زنان سبز به جای مردان جنگ

 

سحرنمازی خواه

 

شرق - صدوچهار سال طول کشيد تا جايزه صلح آلفرد نوبل به سبزها رسيد. بانوی سياه کنيايی هرچند به «دولتی بودن» متهم است اما توانست نگاه داوران را از ميان ۱۹۴ نامزد فعال در حوزه خاکستری سياست و مذهب، حقوق و اجتماع به حوزه سبز محيط زيست و سازش انسان نه فقط با خود که با طبيعت نيز سوق دهد. جورج دبليو بوش، پاپ ژان پل دوم در کنار مردخای ونونو، امسال نيز همچون سال گذشته با ورود ناگهانی يک زن به فهرست صدرنشينان نامزد جايزه صلح نوبل از دريافت اين جايزه محروم شدند. البرادعی، مرد بلندآوازه جهان هسته ای امروز نيز به رغم تمامی حمايت ها از جايزه امسال جا ماند. مروری بر فهرست ۱۰۴ برنده نوبل صلح اما نشان از تکوينی رو به ارتقا می دهد. نه فقط نگاه قاضيان صلح به مفهوم صلح و سازش انسان ها که به حيطه سياست و سياست ورزی نيز پرسوتر شده است. تلاش برای حفظ حقوق بشر و دموکراسی که عمده هدف بنيان بنياد آلفرد نوبل برای ترويج صلح و تساهل انسان ها را به تصوير می کشيد، با ورود به سطوح بالاتر از درک مفاهيم صلح و سازش، حقوق بشر و دموکراسی، رفته تا مفهوم سياست و سياست ورزی را نيز ارتقا بخشد. روزی که سرداران جنگ، نشان شجاعت و جوانمردی بر سينه می زدند، روزگاری بود که حقوق و سياست تنها در مفهوم حفظ قدرت برای حاکمان تعريف می شد. اما اين نشان گام در حيطه ای جديد از علم سياست زده است. نشان شجاعت دوسال پياپی است که ديگر نه بر سينه حاميان و بانيان حفظ قدرت ها که بر سينه تلاشگران نجات توده ها پديدار می شود. شيرين عبادی، سال ۲۰۰۳ و وانگالی ماتايی، سال ۲۰۰۴. تا همين دو سال گذشته جيمی کارتر (۲۰۰۲)، ياسر عرفات و شيمون پرز (۱۹۹۴)، ميخائيل گورباچف (۱۹۹۰)، اسکار آرياس سانچز (۱۹۸۷)، اسقف توتو ريموند فيلو (۱۹۸۴)، مناخيم بگين و انورسادات (۱۹۷۸)، هنری کيسينجر (۱۹۷۳)، ويلی برنت (۱۹۷۱) و ده ها صاحب قدرت ديگر همان مردان و سرداران جنگی هستند که توانستند جايزه صلح بگيرند و نشان جوانمردی و بشردوستی بر سينه زنند اما گويی صلح و سياست دوسال پی درپی است که به تعريفی انسانی تر از گذشته انحراف مسير داده است. انحراف مسيری مبارک که نشان از بازگشت نگاه داوران حقوق بشر و دموکراسی به مفهوم صلح حقيقی دارد.

علم سياست از امر حفظ قدرت و قدرتمندی به حوزه وسيع تری ارتقای سطح داده و رو به صلح حقيقی گذاشته است. سال گذشته «شيرين عبادی» وکيل و فعال حقوق بشر ايرانی به رای داوران که از حقوق زنان و کودکان _ نه سياستمداران و قدرتمندان _ حمايت کرده نشان شجاعت گرفت و امسال «وانگی ماتايی» نظر داوران را به تلاش برای سازشی سبز و تلاش برای حفظ دموکراسی و حقوق بشر در مفهومی مدرن تر جلب می کند. بازگشتی به هدف نخست. سال ۱۹۰۱ ميلادی که «هنری دونانت» نخستين جايزه آلفرد نوبل را به دليل بنيانگذاری صليب سرخ و به واسطه نصب پرچم سفيد بر زمين های سرخ رنگ جنگ دريافت کرد، قرار بود صلح، هر دهه به مفهوم حقيقی اش نزديک تر شود اما ۵۷ سال نگاه صلح جويانه داوران به حوزه قدرتمندان و حکومتداران تمايل داده شد. مردان سياستی که به حفظ دولت در مقابل ملت می انديشيدند و به حکومت بر انسان ها نه به تمکين بر مطالبه آنها. و مرور انديشه جنگ نه صلح. اما امسال با ثبات نگاه داوران و مقاومت در برابر اعلام برندگی و اعطای نشان لياقت برای جورج دبليو بوش، سردار جنگ و سياست و پاپ ژان پل دوم، سردار مذهب و رهبانيت، صلح پشتيبان ارتقای مفهوم سياست و سياست ورزی باقی ماند. امسال صلح سبز شد و زنان سبز جای مردان جنگ را گرفتند.