”سمينار سراسري در باره كشتار
زندانيان سياسي در ايران“
در شهر كلن - آلمان
گفتگو با مژده ارسي در باره سمينار سراسري بررسي
اعدامهاي جمعي زندانيان سياسي ايران در سال ۱۳۶۷
كيواندخت قهاري
(صداي آلمان(دويچه وله)
روز جمعه ۱۵ ژوييه ”سمينار
سراسري در باره كشتار زندانيان سياسي در ايران“ در شهر كلن آلمان گشايش يافت.
نخستين روز سمينار پيش از هر چيز به بيان احساسها، خاطرهها و تجربههاي جانبدربردگان
از خفقان دهه ۱۳۶۰ و خانوادههاي اعدامشدگان اختصاص داشت.
در
چند سال اخير با گسترش گفتمان حقوق بشر در ميان ايرانيان بخصوص در خارج از ايران،
توجه به زندان بيش از پيش شده است. كتابهاي خاطرات زندان منتشر ميشوند، نشريهها
به بحث و فحص در باره زندان و شكنجه و اعدام ميپردازند و نيز در هر تابستان موضوع
كشتار جمعي زندانيان سياسي در تابستان ۱۳۶۷ مطرح و ياد
اعدامشدگان زنده شده و در
جلسهها و نشريهها در باره راههاي رسيدن به حقيقت و عدالت چارهانديشي مي
شود .
از
روز جمعه پانزدهم ژوييه شهر كلن ميزبان شركتكنندگان در سميناري است سه روزه در
باره كشتار زندانيان سياسي ايران در سال ۱۳۶۷. سازماندهندگان
اين سمينار گروهي از زندانيان سياسي سابق ايراناند كه در آلمان نشريه ”گفتگوهاي
زندان“ را منتشر ميكنند. و اين به گفته
سازماندهندگان سمينار از ويژگيهاي آن است، چون اينك بخشي از زندانيان سياسي سابق
در كنار نقشي كه تاكنون به عنوان بازگوكننده خاطرات و در ميانگذارنده تجربيات
داشتهاند نقش سازماندهنده گفتگوها و بحثها را نيز بر عهده گرفتهاند.
در
روز افتتاح سمينار حدود ۲۰۰ نفر در محل حضور داشتند.
در كنار سمينار نمايشگاهي ترتيب داده شده است از نام و مشخصات و عكس حدود ۳۰۰۰
تن از اعدامشدگان سال ۱۳۶۷. همچنين نمونههايي از نامههاي
اعدامشدگان و كارهاي دستيشان را ميتوان در اين نمايشگاه ديد. زندانيان سياسي با
هر چه در دسترسشان بوده اثري هنري خلق كردهاند: از هستههاي خرما تسبيحي ساختهاند
به شكل مار، از كيسه حمام گيوهاي. نمونههايي از آثار زندان جانبدربردگان نيز در
اين نمايشگاه ديدگان را به سوي خود ميكشانند، طراحيهاي سودابه اردوان و نقشهاي
زيبايي كه شهره كيا با هنر گلدوزياش بر پارچه آفريده است، از آن جملهاند.
سمينار
با يك دقيقه ايستادن حاضران به احترام اعدامشدگان و كفزدن ايشان گشايش يافت. سپس
مژده ارسي، از سازماندهندگان سمينار، هدفهاي برگزاري آن را برشمرد كه بيش از هر
چيز مبارزه عليه سركوب، افشاگري و يادآوري اعدامهاي دهه ۱۳۶۰ هستند. ترانه
يگانگي با صداي شيرين مهربد و رباعيات سعيد يوسف در باره اعدامهاي جمعي حاضران را
متاثر كردند. پيامهاي همبستگي موميا ابوجمال، نويسنده و روزنامهنگار امريكايي در
بند، و كانون نويسندگان در تبعيد خوانده
شدند. كانون نويسندگان در تبعيد شركتكنندگان در سمينار را فراخواند كه براي نجات جان همه زندانيان سياسي ايران، از
جمله اكبر گنجي، تلاش ورزند . بار ديگر
ترانههاي گيسو شاكري از سنگيني فضاي سمينار كاست ، هرچند در آنها نيز واژههاي اعدام و مرگ حضور دارند.
در
كانون برنامه نخستين روز سمينار كشتار زندانيان سياسي در ايران موضوع فعالان سياسي
و خانوادهها و وابستگان آنها نشسته بود. در اين بخش تلاش سخنرانان بر نشان دادن
سياستهاي سركوبگرانه زندانهاي دوره پهلوي و جمهوري اسلامي، به ويژه در دهه ۱۳۶۰
بود. همچنين زندگي سياسي زنان و مردان و تاثير سركوب فعالان سياسي بر زندگي
خانوادهها و وابستگان آنان به عنوان تجربه بيان به توسط بازماندگان اعدامشدگان
به بيان درآمد.
موضوعهايي
كه سمينار در روز شنبه ۱۶
ژوييه به آن خواهد پرداخت عبارتاند از ”تاثيرات جسمي و روحي زندان و شكنجه“،
”تلاش براي مستندسازي سركوب و اختناق در ايران“ و ”زندان در دوره سلطنت“. سه ساعت
پايان برنامه روز شنبه سمينار عنوان ”شب همبستگي بينالمللي با زندانيان سياسي
ايران“ را دارد. كارشناسان و نويسندگاني كه سالها در اين زمينهها تحقيق كرده و
نوشتهاند به عرضه تجربهها و يافتههاي خود خواهند پرداخت.
گفتگو با مژده ارسي
در باره سمينار سراسري بررسي
اعدامهاي جمعي زندانيان سياسي ايران در سال ۱۳۶۷
چند
سالي است كه در فصل تابستان در خارج از ايران مراسم و سمينارهايي به مناسبت سالگرد
اعدامهاي دسته جمعي زندانيان سياسي ايران در سال ۱۳۶۷ برگزار ميشود. امسال شهر كلن آلمان شاهد برگزاري سميناري سراسري در
اين زمينه خواهد بود. سازماندهندگان اين سمينار گروهي از زندانيان سياسي سابق
ايراناند كه نشريه ”گفتگوهاي زندان“ را در آلمان منتشر ميكنند.
مصاحبه گر: کيواندخت قهاري
دويچه وله: خانم مژده ارسي، شما از سازمان دهندگان سميناري هستيد که
قرار است بزودي در آلمان در رابطه با قتل عام زندانيان سياسي ايران در سال ۱۳۶۷ برگزار بشود. خواهش مي کنم نخست براي شنوندگان
ما بگوييد که برگزارکنندگان اين سمينار چه کساني هستند و قرار است که اين سمينار
کجا و کي برگزار بشود؟
مژده
ارسي: اين سمينار بنابه فراخوان ”گفتگوهاي زندان“ که در نوامبر اعلام شد برگزار مي
شود و ”گفتگوهاي زندان“ يک پروژه ي مشترک زندانيان سياسي سابق است که تا حالا
اقدام به انتشار ۷ شماره بصورت کتاب کرده اند. اين سمينار در کشور
آلمان، شهر کلن، در تاريخ ۱۵ تا ۱۷ ژوييه برگزار
خواهد شد.
دويچه وله: خانم ارسي، انگيزه و هدف «گفتگوهاي زندان» از برگزاري اين
سمينار چيست؟
مژده
ارسي: همانطور که مي دانيد، همه ساله در سالگرد کشتار سراسري زندانيان سياسي در
سال ۶۷ مراسمي در آلمان و ديگر کشورها برگزار مي شود و
هميشه از زندانيان دعوت به عمل مي آيد که تجربه ي خود را در اين رابطه نقل کنند.
ما بعنوان زنداني همواره مخالف اين موضوع بوده ايم که به زنداني بعنوان قرباني
نگاه بشود و اينكه فقط از او دعوت بشود که بيان خاطره کند و يا تجربه اش را در اين
رابطه و در اين مراسم مطرح کند. زيرا هرکدام از ما به دلايل شرکت و حضور در مبارزه
ي سياسي، اجتماعي و طبقاتي دستگير شده ايم. بنابراين، نگاهي به اين صورت به قضيه
را مورد نقد قرار مي داده ايم. اگرچه سمينار هدفش را بررسي همه جانبه ي مسئله ي
زندان، البته تا آنجا که در توانش است، قرار داده و در اين رابطه سعي شده است از
کارشناسان و دست اندرکاران هم دعوت بشود. هدف ديگر سمينار که مي توانم اسم ببرم،
همانطور که بخشا هدف گفتگوهاي زندان هم هست، مسئله ي مستندسازي ست. مسايل مربوط به
سرکوب و اختناق است يا بهتر بگويم سرکوبگري اجتماعي و طبقاتي که هر روزه ما شاهدش
بوده ايم و هستيم.
دويچه وله: مستندسازي به چه معنايي ست در اينجا؟
مژده
ارسي: مستند سازي به اين معناست در اينجا که يکي از موضوعهاي مورد بررسي مان در
سمينار در بخش کتبي اش است، يعني مستندسازي مسئله ي سرکوب در ايران که در اين
رابطه از آقاي ناصر مهاجر بخاطر انتشار کتاب «نقطه» دعوت شده و از آقاي پرويز قليچ
خاني بخاطر اينکه ايشان هرسال يک شماره نشريه ي «آرش» را به اين مسئله، مسئله ي
کشتار سراسري، اختصاص مي دهند و يک نفر هم گزارشي مي دهد از گفتگوي هاي زندان و
ديدگاه ما به مسئله ي مستندسازي و کارهايي که تاکنون توسط گفتگوها انجام شده است.
بعد در زمينه ي تصويري هم ما از مهناز تميزي، فيلمساز تبعيدي که در سوئد زندگي مي
کنند دعوت کرده ايم. ايشان گزارشي مي دهند راجع به مشکلاتي که کلا فيلمسازان در
رابطه با ساختن فيلم، در رابطه با زندان دارند. همچنين از پانتةآ بهرامي دعوت به
عمل آمده که گزارشي را راجع به فيلمي که در حال تهيه است ارائه بدهند.
دويچه وله: به بخشي از پرسش من راجع به برنامه ي تان پاسخ داديد. ديگر
چه کارهايي در اين سمينار انجام خواهد گرفت؟
مژده
ارسي: برنامه به اين شکل آغاز مي شود كه، در روز اول به مسئله ي خانواده ها و
فعالين و وابستگان زندانيان سياسي پرداخته مي شود. در اين رابطه از اردوان زيبران
دعوت شده که راجع به خانواده ها و رژيم شاه گزارشي مي دهند. بعد گزارش خانم شهين
نوايي هست. البته من يک توضيح کوتاهي بدهم که اينها صددرصد نيست، ولي چيزهايي که
تا بحال در رابطه با آنها به جمع بندي رسيده ايم، ممکن است تغييرات کوچکي در
برنامه داده بشود. بعد نمايش فيلم است از مادر رياحي که در روز اول مراسم اجراء مي
شود.
دويچه وله: مادر رياحي، براي کساني که نمي دانند کيست...
مژده
ارسي: مادر رياحي يکي از مادراني ست که چند کشته داده اند در سال ۶۷
و ايشان الان متاسفانه فوت کرده اند، ولي يک مصاحبه با ايشان انجام شده و اين فيلم
در روز اول سمينار نمايش داده مي شود. بعد مهرنوش شجاعي از وضعيت فعالين در سالهاي
۶۰ تا ۶۵ در داخل کشور گزارشي مي
دهند. بطور کلي به مسئله ي خانواده ها و فعالين و وابستگان زندانيان سياسي در وهله
نخست روز اول پرداخته مي شود. بعد برنامه ي فرهنگي و هنري داريم که روخواني نمايشي
«با من برقص» توسط هايده ترابي انجام مي شود و بعد پرسش و پاسخ است در رابطه با
کاري که انجام داده اند و نمايش فيلم «از اين فرياد تا آن فرياد». روز دوم، که در
واقع پربرنامه ترين روز است، تاثيرات جسمي و روحي زندان و شکنجه بررسي مي شود. در
اين رابطه ما از کارشناسان، از پزشکان و کساني که پايان نامه ي شان را در اين
زمينه داده اند يا الان در مراکز مربوط به شکنجه شدگان، حمايت از شکنجه شدگان کار
مي کنند دعوت به عمل آورده ايم. از جمله از ناصر پرنيان که خودش البته زنداني سياسي
بوده و همچنين از دکتر علي فرمانده، دکتر عذرا اباذري، که به شکنجه از ديدگاه
زنانه و مردانه و تاثيرات رواني آن مي پردازد. دکتر علي فرمانده به مسئله ي زنداني
پس از زندان مي پردازد، مشکلاتي که زنداني با آن روبروست. بعد يک دوست آلمان ما
بنام «فيليتستاس تروير» تجربه ي شکنجه ديدگان امريکاي لاتين را براي ما بازگو مي
کند. سپس در ادامه برنامه پرسش و پاسخ
خواهد بود. بخش دوم، روز سه شنبه، اختصاص دارد به مسئله ي سرکوب و اختناق
در ايران، تلاش براي مستندسازي که به آن اشاره کردم که ۲ بخش کتبي و
تصويري ست. بعد شب همبستگي بين المللي با زندانيان سياسي ست، که در اين شب ما از
چهره هاي مهم و برجسته ي سياسي که در مبارزه براي آزادي زندانيان سياسي در سطح
جهان شرکت دارند، از جمله خود زندانيان سياسي که در حال حاضر در زندانها هستند،
مثلا از ابو جمال احتمالا پيام خواهيم داشت، از چامسکي احتمالا ما پيام خواهيم
داشت و ما در ارتباط هستيم که تمام اين پيامها را در شب همبستگي با زندانيان سياسي
ايران بگيريم. سپس برنامه هاي هنري و فرهنگي در اين شب داريم، موسيقي، رقص. روز
يکشنبه را ما بيشتر به گزارش وضع کنوني و جمعبندي از سمينار اختصاص داده ايم و
احتمالا مشخص کردن سمينار بعدي که کجا و به چه شکل و در چه تاريخي برگزار خواهد
شد. همينطور احتمالا گزارشي از بچه هاي زندان، از سال ۶۷، خواهيم داشت.
گزارشي از وضع امريکاي لاتين داريم که تا بحال هيچ شکنجه گري در امريکاي لاتين
مجازات نشده و مسئله ي مجازات شکنجه گر کلا به عنوان يک بحث طرح مي شود. و همچنين
مسئوليت گروههاي سياسي در رابطه با زندانيان آزادشده و شکنجه شده بحث و گفتگو
خواهد شد.
دويچه وله: خانم ارسي، به نظر خودتان سميناري که مي خواهيد برگزار
کنيد چه ويژگي هايي دارد؟ انتظار چه چيز جديدي را مي توانيم از آن داشته باشيم؟
مژده
ارسي: ويژگي سمينار کنوني اين است که براي اولين بار توسط خود زنداني ها برگزار مي
شود و فکر مي کنم در اين رابطه سمينار نگاه ديگري به قضيه خواهد داشت. مسئله ي بعدي
که به آن اشاره هم کردم، مسئله ي مستندسازي ست و در عين حال نگاه کارشناسانه به
قضيه. ما سعي کرده ايم که اين سمينار از يک سطح کارشناسانه ي خوبي برخوردار بشود و
اميدواريم که در اين راه موفق باشيم.
دويچه وله: تا کنون به مشکل هايي برخورد کرده ايد؟
مژده
ارسي: مهمترين مسئله ي ما مسئله ي مالي ست که، هيچ کمکي از نهادها، ارگانها دريافت
نکرده ايم و حضور تعداد وسيعي از سخنرانان، هنرمندان و کارشناساني که در اين
سمينار شرکت مي کنند فقط بخاطر علاقه ي بي شائبه ي خود آنهاست به برپايي چنين
سميناري و در واقع ضرورتش را همواره همه احساس کرده اند و آنها همه با هزينه ي
خودشان از کشورهاي مختلف در سمينار شرکت مي کنند.جا دارد که ما در همين جا از تک
تک شان تشکر کنيم بخاطر اين همکاري. ولي همانطور که گفته ام متاسفانه مشکل بزرگ
ما، مشکل مالي ست.
دويچه وله: چه کساني مي توانند در اين سمينار شرکت کنند؟
مژده
ارسي: سخنرانان ما اغلب خودشان داوطلب شده اند و خودشان تماس گرفته اند براي ارائه
ي کار و کسان ديگر هم مي توانند ثبت نام کرده و شرکت کنند. فرم ثبت نامها اعلام
شده و هرکسي که علاقمند است بايد هرچه سريعتر ثبت نام کند و آزاد است که در سمينار
شرکت کند.
دويچه وله: يعني به عنوان شنونده يا به عنوان شرکت کننده در بحث بايد
قبلا ثبت نام کرد؟
مژده
ارسي: بله، حتما.
دويچه وله: در نظر داريد که نتايج کار سمينار را منتشر کنيد؟
مژده
ارسي: بله، ما قصد داريم بصورت کتاب و احيانا حتا بصورت تصويري، که البته اين قسمت
دوم صددرصد نيست، ولي اگر موفق بشويم قصد داريم بصورت تصويري هم منتشر کنيم.
دويچه وله: چگونه مي شود با شما تماس گرفت؟
مژده
ارسي: علاقمندان مي توانند از طريق آدرس اينترنتي ما يا ايميل ما dialogt@web.de و يا شماره تلفن هايي که اعلام شده با ما در تماس
باشند و براي ثبت نام اقدام کنند.
دويچه وله: خانم مژده ارسي بسيار سپاسگزارم که در اين مصاحبه با ما
شرکت کرديد و اميدوارم که ما در آينده بتوانيم از سمينار شما گزارشي داشته باشيم.
