان فروبست. درباره فعالیتهای تجاری او روایتهای فراوان و چشمگیری بر جای مانده است، اما درباره زندگی خصوصیاش بیشتر گمانهزنی میشود.
اگر امروز نامهایی چون Elon Musk، Mark Zuckerberg و Jeff Bezos نماد ثروت افسانهایاند، در آن زمان این جایگاه از آنِ یاکوب فوگر بود. نیمهزار سال پیش، نه در آمریکایی که تازه «کشف» شده بود، بلکه در دل اروپای کهن، در شهر Augsburg، یکی از ثروتمندترین – اگر نه ثروتمندترین – انسانهای جهان میزیست. این بازرگان از سرزمین شوابن، هم در اقتصاد و هم در سیاست جهانی، نقشی تعیینکننده ایفا کرد؛ چنانکه بدون او، سیمای امروز واتیکان احتمالاً متفاوت میبود.
یکی از نمادهای واتیکان، گارد سوئیسی مشهور است؛ نهادی که شکلگیریاش به فوگر بازمیگردد. از طریق دفتر تجاری او در رم، بارها برای دولت کلیسایی وام فراهم شد. کارین اشنایدر-فربر در زندگینامه خود با عنوان «Jakob Fugger der Reiche. Kaufmann, Bankier, Kaisermacher» مینویسد: «با یکی از این وامها، در سال ۱۵۰۶، ۱۵۰ سرباز مزدور سوئیسی به عنوان گارد محافظ شخصی پاپ ژولیوس دوم استخدام شدند.» این Pontifical Swiss Guard تا امروز، پانصد سال پس از مرگ فوگر، همچنان پابرجاست.
فوگر در ۶ مارس ۱۴۵۹ در آگسبورگ زاده شد؛ کوچکترین پسر و دهمین فرزند از یازده فرزند خانواده. نامش را از پدرش، تاجری موفق که ثروت خاندان نوپای خود را گسترش داده بود، به ارث برد. مادرش دختر یک ضراب ثروتمند بود. بنابراین، شرایط آغازین برای یاکوب جوان مساعد بود؛ کسی که ابتدا در خانواده «کوچکترین» شمرده میشد، اما بعدها نامدارترین عضو آن گردید.
پس از کودکی، ظاهراً برای او مسیری روحانی در نظر گرفته شده بود. در سال ۱۴۷۱ منصبی کلیسایی در فرانکن دریافت کرد. این مقام بیشتر تضمینی برای آینده بود تا حرفهای قطعی. در سال ۱۴۷۳ به Venice رفت.
مدت اقامتش در این کلانشهر تجاری روشن نیست، اما بیتردید این دوره تأثیر عمیقی بر او گذاشت؛ هم دانش اندوخت و هم شبکهای از ارتباطات به دست آورد. علاقهاش به سالهای ونیزی را میتوان در عادتش به پوشیدن کلاه فاخر زرین از جنس بروکات – مطابق مد ونیز – حتی در زادگاه شوابیاش دید. در معماری نیز همین گرایش آشکار است: او در آگسبورگ خانه و مقر تجاریاش را به سبک رنسانس، مشابه شکوه کاخهای ایتالیایی، بازسازی کرد.
توانایی مالی برای چنین کارهایی نشاندهنده صعود او از کوچکترین پسر خانواده به رئیس شرکت خانوادگی فوگر بود. پس از بازگشت از ونیز، در اواخر قرن پانزدهم، با موفقیت وارد تجارت معدن در تیرول شد. در آن زمان دو برادرش زنده بودند و پدرش پیشتر در ۱۴۶۹ درگذشته بود. سه برادر مشترکاً اداره کسبوکار را بر عهده داشتند و تمرکز فعالیتها را از نساجی به معدن و امور اعتباری گسترش دادند. پس از مرگ گئورگ در ۱۵۰۶ و اولریش در ۱۵۱۰، یاکوب جایگاه مسلط خود را در مدیریت شرکت تثبیت کرد.
فوگر فرزندی نداشت، هرچند ازدواج کرده بود. در سال ۱۴۹۸ با زنی حدوداً بیست سال جوانتر به نام زیبیلا آرتست ازدواج کرد. این که این ازدواج از سر عشق بود یا صرفاً پیوندی از پیش تعیینشده، روشن نیست. گمانههایی درباره داشتن دختری نامشروع نیز وجود دارد، اما مدرکی در دست نیست.
آنچه مسلم است، نفوذ او به بالاترین محافل قدرت به واسطه هوش تجاری و سیاسیاش بود. توان مالی او چنان بود که به پاپ و امپراتور وامهای کلان اعطا میکرد. در سال ۱۵۱۸، کاردینال توماس کاژتان، نماینده پاپ، در کاخ شهری او در آگسبورگ اقامت گزید تا از مارتین لوتر بازجویی کند. خود لوتر نیز تجملگرایی فوگر و نقش او در تجارت «آمرزشنامه» را نقد میکرد.
فوگر وفادار به رم بود و چنان به واتیکان اهمیت میداد که حتی آن را از طرحهای خیالپردازانه امپراتور آلمان، Maximilian I، حفظ کرد. ماکسیمیلیان در سال ۱۵۱۱، هنگام بیماری سخت پاپ Pope Julius II، در اندیشه آن بود که خود به مقام پاپی برسد. اما فوگر مذاکرات وام لازم برای این طرح را آنقدر به تعویق انداخت تا پاپ بهبود یافت.
در مقابل، فوگر نیز ارتقای مقام اجتماعی دریافت کرد: در ۱۵۱۱ به مقام بارون رسید، در ۱۵۱۴ همرتبه کنت امپراتوری شد و به مقام مشاور امپراتور منصوب گردید. افزون بر این، املاک گستردهای به دست آورد؛ بهگونهای که در پایان عمر، بر بیش از پنجاه روستا حکم میراند.
او در ۳۰ دسامبر ۱۵۲۵ درگذشت. بنا بر منابع همعصر، مدتی از غدهای در شکم رنج میبرد. اما آنچه پایان نیافت، تأثیر او بود. سه بنیاد او هنوز پابرجاست: نمازخانه خانوادگی در کلیسای آنا و منصب موعظه در سنت موریس – هر دو در مرکز آگسبورگ – و نیز فوگرای.
فوگر امروز به عنوان قدیمیترین مجموعه مسکونی اجتماعی جهان شناخته میشود: «شهری در شهر» در قلب آگسبورگ. حدود ۱۵۰ نفر در ۶۷ خانه و ۱۴۲ آپارتمان در هشت کوچه زندگی میکنند. این مجموعه ۱۵ هزار مترمربعی شامل یک کلیسا و چهار موزه (یکی در پناهگاه زیرزمینی) است. تأمین مالی آن از درآمدهای جنگلداری و بلیت موزهها صورت میگیرد.
شرایط سکونت همواره چنین بوده است: ساکنان باید اهل آگسبورگ، کاتولیک و نیازمند باشند. اجاره سالانه عبارت است از سه دعا در روز (پدر ما، اعتقادنامه، سلام بر مریم) و مبلغ اسمی یک گولدن راین – که امروز معادل ۸۸ سنت است – بهعلاوه ۸۸ سنت دیگر در سال برای کشیش و هزینههای جانبی.
فوگر این مجموعه را برای فقیران آبرومند (و نه گدایان) به عنوان ایستگاهی موقت برای بازگشت به زندگی مستقل بنیان گذاشت. نخستین خانهها در ۱۵۱۶ ساخته شدند. او میخواست این بنیاد جاودانه باشد؛ از همین رو پس از ویرانیهای جنگ سیساله و تخریب دوسوم آن در جنگ جهانی دوم، بازسازی شد.
در پانصدمین سالگرد فوگرای در ۲۰۲۱، این نهاد اعلام کرد که ایده مسکن اجتماعی را به جهان گسترش خواهد داد. بر این اساس، در سیرالئون و لیتوانی پروژههای اجتماعی با ابتکارات مستقل شکل گرفت و فوگرای خود را الهامبخش معنوی آنها میداند.
خاندان فوگر از سال ۱۳۶۷ در آگسبورگ ثبت شدهاند. هانس فوگر (درگذشته ۱۴۰۸/۰۹)، پدربزرگ بنیانگذار فوگرای، نخستین عضو خانواده بود که به این شهر آمد. آنان ابتدا در صنعت نساجی فعال بودند، اما از ۱۴۹۴ به یکی از بزرگترین کنسرنهای معدنی و مالی اروپا بدل شدند. آنان امپراتوران و پادشاهان را تأمین مالی کردند، برای برخی پاپها تجارت آمرزشنامه را در بخشهای وسیعی از اروپا سامان دادند و برایشان سکه ضرب کردند. چند تن از فوگرها نیز اسقف رگنسبورگ و کنستانتس شدند.
امروز این خاندان در شوابن در سه شاخه ادامه دارد: کنتهای فوگر-کیرشبرگ، شاهزادگان فوگر فون گلوت و فوگر-بابنهاوزن. این خاندان از بزرگترین مالکان خصوصی جنگل در آلمان بهشمار میرود و از طریق بنیادهای خود حدود ۳۲۰۰ هکتار اراضی جنگلی را مدیریت میکند.
به نقل از سایت رسانه ولت Welt
|
|