قطبنمای جدید سیاسی
Sun 18 01 2026
مهدی استعدادی شاد
نه فقط برای ارضای کنجکاوی بلکه همچنین جهت کاهش التهاب و دل نگرانی این روزها که از خبر قتل عام معترضان ایرانی توسط خلافت اسلامی در دی ماه ۱۴۰۴ برخاسته، به خواندن مطلبی مشغول شدم. مطلبی که در نشریه "مرکور" آلمانی(ژانویه ۲۰۲۶) درج شده است.
عنوان مطلب نویسندۀ انگلیسی زبان(دان زیمرDan Zimmer) در ترجمه آلمانی به قرار زیر آمده است:" قطبنمای جدید سیاسی".
دان زیمر نخست از وضعیّت سیاسی ایالات متحده امریکا در دورۀ دوم ریاست ترامپ مینویسد. این که یکی از مشاورانش از تعیین وظیفهای گفته که وی برای هیئت دولت خود مقرر کرده است. وظیفۀ نوسازی ملی. این در حالی است که روسای قبلی فوقش از نوسازی اخلاقی یا ذهنی حرف میزدند. اما این یکی از واژهای استفاده کرده که به نوسازی حیات مربوط میگردد. حیاتی که قرار است بهزعم ترامپ با یاری و استفاده از تکنولوژی سرنوشت کشور را در قرن حاضر از نو رقم بزند.
این وعده برنامۀ ریاست جمهورترامپ در حالی است که اولیگارشهای تکنولوژی از لون ایلان ماسک و نظایرش با سیاسی کاران راستگرا موتلف هستند ولی در حضور سیاسی شان عنصری از "محافظه کاری" بنظر نمیرسد. بهطوری که استیو بنون مشاور سابق ترامپ در مصاحبه ای بهسال ۲۰۲۵ بدین نکته اشاره و در مورد پیامدش هشدار دادهاست.
هشدار وی مبنی بر این ارزیابی بوده که آدمی در چشم این تکنولوژی سالاران چیزی جز یک "وجود" دیجیتالی نبوده و ارزش انسان همچون موجود زنده مد نظر قرار نمیگیرد. برای ایشان همه چیز دیجیتال است یا این که اصلا وجود ندارد. در حالی که ایشان خود را "لیبرال"هایی مترقی و در حد عالی میخوانند. گرچه بزعم استیو بنون لایق لقبی جز "تکنو – فئودال" نیستند و هیچ ارزشی برای انسانها قائل نمیشوند.
در اینجا نویسنده مطلب مورد بحث، یعنی دان زیمر، کمابیش ارزیابی بنون را درست میداند. سپس بدین نکته اشاره میدهد که برای فهم سریع بی معنایی سلامت انسان بایستی جهتگیری سیاسی را به دقت فهمید که بر سرش جدل متداومی بین چپ و راست، و نیز بین لیبرالها و محافظهکاران و به اصطلاح این "سوپر مترقیها"و سینه چاکان پیشرفت وجود داشتهاست.
بهزعم دان زیمر برای برخی بدست گرفتن زمام امور دولتمداری ایالات متحده از سوی "تکنو – اولیگارش"ها چیزی الا بختکی بودهاست. اما نگاه دقیق نشان میدهد که این جابهجایی قدرتمداران سرآغاز روندی است که از دل کشاکش اولویتهای سیاسی نزد جریانهای سیاسی در نیم قرن اخیر بیرون آمدهاست.
امروزه دیگر چپ و راست سنتی مخالفان فراکسیون تکنوکراتهای صاحب قدرت نیستند. مخالفان اصلی را آن هواداران محیط زیستی تشکیل میدهند که از سالهای ۱۹۷۰ ببعد خواهان تنظیماتی در جهت کنترل تکنولوژی بودند.
تنش میان این دو اردوگاه سیاسی که از یکسو خواهان پیشرفت بیقید و شرط تکنولوژی و از سوی دیگرخواهان حفظ محیط زیست بودهاند، در واقع در تقابل با کلیت خواستههای جبهه های سنتی سیاست قرار میگیرد.
در همین جُنبشهای جاری برای "عظمت طلبی" اتازونی ما با یک فراکسیون تکنیک پرست روبروئیم و یک فراکسیون زیستبومگرا. تقابلی که حتا در میان چپگرایان نیز تاثیر انشعاب بخش خود را داشتهاست.
قدیمها در حالی که چپ سنتی مثل راست سنتی به سلامتی و تندرستی انسانی توجه داشت، امروز سیاست را کسانی شکل میدهند که مدعی اند برای چیزی کمتر از زندگی نیرو مصرف نمیکنند.
پیشکسوت تکنیک سالاران یعنی ایلان ماسک بدین خاطر به خود افتخار میکند که منابعی را جمع و متراکم میکند که زندگی بر روی سیارات دیگر را آماده میکنند تا نور آگاهی را به ستارهها برساند. این امر در حالی است که در تقابل با نگرش ماسک برخی در پی این هدف هستند که زندگی بر کرۀ زمین استحکام لازم را دوباره بهدست آورد.
گرچه هر دو طرف جدال مدعی حمایت از زندگی و تاکید بر اهمیتش هستند. اما آنان بر سر این که شاخصه و اساس زندگی چیست توافق ندارند. یک دسته اساس زندگی را روند جابهجایی اطلاعات میدانند که فضایش باید گسترش و بهبودی یابد و دسته دیگر آن را "سیستم پیچیده" مینامند که باید حفاظت شود و تعادلش برقرار بماند.
این چشم اندازهای متضاد به تعیّن هدفهای سیاسی مختلفی منجر میشود. چنان که برخی بهدنبال تسخیر امکانات کهکشانی برای زندگی هستند و نگاه به بالا دارند. ولی بعضی به زمین نگاه میاندازند که در برگیرندۀ بافتارهای موجود بر کرۀ خاکی است. بنابراین در این شرایط تازه آشکار شده هم بهزبان محاوره سیاسی جدید نیاز میرود و هم به جهتگیری های سیاسی نو محتاج هستیم.
بهجز این مقدمه مطلب دان زیمر دارای شش بخش است که با عناوینی به قرار زیر از هم بخش بخش میشوند:"پایان انسانها"،"زندگی همچون پارادایم جدید"، تفکیک فراز و فرود"، "فضیلت :فروتنی بال فرود"، " هوشمندی، تقوای بال فراز" و سرانجام "کشاکش فراز و فرود".
|
|
