بازداشت فرهادی،
موقعیت کردستان عراق و سیاستهای دولت ایران
وریا محمدی
www.werya80.blogspot.com
خبر بازداشت بازرگان ایرانی!!! در شهر
سلیمانیه کردستان عراق و پیامدهای این دستگیری موضوعی است که هم بر موقعیت سیاسی،
اقتصادی کردستان عراق اثر گذار بوده و هم اینکه تجار ایرانی مرتبط با این منطقه را
دچار دردسر کرده است.
محمود فرهادی که ایرانیها وی را مسئول مبادلات تجاری یک هیات بازگانی معرفی
کردهاند و مقامات آمریکایی ایشان را از افسران جمهوری اسلامی در کارهای نظامی و
بمب گذاری میدانند، در شرایطی دستگیر میشود که وضعیت منطقه خاورمیانه به طور عام
و موضوع عراق و کشورهای پیرامونیاش منجمله ایران به طور خاص، مورد توجه و تعقیب
ناظران سیاسی و اقتصادی است.
بیست نفر از نیروهای ارتش آمریکا در شهر سلیمانیه، ساعت چهار بامداد روز بیستم
سپتامبر سوار بر خودروهای شخصی در حالی به بازداشت فرهادی مبادرت میورزند که
ابتدا وی به طور رسمی از جانب حکومت اقلیم به کردستان عراق دعوت شده بود و سپس در
محلی اقامت داشته که یکی از رسمیترین هتلهای شهر میباشد که مدام تحت حفاظت
نیروهای دولتی است.
مسئولین محلی در مورد چگونگی بازداشت فرهادی اظهار بی خبری میکنند و این در
حالی است که ورود به هتل "سلیمانی پالاس" بدون کسب اجازه از افراد مستقر
در ورودیهای هتل ممکن نیست.
از طرف دیگر واکنش شدید و هیستریک مقامات ایرانی به بازداشت فرهادی و تهدیدهای
مکرر آنها به بستن مرزهای خود با کشور همسایه و سپس مسدود کردن نقاط مرزی پس از
این التیماتوم، نشان داد که فرهادی نمیتواند عنصری صرفاً بازرگانی و تاجری معمولی
و فرستاده دسته چندم استانداری کرمانشاه باشد.
پارادکس موجود در برخورد آمریکاییها به موضوع بازداشت و نحوه سخن گفتن مقامات
محلی کردستان عراق در این رابطه به علاوه هجوم مقامات دولتی ایران به منظور زیر
ضرب گذاشتن دستگیر کنندگان فرهادی و سپس تلاشهای سریع و حتی فکر نشده آنها در این
راستا، نشان داد که پذیرفتن بی خبری مقامات محلی کردستان از کار خودسرانه آمریکاییها
اگر هم ممکن باشد، اما قاعدتاً تلاشهای جمهوری اسلامی در این حوزه و تحمیل ضررهای
فراوان به تجار ایرانی چندان بی جهت نیست و نمیتواند امری انسانی به منظور از بند
رهاندن صرفا" یک "بازرگان باشد.
اگر فرض بر این باشد که آمریکاییها خودسرانه این عمل را انجام داده باشند و
تنها به تعدادی مشخص در مورد دستگیری فرهادی اطلاع داده باشند، قابل قبول است زیرا
هیچ دولتی نه میخواهد و نه میتواند با کاری از این دست منجر به بیکار سازی 35
هزار نفر گردد و روزانه قریب به یک میلیون دلار به اقتصاد ضعیف و نوپای خود زیان
وارد کند.
اما در طرف مقابل ایران وجود دارد که با کارنامه خود در عرصه پروژه هستهای
نشان داده است که حاضر به نابودی منافع ایرانیان تنها به شرط ادامه موقعیت سیاسی
کنونی خویش است.
قریب به ده روز از مسدود کردن نقاط مشترک مرزی میان ایران و عراق میگذرد، اما
تاکنون هیچ یک از شرکتهای ایرانی فعال در اقلیم کردستان فعالیتهای خود را متوقف
نکرده اند، بازرگانان ایرانی نیز به علت بستن مرزها از جانب ایران متضرر شده اند.
این ضرر از آن روست که کردستان عراق دو گذرگاه مرزی اصلی با ترکیه و ایران دارد که
گذرگاه مشترک با ترکیه کماکان باز است و کالاهای مورد نیاز از آن گذرگاه وارد می
شود که اگر مرزهای ایران همچنان بسته بماند بازرگانان اقلیم کردستان کالاهای خود
را از طریق مرز ترکیه وارد می کنند و این مساله بر اقتصاد جمهوری اسلامی و مشخصتر
بر تجار ایرانی تاثیر خواهد گذاشت. خبرها در این زمینه حاکی از آنست که بستن
مرزها، بازرگانان ایرانی را نگران کرده است و از دولت ایران خواسته اند مرزهای
مشترک با اقلیم کردستان را بازگشایی کند.
با این وجود و در حالی که مشکلات فراوان دیگری را نیز میتوان به این توضیح
مختصر افزود اما نشانههای حل این بحران چندان امید بخش نیست. حسن کاظمی قمی سفیر
جمهوری اسلامی ایران در بغداد تاکید کرده در صورتی که محمود فرهادی،آزاد شود کشورش
در تصمیم بستن گذرگاههای مرزی مشترک با اقلیم کردستان بازنگری خواهد کرد. به نوشته
روزنامه خبات، ارگان رسمی حزب دمکرات کردستان عراق، کاظمی قمی در یک مصاحبه
مطبوعاتی اعلام کرد که اگر فرهادی همچنان دربازداشت نیروهای آمریکایی بماند، ایران
نیز مرزهای خود با اقلیم کردستان را همچنان بسته خواهد گذاشت که در آن صورت امکان
ارسال سوخت به اقلیم کردستان وجود نخواهد داشت. این پیام تنها تهدیدی معمولی نیست،
چون کاظمی قمی و عناصر بالاتر از وی در حکومت ایران میدانند کشور نفت خیز عراق در
سرمای زمستان به چه مشکل عمدهای برخورد میکند و پیامدهای بحران سوخت تا چه
اندازه مشکل آفرین است.
معامله سیاسی جمهوری اسلامی با روابط تجاری خود در کردستان عراق، نکته تازهای
نیست و تجربه نشان داده است که رژیم سیاسی ایران در هر کدام از کشورهای منطقه با
توجه به امکانات خود و بضاعت وجودیش از کارتهای قابل معامله استفاده برده است.
فشار بر مردم کردستان عراق، ایجاد تورم در این منطقه آن هم برای مردمی که
عمدتاً مسلمان و از نظر مذهبی به جهان بینی این رژیم نزدیکند و همزمان تحت فشار
گذاشتن تجار ایرانی و با پوشش تجارت اما در قالب سیاست، کاری نامسئولانه و دور از
پرنسیبپهای روابط بین المللی است.
هرچه سیاست بستن مرزها و ایجاد حصار اقتصادی به دور منطقه کردستان تحت هر
عنوانی ادامه یابد، مشکلات مردم بیشتر و تورم بالاتر خواهد رفت. اگر چه آینده این
موقعیت برای مردم کردستان عراق و تجار ایرانی، دنبال کردن سیاست تحت نام تجارت در
کردستان عراق از سوی جمهوری اسلامی و شطرنج سیاسی آمریکا در منطقه نامشخص است، اما
در هر حال تاوان اقدامات آمریکا از یک سو و دخالتهای جمهوری اسلامی در این منطقه
را از دیگر سو، فقط مردم کردستان عراق پرداخت خواهند کرد.
2007-09-30
